InterviewOnverdoofd

Helemaal nuchter? Volgens dichter Martijn Benders is niemand dat

Beeld Martijn Gijsbertsen

In de serie ‘Onverdoofd’ spreekt Erik Jan Harmens met bekende en minder bekende Nederlanders die net als hij besloten zich niet langer te bedwelmen. Deel 8: dichter Martijn Benders.

Martijn Benders (Mierlo, 1971) is een van Nederlands productiefste dichters. Zijn dit jaar bij uitgeverij De Kaneelfabriek uitgekomen dichtbundel met de wonderlijke titel ‘Baah Baaah Krakschaap / De P van Winterslaap’, is zijn tiende. Ik bezoek hem in zijn huis dat midden tussen de bollenvelden ligt in Noordwijkerhout, waar hij met ogenschijnlijk gemak tot een jaloersmakend moyenne komt van één gedicht per dag.

Na een decennium in Istanbul kwam hij na een echtscheiding in een stacaravan onder Eindhoven te wonen, vlak bij de Belgische grens. Zijn dochter die nu elf is, bleef achter. “Je ziet het vaker gebeuren bij gescheiden vaders”, zegt Martijn. “Die komen in stacaravans terecht, omdat ze nog geen huis kunnen kopen.”

De laatste twee jaar in Turkije was hij steeds meer gaan drinken en dat werd op camping De Zwarte Bergen niet bepaald minder.” Mijn vriendschappen hier in Nederland waren behoorlijk verwaterd, dus ik was alleen en voelde me verloren, want ik kon mijn kind niet zien. Ik kwam op het krankzinnige idee om mezelf te gaan medicineren, op een gegeven moment dronk ik wel vier liter wijn per dag.

Dronken in de supermarkt

Door de alcohol sliep ik slecht, mijn dag- en nachtritme raakten verstoord. Vaak sliep ik pas om zes uur ’s ochtends in en kwam dan rond drieën mijn bed weer uit. Dan stapte ik meteen in de auto om bij de supermarkt nieuwe wijn te halen, vaak was ik op dat moment nog dronken, maar dat zeg je natuurlijk liever niet in het openbaar.”

Van de huisarts kreeg Martijn lorazepam voorgeschreven, tegen de slaapproblemen. “Daar nam ik een handje van per dag en dan was ik meteen knock-out. Die cocktail van alcohol en kalmeringsmiddelen veroorzaakte rare situaties, zo reed ik een keer een oprit op en kwam er ineens iemand recht op me afrijden. Ik toeteren, tot ik me realiseerde dat ik het was die tegen het verkeer in reed. Heel bizar was dat, en ook gevaarlijk natuurlijk.” >>

Toen de kerstperiode aanbrak, nam Martijn een opmerkelijk besluit. “Ik ging me verloven, via een vrienden-app, Bottled. Daarmee kun je een boodschap per virtuele flessenpost de wereld insturen en iemand anders kan reageren. In mijn geval kreeg ik een brief terug van een meisje in Brazilië. Veel te jong was ze, een jaar of twintig. Ik weet niet meer wat ik heb geschreven, niet iets romantisch in elk geval, eerder iets prikkelends. We verloofden ons en ze zou ook naar Nederland overkomen, maar ik zat financieel niet goed en brak de verloving af.”

‘Pammetjes’

Martijn was weer alleen, maar slaagde er wel in om zonder hulp zowel met ‘de pammetjes’ als met de drank te stoppen. Sindsdien is hij nuchter, al benadrukt hij dat hij niet in nuchterheid gelooft. “Kijk maar eens naar wat er in koffie zit qua verslavende stoffen, of in brood of in káás. Kaas is de heftigste in Nederland vrij verkrijgbare drug!”

Als ik daarover doorvraag, adviseert Martijn me om te googelen, waarna ik op publicaties stuit van een Amerikaanse arts die caseïne ‘zuivelcrack’ noemt. “Matig kaas eten, probeer het maar, dat is echt lastig”, benadrukt Martijn. “Mensen die constant high van de kaas zijn, gaan het hebben over nuchterheid, in mijn ogen klopt dat gewoon niet.”

Schoon van binnen

Martijns uitspraken doen me denken aan mijn goede vriend Karl, die ook was gestopt met drinken en vervolgens zijn eetpatroon radicaal aanpaste. Geen alcohol meer willen nemen leidde er bij hem toe, net als bij Martijn, dat hij heel veel stoffen niet meer in zijn lichaam wilde hebben, schoon van binnen wilde zijn. Hij at alleen nog raw food en als hij me mobiel belde moest dat ‘op speaker’, waarbij zijn toestel in de andere kant van de kamer lag, om zo min mogelijk straling binnen te krijgen. Dat praatte een beetje moeilijk, maar ik begreep dat verlangen naar zuiverheid wel, al bleek de zoektocht uiteindelijk eindeloos en stapte Karl vijf jaar geleden uit het leven.

Zoiets zie ik Martijn niet snel doen, hij komt uiterst levendig en ambitieus op mij over. Zo vertelt hij enthousiast over een badkruidenlijn die hij op dit moment ontwikkelt en heeft hij heldere ideeën over de bewustzijnsvernauwende werking van alcohol. Voor psychedelica staat hij wél open, want die verruimen juist de geest. “Teacher plants vind ik interessant, dat zijn planten die een ander deel van je hersenen openzetten, een deel dat je nog niet zo goed kent, waar dingen gebeuren die je niet kunt voorzien. Ik wil ook zeker een keer ayahuasca uitproberen en heb al ervaring met psilocybine, dat zijn allebei hallucinaties opwekkende middelen. Die moet je niet te vaak nemen, behalve als je flink in de war wilt raken. Maar als je goed doseert, kun je veel ontdekken over jezelf en over de wereld waarin je leeft. Bijvoorbeeld dat alles wat je ervaart eigenlijk gefilterd is, zoals mijn alcoholisme een filter is dat me vertelt dat ik drank nodig heb. Zodra je dat inziet, kun je eraan ontsnappen.”

Méér stress

Ontsnappen is soms ook lastig, werp ik tegen, gegeven het feit dat alcohol alomtegenwoordig is, bijvoorbeeld op abri’s op straat. “Ik drink al drie jaar niet meer, maar krijg nog steeds reclames voor drank op Facebook, dat is toch kwalijk. Ze proberen je steeds terug te lokken. Als je ziet hoe groot in de supermarkt de schappen met bier en wijn zijn, dan weet je hoe immens groot dit probleem eigenlijk is. Mensen drinken om te ontspannen, stress te verminderen, maar eigenlijk gebeurt het tegenovergestelde, verhóógt drank juist de stress.”

Na te zijn afgekickt en een online verloving te hebben verbroken, vond Martijn twee jaar geleden uiteindelijk toch weer de liefde. “Ik heb een oproep gedaan aan het universum, ik vroeg: breng weer ware liefde op mijn pad. Dat deed ik niet met een toverstokje of zo, het was gewoon een krachtige oproep van binnenuit. Onmogelijk om in woorden te beschrijven, maar zo is het gegaan. Anderhalf maand daarna leerde ik V. kennen, via Facebook. Ik ging op bezoek bij haar, hier in dit huis in Noordwijkerhout waar we nu zitten, en ik ben letterlijk nooit meer weggegaan.”

Zijn dochter kwam enige tijd geleden in haar eentje met het vliegtuig over naar Nederland, iets wat Martijn vervulde van geluk. “Ergens is het natuurlijk heel erg kinderachtig om te drinken”, vindt hij nu. “Ik bedoel, kom op, je bent een volwassen man en net als iedereen moet je op een of andere manier met je problemen in het reine zien te komen. En wat ga je dan doen? Zuipen. Dat hele idee ook van drinken om te kunnen schrijven: het hangt van clichés aan elkaar en het is ook niet waar, ik schrijf nu namelijk drie keer zoveel vergeleken met vroeger.”

Elke dag is pittig

Maar vind je het dan nooit pittig, onverdoofd leven, wil ik dan toch weten, ook omdat bij mij het water nog altijd wel eens in de mond loopt als ik een alcoholreclame via Facebook voor mijn kiezen krijg. “In principe is elk moment pittig”, luidt Martijns antwoord. “Het is ook maar net hoe je dat definieert: pittig. Elke dag is een soort oorlog waarbij je moet proberen iets te bereiken, iets wat je echt wil van het leven. Het is eigenlijk één grote war zone. Je kunt niet achterover leunen, maar moet elke dag vechten om jouw visioen van het leven werkelijkheid te maken. Ik heb wel wat technieken die me daarbij helpen, koud douchen bijvoorbeeld. Dat helpt me om mezelf een beetje wakker te schudden en echt in het hier en nu te trekken. Door de doorbloeding op gang te brengen, krijg ik energie die me helpt om elke dag weer dat gevecht aan te gaan.”

Als ik Martijn vraag om een gedicht uit zijn bundel ‘Baah Baaah Krakschaap / De P van Winterslaap’ voor te lezen, weigert hij dat. Hij gaat beslist geen ‘ouwe meuk’ voordragen, maar pakt in plaats daarvan een bundel van de Ierse dichter Brendan Kennelly. ‘Whatever love is / it’s what I fly from’, klinkt door de woonkamer in Noordwijkerhout, een regel die de rest van die dag bij me blijft.

Ik denk aan mijn vriend Karl, die van mij is weggevlogen. Hij is er niet meer, maar Martijn en ik zijn er nog wel. Zonder er een medaille voor te verlangen, laten we zien dat stoppen met drinken niet het einde van de wereld hoeft te zijn. 

Luister ook naar de podcasts van dit en de andere gesprekken via trouw.nl/onverdoofd, via iTunes of Spotify of via de app op je smartphone.

Kent of bent u iemand die in deze serie zou passen? ‘Onverdoofd’ leven kan ook gaan over game-, smartphone-, sport-, seks- of andersoortige verslavingen. U kunt ons mailen via tijdreacties@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden