Helaas uitverkocht

Recensies, zijn die nou belangrijk, hebben ze effect, wat is het nut? Uitvoerend kunstenaars geven er nog al eens blijk van dat zij recensies niet lezen, of de waarde sterk relativeren. De kritische verslaggeving staat niet in hoog aanzien; de gerecenseerde voelt zich al gauw aangetast in zijn artistieke eer.

Toch is er van de zijde van de organisatoren veel vraag naar recensies. Er gaat geen dag voorbij of een impresario, groep, ensemble of orkest (hetzelfde geldt voor toneel, dans, beeldende kunst) belt of schrijft met het verzoek of er iemand komt luisteren. Soms belt een uitvoerend musicus, maar dan gaat het om jonge kunstenaars die publiciteit goed kunnen gebruiken en nog onbevangen genoeg zijn om te geloven in de integere opstelling van de recensent. Een terecht geloof.

Soms hebben instellingen een recensie helemaal niet nodig, aangezien een evenement al lang van te voren is uitverkocht. Een mooi voorbeeld daarvan levert 'Die Zauberflöte' bij De Nederlandse Opera. Toch haalde de publiciteitsafdeling het niet in haar hoofd om de kranten en tijdschriften op te bellen met de mededeling: 'U hoeft niet te komen, want we zitten toch al meer dan vol.' Integendeel: hoe meer recensenten, des te beter, zeker uit het buitenland.

De internationale belangstelling is sterk gegroeid sinds onze nationale opera bijna tien jaar geleden het Muziektheater binnentrok. Vooral met de komst van Pierre Audi, en zeker toen hij zich als regisseur ontpopte, kwam de stroom op gang. De groei werd ook bevorderd door spectaculaire evenementen gemaakt door artistieke teams zonder Audi erbij, zoals 'Life with an idiot', 'Rosa' en 'Moses und Aron'. Die laatste trok zelfs negentig buitenlandse kritici naar het Muziektheater. De combinatie Peter Stein-Pierre Boulez-Concertgebouworkest was daar debet aan.

Voor 'Zauberflöte' was het rustiger: 21 kritici. Met de Nederlandse pers erbij was het toch nog proppen om de journaille tevreden te stellen bij Appels eerste medewerking aan grote opera.

Wat vonden binnen- en buitenland nou van deze 'Toverfluit' van het trio Haenchen-Audi-Appel? NRC-Handelsblad lag zaterdags op kop met: 'Prachtige Zauberflöe van Appel en Audi'. Veel waardering uitte Kasper Jansen voor het 'met veel losse elementen inventief gedetailleerde decor', met zowel uitbundige Cobra-schildersstijl als met 'geserreerder beeldende vormen'. Ook de regie van Audi en Haenchens muzikale presentatie ('zwaardere, intense dramatiek dan bij Gardiner') stemden hem positief.

Maar maandagochtend bezagen de andere landelijke recensenten de zaak toch wat strenger: naast de Trouw-kop 'Overdadige Appelflöte' verschenen in de Volkskrant 'Zauberflöte wil geen eenheid worden', in de Telegraaf 'Meer Appel dan Mozart', en in het Algemeen Dagblad 'IJskoude 'Zauberflöte' verdrinkt in overdaad'. Het Parool vulde later op de dag aan: 'Audi's Zauberflöte mist sluitende visie'. De teneur was: wat moeten we met al die objecten van Appel op het toneel. 'Het is wat vol geworden op het podium' in de woorden van Telegraafs Eddie Vetter. Over de regie van Audi en de muzikale aanpak van Haenchen werden uiteenlopende meningen gegeven: 'exuberant en warm' in Het Parool voor Audi's regie, tegen 'subtiliteiten' in de Telegraaf. De rommelig uitgevoerde ouverture deed Roland de Beer in de Volkskrant wat knorren, maar Het Parool meldde generaal 'voortreffelijke interpretatie'.

Kwamen er nu ineens kaarthouders aan de kassa hun biljetje inleveren? Beslist niet, meldt de opera-woordvoerder. De mensen willen het gewoon zien en beleven.

Het buitenland. De knipseldiensten werken niet zo snel, zodat de oogst nog beperkt is tot Le Soir (Franstalig Brussels blad; 'Osmose parfaite entre la mise en scène de Pierre Audi et l'univers visuel de Karel Appel'), de Neue Westfülische ('Appels Bühnenbilder sind ein Rausch der Farbe, karikierend und ironisierend, dann von geheimnisvoller intimer Atmosphüre') en Deutschland Radio ('Es war unmöglich alles zu betrachten und zu deuten, was da über die Bühne glitt, rollte, flog, schwebte').

Dat is het leuke van recensies: iedereen vindt wel wat, maar alleen de eigen mening is de beste. 'Amsterdams 'Zauberflöte' ist eine Reise wert', aldus de Neue Westfülische. Helaas uitverkocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden