Helpen dubbele straffen tegen figuren die een politieman een kopstoot geven?

(\N)

Op de keper beschouwd is het geen nieuws dat politieagenten, conducteurs en straatcoaches bij hun werk soms de grofste doodsverwensingen naar het hoofd krijgen, of trappen en kopstoten mogen incasseren.

In 2005 verscheen het onderzoek ’Bedreigingen in Nederland’ van criminoloog Frank Bovenkerk. Hij beschreef hoe juist ’de bewakers van de rechtsstaat’ al jaren te maken hebben met een hausse aan bedreigingen. „In de jaren zeventig en tachtig werd er ook bedreigd, maar toen ging het nog ludieker”, aldus Bovenkerk. Sinds 2002 zijn de remmen los. Hij noemt het schelden en trappen naar het gezag een typisch Nederlandse ziekte, doorgedrongen in alle kringen.

Sinds 2006 eist justitie dubbele straffen voor geweld tegen gezagsdragers, als signaal naar de daders én naar de gedupeerden zelf. Zouden de intrieste figuren die deze week zijn veroordeeld door de Amsterdamse politierechter zich van die nieuwe straffen bewust zijn geweest? Ik kan het antwoord wel raden. Eén van hen was een fietsenmaker die ook gewend is zijn klanten te molesteren als zij klachten hebben (!). Zo’n man kun je waarschijnlijk tienvoudig straffen en het helpt nog niet. Of wel?

Het experiment sinds 2006 moet zijn waarde nog bewijzen, en net als iedereen pieker ik nog over de voor- en nadelen. Zeker nu de politierechter in Amsterdam met een gevoelige relativering kwam: op geweld tegen hulpverleners moet volgens haar een dubbele straf staan, maar op geweld tegen de politie volstaat ’anderhalve’ straf, omdat schoppende arrestanten meer tot hun beroepsrisico horen.

Voorstanders van de dubbele straffen kunnen te anker gaan bij filosoof Ad Verbrugge. „Straf is geen vorm van wraak of een soort therapie om de misdadiger te verbeteren. Het is uitoefening van gerechtigheid”, zei hij in een interview in deze krant. Oftewel: een agent moet zijn werk kunnen doen; of de eerdergenoemde fietsenmaker van de straf leert of niet. Maar ook in deze visie is de vraag nog niet beantwoord of een trap tegen de schenen van een agent net zoveel vergelding verdient als die tegen de schenen van een ambulancebroeder.

Tegenstanders van dubbele straffen kunnen zich beroepen op de -ooit baanbrekende - ideeën van de Britse filosoof Jeremy Bentham (1748-1832). Hij legde de basis voor het moderne strafrecht met zijn nadruk op rehabilitatie, en vond dat strafrecht niet alleen moet uitgaan van vergelding, maar vooral ’nut’ moet hebben voor de samenleving, oftewel: het eerste doel moet zijn dat de dader zijn leven betert, zodat de wereld veiliger wordt. Bentham zou eerder pleiten voor gedwongen therapie dan voor dubbele straf.

Een andere manier om de zaak te bekijken is de lijstjes met straffen eens langs te lopen. Ik kende ze niet, want ik loop zelden rond met plannen om een agent te slaan. Dat zou ook snel in de papieren lopen, zo blijkt: Door het lint gaan en iemand schoppen en slaan (zonder ernstig letsel): standaardboete 300 euro; bij een conducteur 600 euro. Iemand ’uitschelden’ voor homo: standaardboete 120 euro; een straatcoach uitschelden: 240 euro. Een tweede keer schoppen en kopstoten uitdelen: standaard 40 uur taakstraf; agent geschopt: 60 of 80 uur taakstraf.

Werkt het of niet? Ik puzzel verder, en ben benieuwd naar de antwoorden.

Wilma Kieskamp is chef Podium. Zij vervangt Willem Breedveld, die met vakantie is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden