Helder, maar vaak ook hard

Geconfronteerd met zijn eigen uitspraken uit het verleden, krijgt Hans de Boer steevast een lichte glimlach om de mond, een twinkeling in de ogen en neemt hij de tijd om even achterover te leunen. In de vijf jaar dat hij voorzitter was van ondernemersorganisatie MKB Nederland is een oneindige trits aan grappige, gewaagde, maar vaak ook bikkelharde uitspraken uit zijn mond opgetekend. De Boer hanteerde in het centrum van het grijze, aan jargon verslaafde polderlandschap bewust de heldere taal van 'zijn' ondernemers.

FNV-voorzitter Lodewijk de Waal trok ooit de vergelijking tussen De Boer en Pim Fortuyn, maanden voordat deze werd vermoord. De Waal bedoelde het negatief: hij waarschuwde in een opwelling van woede dat Hans de Boer wel eens de pias van het poldermodel kon worden. Als de komende week vertrekkende MKB-voorzitter met die vergelijking wordt geconfronteerd is er geen twinkeling, geen lichte glimlach. De Boer buigt naar voren, kijkt peinzend en zegt dan: ,,Wat ik altijd aan Pim Fortuyn bewonderde is dat hij bespreekbaar maakte wat er leefde. Het was zijn stijl om onomwonden zaken aan de orde te stellen. Als dat niet kan, is dat heel slecht voor de samenleving.''

Destijds, najaar 2001, was De Boer minder blij met de uitspraak van De Waal. Het was de tijd waarin Fortuyn nog volop onder vuur lag. Nu, daags voor zijn vertrek en met de veranderde inzichten in de bijdrage van Fortuyn aan de samenleving vindt hij de vergelijking zelfs wel passend. Zoals Fortuyn de taal van het volk wilde spreken, was het De Boers doel om de taal van de ondernemers in het midden- en kleinbedrijf te spreken.

Bij zijn aantreden in 1997 stond de vereniging MKB Nederland er niet best voor. Sterker De Boers voorganger, Niko Wijnholst, zag in het jaar dat hij voorzitter was de leden weglopen. De nodig geachte contributieverhoging kreeg Wijnholst er niet door. Wijnholst was te veel professor: hij sprak de ondernemers niet aan. De Boer vroeg in de sollicitatieprocedure de boeken van MKB Nederland in te mogen zien. De contributieverhoging vond hij niet nodig, de leden moesten terug. Dat is met de keuze voor klare taal en de terughoudendheid met het sluiten van compromissen gelukt: MKB Nederland kreeg er de afgelopen vijf jaar 75000 ondernemers als lid bij tot een totaal van 175000.

De Boer (48) komt uit Friesland. In het kleine plaatsje Witmarsum (tussen Bolsward en Harlingen) groeide hij op in een Nederlands Hervormd gezin. Het toeval wil dat van de acht werknemers- en werkgeversvoorzitters die elkaar regelmatig treffen aan de onderhandelingstafel van de Sociaal-Economische Raad, er twee uit Witmarsum komen. CNV-voorzitter Doekle Terpstra was zo'n beetje de buurjongen van De Boer al grapt de laatste altijd dat hij wél aan de betere kant van het dorp woonde.

De Boer ging, nadat hij het lyceum in Sneek had doorlopen, naar Amsterdam om economie te studeren aan de Vrije Universiteit. In die stad ontwikkelde hij linkse sympathieën en kreeg hij een hekel aan economische modellen. Het linkse is bijgedraaid: De Boer is overtuigd CDA'er geworden. De hekel aan economische modellen, of eigenlijk vooral de in zijn ogen overschatte waarde die eraan wordt toegekend, is gebleven. Sterker: De Boer werd een succesvol ondernemer juist dankzij die hekel.

In 1984 erkende de toenmalig minister die verantwoordelijk was voor de Antillen, Jan de Koning, de waarde van De Boers natuurlijke reflex tot praktisch denken. Destijds zag Curaçao zich geconfronteerd met de dreigende sluiting van de Shell-raffinaderij, de grootste werkgever op het eiland. ,,Zowel in Nederland als op Curaçao raakte iedereen in paniek'', keek De Boer enkele jaren gelden in deze krant terug. ,,De Koning vroeg mij of ik de onderhandelingen met Shell wilde voorbereiden. Hij zei: ik heb geen behoefte aan een dik economisch onderzoek met alle voors en tegens, maar ik wil economische argumenten horen om die raffinaderij open te houden. Dat was in die tijd een bijzondere vraag. Economie werd nog gezien als een waardevrije wetenschap. De Koning koppelde economie aan een stellingname in het onderhandelingsproces. De Boer leverde de argumenten aan, en de raffinaderij bleef open. Toen dacht ik: verdorie, hier is behoefte aan.''

Op een zolderkamertje in Lisse werd in 1986 het bedrijfje geboren van De Boer en zijn vriend Hans Kamps (nu voorzitter van de organisatie van werkgevers in de uitzendsector ABU). Het werd geheel in lijn met de ervaringen op Curaçao gedoopt als het Bureau voor Economische Argumentatie (BEA). De Boer legde 'economische argumentatie' destijds uit als een discipline die zich bevindt op het snijvlak van economische onderzoek, voorlichting, presentatie en belangenbehartiging.

Hoe dan ook, het was een succes. Het bureau groeide stevig (tot er ruim veertig medewerkers in dienst waren) om uiteindelijk opgekocht te worden door accountantsconcern KPMG. De Boer was nog enkele tijd directeur van KPMG BEA, waarna zijn overstap naar MKB Nederland volgde.

Nu de periode als lobby-voorman van ondernemers voorbij is, slaat De Boer weer zelf aan het ondernemen. Het is niet verrassend dat hij dit wederom samen met zijn goede vriend Hans Kamps doet. En wederom lijkt De Boer een nieuw terrein te hebben gevonden om te ontginnen. Het bedrijf gaat Governance Support heten, onthulde De Boer vast met gevoel voor publiciteitswinst. Inhakend op de angst die is ontstaan voor falend toezicht op bedrijven door affaires als bij Ahold gaat De Boer Raden van Commissarissen bijstaan in het financieel, economisch en juridisch toezicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden