Helft apotheekbezoekers krijgt voorgeschreven medicijn niet mee

Apotheken moeten patiënten steeds vaker laten wachten op hun medicijnen. Soms komen die zelfs helemaal niet. Beeld ANP

Door het geneesmiddelentekort komen patiënten vaker met lege handen terug van de apotheek, stelt Patiëntenfederatie Nederland. Voor sommige patiënten heeft dat ernstige gevolgen.

De helft van de ondervraagde apotheekbezoekers maakte het afgelopen jaar mee dat een medicijn niet op voorraad was, zo blijkt uit een peiling van Patiëntenfederatie Nederland. Ongeveer een kwart overkwam dat één keer, en bij nog een kwart gebeurde dat vaker.

De Patiëntenfederatie herhaalde een onderzoek van kenniscentrum Nivel van vijf jaar geleden. Toen kreeg eenderde van de patiënten een middel niet meteen mee. De koepel van patiëntenverenigingen ondervroeg in januari ruim 8500 leden van patiëntenpanels die in het afgelopen half jaar medicatie nodig hadden. Die groep is niet volledig representatief: onder andere ouderen en chronisch zieken zijn oververtegenwoordigd.

Bijwerkingen

Directeur Dianda Veldman van de Patiëntenfederatie vindt het onbestaanbaar dat zo veel patiënten hun medicijnen niet krijgen. “Ik was geschokt door de omvang van het probleem”, zegt ze. “De hele medicijnketen is te krap afgesteld, en te veel op efficiëntie gericht. Als dit je overkomt, is het hartstikke vervelend. Maar het is ook penny wise, pound foulish. Op de lange termijn leidt dit tot hogere zorgkosten.”

Bij de groep patiënten die medicijnen niet direct meekreeg, ontving ongeveer de helft ze op een later moment. Meestal was dat geen probleem, omdat ze nog een voorraadje hadden. Een kwart kreeg een alternatief mee met dezelfde werkzame stof. Dat leidde volgens de patiënten regelmatig tot bijwerkingen of verwarring over de dosering. Eén patiënt moest twee weken in het ziekenhuis worden opgenomen, tot de dosering van zijn nieuwe medicijn goed was afgesteld.

Kankerbehandeling

Honderd patiënten kregen hun medicijnen helemaal niet meer. Een deel van hen leende medicijnen van anderen. Een medicijngebruiker stelt: “Ik moest de reactie van mijn lichaam afwachten en maar accepteren.” Een andere patiënt kon zijn kankerbehandeling niet afmaken.

Volgens apothekersorganisatie KNMP waren vorig jaar bijna 800 geneesmiddelen minstens twee weken niet leverbaar. Dat aantal neemt sinds 2010 ieder jaar toe, volgens de apothekers. Al zes jaar overleggen de partijen op de medicijnmarkt over een oplossing.

Tegelijkertijd wijzen apothekers, groothandels, farmaceutische bedrijven, verzekeraars en de overheid in de media steeds naar elkaar als het gaat om de oorzaken van het tekort. Eind vorig jaar zei minister Bruno Bruins (medische zorg) dat hij groothandels en fabrikanten mogelijk gaat verplichten een voorraad van vier maanden aan te houden.

Afhankelijk van China

Volgens de Patiëntenfederatie hapert de bevoorrading onder meer doordat Nederland te zeer afhankelijk is geworden van een beperkt aantal Chinese fabrikanten van grondstoffen. “Chinese fabrieken hebben andere uit de markt gedrukt. Iedereen probeert het zo goedkoop mogelijk te doen”, zegt directeur Veldman. “Wij vinden dat Nederland in Europees verband het initiatief moet nemen om grondstoffabrieken dichterbij te stimuleren.”

De Patiëntenfederatie deed de peiling op verzoek van Zembla, dat donderdag een uitzending heeft over de geneesmiddelenmarkt. Het tv-programma meldt dat de afhankelijkheid van China tot meer ongewenste effecten leidt. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) moest in 2016 twee grondstoffen die cruciaal waren voor chemotherapie toelaten, terwijl die afkomstig waren uit een fabriek in China die volgens Europese inspectiediensten niet veilig genoeg werkte. Achttien producten van die fabriek gingen direct uit de handel, maar voor twee stoffen was geen alternatief.

Ronald Jansen, manager farmaceutische bedrijven bij de IGJ, zegt tegen Zembla dat de inspectie een paar keer per jaar moet kiezen uit twee kwaden: “Willen we het product met een mogelijk defect versus willen we het product helemaal niet.”

Lees ook:

Het medicijnentekort loopt al acht jaar op

Het tekort aan geneesmiddelen in Nederland is vorig jaar opnieuw opgelopen. Dat is een trend die al in 2010 begon. Toen was het tekort nog minder dan tweehonderd geneesmiddelen per jaar, in 2018 waren het er 769.

Apothekers verkopen geneesmiddelen aan het buitenland, terwijl er hier tekorten zijn

Apothekers in Nederland verkopen medicijnen bestemd voor Nederlandse patiënten aan het buitenland. Dat kan bijdragen aan het al jaren groeiende medicijntekort in Nederland. Verzekeraar VGZ wil een onafhankelijk onderzoek naar deze verborgen handel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden