Helden

Het lijkt een eeuwigheid geleden en toch is het maar twaalf maanden en een week geleden dat James Foley voor het oog van een camera werd omgebracht. Een eeuwigheid omdat er in de tussentijd zoveel weerzinwekkende IS-video's zijn uitgebracht dat zelfs de naam van de Amerikaanse persfotograaf langzaam uit ons geheugen leek te verdwijnen.

Er zijn al zoveel geregisseerde onthoofdingen geweest, soms met meerdere slachtoffers tegelijk, dat we de tel en de scherpte van die beelden kwijt zijn. Bovendien heeft de terroristische organisatie zichzelf keer op keer in kwaadaardigheid overtroffen. Journalist Steven Sotloff en de hulpverleners Alan Henning en David Haines werden op dezelfde manier als Foley vermoord. Er waren ook groepsonthoofdingen en ook (massa-)executies die door kinderen of adolescenten werden uitgevoerd. Maar spoedig werd de kooi als nieuw marteltuig geïntroduceerd. Een Jordaanse piloot werd er levend in verbrand en later werd een groepje soldaten erin verdronken.

Maar aan de moord op Foley kleefde iets anders dat mij en vele anderen in een afgrond van onbehagen stortte. Noem dit de symboliek die door Islamitische Staat met precisie was uitgedacht. De Amerikaanse fotograaf, incarnatie van de westerse beschaving en de democratie, geknield en gebonden, passief en machteloos in afwachting van zijn lot. Staand naast hem, twee keer zo groot en in het zwart gekleed, de beul met mes. Superieur en dominerend liet de beul zijn slachtoffer ook nog een voor hem vernederende verklaring voorlezen. Voor de kijker, ook als hij niet het filmpje afkeek, werd dit een traumatische ervaring. En zo waren er veel meer.

Tot afgelopen weekeinde iets gebeurde dat dwars tegen deze trend inging. In de Thalys van Amsterdam naar Parijs lukte het deze keer niet om het hart van de kijker met terreur te laten vollopen. Voor het eerst was de beul in het zwart, de jihad-John met mes, niet dominerend en superieur. Op beelden die met een mobieltje waren geschoten zagen we hem liggen in een gangpad. Hij lag daar met ontbloot en bebloed bovenlijf, gekneveld en bewusteloos, als aangeschoten wild te wachten om afgeleverd te worden. De wrede en arrogante krijger nu zwak, misselijk en vernederd. Zijn missie was faliekant mislukt.

Zo kon het dus ook. De helden die hem afranselden en ervoor zorgden dat zijn kogels niet afgevuurd werden, bezaten ook nog dezelfde nationaliteit als James Foley. Ze werden door staatshoofden ontvangen of gefeliciteerd, onder medailles en onderscheidingen bedolven.

We veerden op, omarmden de nieuwe symboliek met enthousiasme. Het is fijn om niet voor altijd in het kamp van de verliezer te staan die naar het slachthuis wordt afgevoerd. Tot de volgende video of de volgende salvo's. In een station, een kerk of op een stukje strand waar helden altijd te laat komen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden