HELGA RUEBSAMEN

Welke rol speelt het landschap nog in het werk van schrijvers? Deze vraag stelt Trouw gedurende de Boekenweek 1998 dagelijks aan een romancier of dichter. Aanleiding is het thema van de 63ste Boekenweek: 'Panorama Nederland. Stad en land in proza en poëzie'.

Er hangt een gluiperige, schijnheilige sfeer in dit park en rondom dit lommerrijke oord. Op het oog is er niet veel aan de hand: tegenwoordig is dit het terrein van het Clingendael Instituut. Het ligt vlak tegen de Haagse Benoordenhout aan, de kakbuurt waar ik ben opgegroeid. Dat is al erg genoeg. Maar de buurt is nog lang niet zo erg als dit glooiende terrein waar Haagse dames met hun hondjes trippelen. Je moet namelijk weten dat - nadat een freule op dit landgoed woonde die in de verre omgeving het verkopen van alcohol verbood en daar onder een boom haar pekineesjes begroef - dit huis tijdens de oorlog werd bewoond door Seyss-Inquart, de opperbevelhebber van de nazi's.

Seyss-Inquart wandelde over het gras, schaatste op de vijver met zijn vrouw en kinderen, en liep die bezopen, vervallen trap op. Met die wetenschap in mijn achterhoofd loop ik hier altijd vol raadsels rond. De oorlog is dan wel weg, maar de echo is er nog. Het huilt nog na. Toch is het niet eens een schuldig landschap, zoals Armando dat noemt, maar eigenlijk volstrekt onverschillig. Het is een decor, maar een decor waar ik nog steeds kwaad op word. Als ik probeer dat in woorden te vangen, vind ik dat pijnlijk en moeilijk.

In het verhaal 'De panter van Piet' uit mijn bundel 'Op Scheveningen' probeer ik het toch: “De sombere merktekens van die tijd had geen beschaafd mens blijkbaar willen vernietigen en zo kwam het dat de oorlog er nog jarenlang bleef rondhangen, als een grofbesnaarde spotgeest die de bewoners met hun wellevendheid telkens weer voor schut zette.” Echt tevreden ben ik niet over zo'n zin. Het is te weinig griezelig, benepen, kil. Als ik het landschap en dit huis wil beschrijven komen alle woorden op, maar niet één is er goed genoeg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden