Hele dag op de tractor is maar eenzaam

Veel boeren verdienen bij: niet altijd uit financiële noodzaak, ook omdat het leuk is

Een workshop koeien knuffelen. Een 'Hooitel' exploiteren. Maar ook het stallen van caravans op het terrein: meer dan de helft van de Nederlandse boeren haalt inkomsten uit activiteiten buiten het boerenbedrijf, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Maar dat gebeurt zeker niet altijd uit financiële noodzaak.

Zo besloten Piet en Paula Kalverboer vijf jaar geleden hun hooiberg bij de Noord-Hollandse stolpboerderij in Monnickendam te verbouwen tot gastenverblijf. Vijf kamers, maximale capaciteit vijftien personen. Paula Kalverboer: "We hebben een veehouderij met zeventig melkkoeien en vijftig schapen. De boerderij namen we in 1999 over van mijn schoonouders." Geld was niet de reden om er iets naast te gaan doen. Het bedrijf liep goed. Maar Kalverboer wilde iets voor zichzelf. Met succes: "'s Zomers zitten we nagenoeg vol. Alle gasten bezoeken de boerderij, vooral de kinderen vinden het leuk nu de lammetjes in de wei staan."

De boerderij zelf schoot er niet bij in - integendeel. "Het is ook een beetje het visitekaartje van onze Bed & Breakfast: het erf is inmiddels verhard, de bloemen moeten er goed bij staan. En met de boerderij willen we gewoon doorgroeien."

John Verhoijsen is voorzitter van de vakgroep multifunctionele landbouw bij brancheorganisatie LTO. Hij ziet dat boeren zich steeds meer met nevenactiviteiten bezighouden. "Kinderopvang, verkoop van streekproducten, groen toerisme: het is vaak een logische stap. Soms kiest een ondernemer niet voor schaalvergroting, maar voor andere inkomstenbronnen." En heus niet altijd uit noodzaak.

Verhoijsen: "Het cliché dat multifunctionele landbouw geldt als exit-strategie is achterhaald. En als het een noodgreep is, is het gedoemd te mislukken. De tijd van natuurcampings op het erf, louter om het inkomen aan te vullen, is voorbij."

Bij landgoed Barendonk in Noord-Brabant moest Liesbeth Hermanussen met haar man in 1997 er wel iets op vinden om het inkomen aan te vullen. Door de dalende melkprijzen konden ze de historische gebouwen niet langer onderhouden. "Het begon als natuurcamping, dat is gaan groeien en zo konden we de oude gebouwen restaureren. Nu bieden we groepsaccommodatie aan, compleet met vergaderruimtes. Maar het melkveebedrijf komt wel nog altijd op de eerste plaats."

Dirk Strijker is hoogleraar plattelandsontwikkeling aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij plaatst het aantal boerenbedrijven met inkomsten uit nevenactiviteiten van eigen erf in perspectief. "Voor die groep is dat soms 20, 30 procent van het inkomen. Maar van de 70.000 boerenbedrijven in Nederland hebben misschien 3500 zo'n nevenactiviteit." Het buiten de deur werken vormt volgens Strijker een veel groter aandeel. "Dat kan van alles zijn: voor de klas staan, of functioneren als gemeenteraadslid."

Uit financiële noodzaak, of omdat ze het leuk vinden? Volgens Strijker is beide waar. "In landen waar inkomensvorming het meest onzeker is, is het aandeel tweede inkomensbronnen het grootst. Maar ze doen het ook om wat anders om handen te hebben. Het is nu eenmaal een eenzaam beroep, hele dagen alleen op de tractor. Dan is het leuk als er vijf caravans op je erf staan waar je 's avonds een wijntje bij kunt drinken."

Schapen- en geitenboerderijen doen er iets bij
Meer dan de helft van de 72.000 land- en tuinbouwbedrijven in Nederland heeft in 2010 inkomsten binnengekregen uit extra werkzaamheden. Dat blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek gisteren vrijgaf. De extra inkomsten kwamen uit een baan buiten het bedrijf, maar ook uit extra werkzaamheden op de boerderij zelf, zoals campings, het stallen van caravans of de verkoop van producten. Bij kleinere land- en tuinbouwbedrijven, met een standaardopbrengst tussen de 25.000 en de 100.000 euro, liggen de neveninkomsten het hoogst: bijna 60 procent van deze bedrijven genereert inkomsten buiten het boerenbedrijf. Bij grote bedrijven met meer dan 3 miljoen euro standaardopbrengst is dat maar 20 procent. Per sector verschilt het aandeel neveninkomsten sterk. In de glastuinbouw werd in 2010 maar bij 27 procent bijverdiend. Bij schapen-, geiten- en paardenbedrijven bijna 60 procent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden