Helen Frik houdt er wel van om een beetje te steken

Helen Frik tot en met 23 februari in de koepel van het Gemeentemuseum Arnhem, Utrechtseweg 87 in Arnhem. Openingstijden di tot en met za van 1017 uur, zo 1117 uur.

Met haar werk 'vet', dat een paar zalen verderop in een mooie presentatie van de vaste collectie wordt getoond, krijg je zo een aardig beeld van deze 31-jarige Britse kunstenares, die al geruime tijd in Amsterdam woont en werkt.

Frik kreeg haar opleiding aan het College of Art and Design in Brighton, waarna in Haarlem twee jaar Ateliers '63 volgden en nadien tentoonstellingen in zowel musea als gerenommeerde galeries niet uitbleven. Haar bijzondere, niet werkelijk onder een noemer te vangen vrije werk krijgt terecht veel aandacht. Daarnaast maakt ze ook toegepaste kunst die de kunstenares even belangrijk vindt maar buiten de tentoonstelling blijft.

In de koepel zijn de vijf abstracte composities van uiteenlopende materialen als oud hout, koper, epoxy hars, beton, perspex en zwarte tule beslist niet direct toegankelijk en Frik is zich daarvan bewust. Het lijkt alsof die materialen zomaar op de vloer gelegd of tegen de wand gezet zijn, en voor menig museumbezoeker zal haar werk het voorbeeld zijn van uitgesproken lelijke kunst; maar ook dat is geen nieuws voor Frik. Al aan de academie, waar in de zeventiger jaren de voorkeur uitging naar de toen modieuze, conceptuele kunst, was ze een vreemde eend in de bijt.

"Ik was toen al trots op mijn 'lelijke' kunst, want ik hou er wel van een beetje te steken" , gniffelt ze. Heel dualistisch voegt ze daar aan toe dat een beeld voor haar pas geslaagd is, wanneer het tegelijkertijd ook mooi is, een verhaal vertelt en een poetische uitstraling heeft. De kracht van dit werk schuilt ondermeer ook in de manier waarop Frik de specifieke eigenschappen van, of associaties bij, diverse materialen en 'objets trouves' weet uit te buiten. Alhoewel diverse herkenbare gebruiksvoorwerpen zoals tassen, kleding en gereedschap gebruikt worden, meent Frik echter dat er geen sprake is van werkelijke 'objets trouves'.

"Het duurt soms lang voordat ik werkelijk vind wat ik voor mijn beelden nodig heb en dan kan het gebeuren dat ik er nog van alles aan verander, voordat het bruikbaar is om in de nieuwe context te functioneren" , aldus Frik. Dat weerlegt ook een eventuele link met de pop art van bijvoorbeeld Robert Rauschenberg. Wel kan ze om het gebruik van goedkope, arme materialen in verband gebracht worden met Arte Povera en staat een kunstenaar als Marinus Boezem dan ook dichterbij.

Peper en zout

Friks kwaliteiten komen het duidelijkst in beeld in haar nieuwste werk in deze presentatie, met de titel 'so sad', bestaande uit een grillig, te groot peper-en-zout-stel op een onberispelijk blanke, multiplex plaat. Van vaatjes tot en met plaat is een zwarte tule stof gedrapeerd, waardoorheen op de plaat het woord 'sorrow' schemert. De zwarte stof is behalve fraai gedrapeerd ook functioneel vanwege zijn associaties met zowel de dood als erotiek, en dat alles in combinatie met het uiterst lelijke peper-en-zout-stel en een nadrukkelijk smetteloos blank gebleven, onbuigzaam houten drager wakkert onverbiddelijk de fantasie aan.

Het werk is opzettelijk voor veel interpretaties vatbaar en daar is ze ook op uit in een eveneens recente installatie: 'moonstruck'. Het bestaat uit twee strak geverfde, blauwe U-vormen op de wand. Ertussenin staat een oude houten deur schuin tegen de wand. In de zo geimproviseerde tent ligt een koperen poppetje onder een batterij lavasteentjes, die gevaarlijk boven zijn buik balanceert. Dit nieuwe werk is gecompliceerder en spiritueler dan vroeger werk, dat formeler en met meer getekende voorstudies tot stand kwam.

"Het huidige werk is ook voor mezelf gelaagder en gecompliceerder, omdat het meer dan ooit een samenbundeling is van mijn levenservaringen, gedachten en fantasieen" , aldus Frik.

Houvast in het scheppingsproces - dat voor haar onvoorwaardelijk vol verrassingen behoort te zijn - noemt ze haar kracht formeel te kunnen ordenen. Dat moet haar voor chaos behoeden, hetgeen haar tot nu toe uitstekend lukt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden