'Heitje voor een karweitje' tegen seksverslaving

EDWIN KREULEN

Stel, je komt erachter dat je partner al jarenlang stiekem kijkt naar porno op internet, met onbekenden chat en zelfs al zo eens een afspraakje heeft geregeld. Het liefst zou je hem (de dader zal meestal een man zijn) direct het huis uit gooien. Maar hij heeft ook goede kanten. Je sleept hem daarom mee naar de psycholoog om te laten zien wat voor agressor hij is. Het zal je dan waarschijnlijk niet direct aanspreken als de therapeut in kwestie zegt: 'Het probleem is dat jouw man te weinig zelfwaardering heeft'.

Toch is dat de aanpak van psychotherapeut Gertjan van Zessen. Hij schrijft erover in 'Als seks verslavend wordt'. Hierin legt hij zijn werkwijze uit voor een breed lezerspubliek. Van Zessen promoveerde ooit cum laude op seksueel gedrag en zijn praktijk is ruim een kwart eeuw oud. In die tijd heeft hij een verschuiving meegemaakt: waar vroeger de term 'seksverslaafde' werd gereserveerd voor fors getraumatiseerd types, wordt dit etiket nu veel sneller opgeplakt. Wat wil je ook met de opkomst van internet(porno). Dwangmatig achter de computer zitten kan enorme conseqenties hebben, niet alleen voor de relatie maar ook voor de kinderen waaraan de verslaafde minder aandacht gaat geven, voor het werk of voor de gezondheid.

Eigenlijk, geeft Van Zessen toe, is de term 'verslaving' niet meer de juiste, het probleem ligt bijna altijd heel anders dan bij klassieke afhankelijkheden van alcohol en drugs. Veelvuldig kijken naar internetporno is doorgaans ook niet direct schadelijk voor het lichaam. Bovendien, zo leerde Van Zessen van zijn cliënten: de porno is dan wel met hen op de loop gegaan, maar niet de echte oorzaak van hun gedrag.

Veel mannelijke patiënten spreken de vrees uit dat ze verslaafd zijn geraakt omdat ze als puber pornoboekjes gingen bekijken. Ze denken dat dit abnormaal is, maar Van Zessen kan ze vertellen dat veel meer pubers dat deden - zonder aan de seks verslingerd te raken. Veeleer is het dat latere verslaafde te weinig (zelf)waardering kreeg en al zeker niet als het ging om relaties en seksualiteit.

Van Zessen voorspelt dat het weinig zin zal hebben om het kinderslot in te stellen op televisie, internet en smartphone en om op allerlei andere manieren te voorkomen dat de seksverslaafde opnieuw in de fout gaat. Die zal immers nog minder zelfwaardering hieraan overhouden. Sessies lang wroeten in de jeugd van een seksverslaafde heeft evenmin zin, leert de ervaring volgens de psycholoog. Want als je al een oorzaak vindt voor de seksverslaving, houdt het gedrag daarmee niet op.

Van Zessen gebruikt daarom een vrij concreet behandelmodel dat hij het 'Vat der zelfwaardering' noemt. Hoe minder waardering er in het vat zit, hoe groter iemands innerlijke leegte, hoe groter de kans dat hij (of soms dan toch zij) seksverslaafd raakt. De kunst is om stellen dit te laten inzien en om vervolgens het vat langzaam te vullen. Hiervoor biedt Van Zessen de aanpak van de 'heitjes voor de karweitjes'. De seksverslaafde die, op het moment dat hij weer naar de porno taalt, iets anders gaat doen, mag zichzelf een schouderklop geven. Doe iets anders, iets leuks of zelfs dat administratieve rotklusje waarvoor het makkelijk vluchten was met de porno. Zo is het zelfwaarderingsvat weer een beetje minder leeg. Hij raadt stellen aan niet direct té ambitieus te zijn - wellicht valt de seksverslaafde nog een keer voor de porno, maar kan hij daarover nu open zijn.

Of de heitjes en het vat der zelfwaardering altijd even effectief zijn, daar moeten we Van Zessen geloven op zijn hooggeleerde blauwe ogen. Zo'n driekwart van de relaties blijft na zijn behandeling intact.

Gertjan van Zessen: Als seks verslavend wordt. Hoe je jezelf en je relatie kunt redden. Uitgeverij Boom, Amsterdam, €19,50.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden