Helaas, André Kuipers is een man

Leuk dat de tweede Nederlandse astronaut maandagmorgen de lucht in gaat. Maar André Kuipers had beter Andrea kunnen heten – dan zouden meisjes óók eens exacte vakken kiezen.

ZVEDNY GOR (STERRENSTAD) – Miljoenen euro's draagt minister Van der Hoeven (onderwijs) bij aan de ruimtevlucht van André Kuipers. Met één reden: dat jongeren zo enthousiast worden voor de ruimtemissie, dat ze eerder bètavakken kiezen. Daarom verbindt het ministerie ook een educatief programma voor scholierenaan de missie. En betaalde het met Economische Zaken de 12,5 miljoen euro voor het 'ticket' van Kuipers.

Maar zo snel zullen middelbare scholieren zich niet laten bewegen tot een ander vakkenpakket, vreest dr. ir. Remke Bras, projectleider jongeren en techniek van de Stichting toekomstbeeld der techniek. Als zij de miljoenen voor Kuipers mocht besteden, had zij die liever gestoken in een tv-soap waarin jongeren samen technische problemen oplossen.

,,Laatst zag ik in 'Costa' dat Tommy technische klusjes deed, terwijl Agnetha geen hand uitstak.Dát beeld heeft invloed op jongeren. Een soort 'Idols' voor de techniek. Dat heeft veel meer effect op pubers.” Juist meisjes moeten meer exacte vakken gaan kiezen. Zij hebben, meer dan jongens, behoefte aan rolmodellen. Daarom is het zo jammer dat André geen Andrea heet – een Nederlandse in de ruimte, dat zou echt een stimulans zijn geweest.

Kuipers heeft op lagere-schoolleerlingen wel veel impact, denkt Bras. ,,Die zijn volop bezig met dinosaurussen en ruimtevaart en vinden alles nog leuk. André Kuipers geeft hun een beeld van onderzoek doen. Maar het is nog te bezien of hij wordt geassocieerd met techniek in het algemeen. Er is natuurlijk wel een verschil tussen ruimtevaart en werken in een fabriek. Hij zal duidelijk moeten maken dat je ook dingen onderzoekt en uitvindt als je bijvoorbeeld in de chemie werkt.”

In het educatieve programma kunnen scholieren bijvoorbeeld raketsla (rucola) laten groeien: plantjes die de ruimtevaarder tegelijkertijd ook in gewichtloosheid bestudeert. Aan het project doen circa 70 000 leerlingen mee. Ook hebben enkele studenten experimenten bedacht en kunnen kinderen die een wedstrijd hebben gewonnen, vragen stellen aan Kuipers terwijl die in de ruimte is. Na zijn terugkeer op aarde zal André Kuipers naar verwachting ook optreden op evenementen voor scholieren.

VERVOLG OP PAGINA 3

VERVOLG VAN PAGINA 1

Het effect zal niet te meten zijn

RUIMTEVAART

Van der Hoeven hoopt op een 'Kuipers-effect', zoals er na de ruimtemissie van Wubbo Ockels in 1985 een 'Ockels-effect' was. Toen meldden zich beduidend meer studenten aan in Delft.

Maar worden scholieren echt in de bètahoek gedreven zodra Kuipers de ruimte inschiet? Het effect zal niet te meten zijn, laat staan in financieel rendement uit te drukken. ,,Een speldenprik”, noemt de Utrechtse hoogleraar natuurkundeonderwijs Harrie Eijkelhof de bijdrage van de missie aan de popularisering van de exacte vakken. ,,Het zal ongetwijfeld de fantasie prikkelen, maar op de langere termijn moeten we er niet te veel van verwachten. Een aantal experimenten dat hij doet is aardig, maar als ik mijn collega's spreek, vinden ze die bemande ruimtevaart niet zo erg belangrijk. Die hebben meer met bijvoorbeeld de Hubble ruimtetelescoop.” Wat Eijkelhof betreft kan Kuipers dienen als boegbeeld, en acte de présence gaan geven bij bètawedstrijden en olympiades voor jongeren.

De Groningse hoogleraar didactiek van de wiskunde en de natuurwetenschappen Anne van Streun ziet die functie van Kuipers ook. Maar kinderen kun je volgens hem pas bereiken als ze zelf dingen kunnen doen. Dat een Nederlander de ruimte in gaat is leuk, maar het heeft iets afstandelijks. ,,Alsof je naar een voetbalwedstrijd kijkt en denkt: goh, wat zijn die jongens goed.”

,,Het is één gebeurtenis in een complexe wereld”, zegt Chris van Weert, hoogleraar basisonderwijs natuurkunde en directeur van de opleiding natuur-en sterrenkunde in Amsterdam. ,,Ik denk niet dat dit een richtend effect heeft op de keuzes van leerlingen. Het zou goed zijn als het was ingebed in een reeks gebeurtenissen. Na zijn vlucht is het zaak om te kapitaliseren op de naamsbekendheid van Kuipers: hij moet optreden bij evenementen. Hij zal best een spannende show kunnen geven. Maar er zijn ook tegenkrachten: de exacte vakken moeten lesuren inleveren, zegt de minister die de vlucht heeft betaald. Dat staat er weer haaks op.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden