Heilige Caecilia, bescherm ons

'De Beatles zijn terug'. Tussen een woud aan stoplichten, verkeers- en richtingborden doemde gistermorgen deze wonderbaarlijke mededeling op bij een van de toegangswegen tot Amsterdam. Vier koppies van ideale schoonzonen staarden me aan vanaf een enorm billboard. Zo moet een verschijning aanvoelen: je ziet iets wat je totaal niet verwacht en wat ook niet waar kan zijn. Volgens de krant vond er een stormloop op platenwinkels plaats op die dag en de dag ervoor, dus moeten veel mensen deze verschijning beleefd èn geloofd hebben!

Peinzend tussen rood en groen, wel zeven seconden, een zee van tijd voor een automobilist, realiseerde ik me dat het Sint Caecilia was, de dag op de rooms-katholieke kalender dat het feest gevierd wordt van een Romeinse jonge maagd; door een kronkel in de legende-vorming werd zij tot beschermheilige van de (kerk)muziek en (kerk)musici. 'De Beatles zijn terug'. Ja, natuurlijk, daar had Caecilia voor gezorgd. En ik gaf gas.

Was het maar waar. Cynisch merkte een van de 'Fab Four' bij de perspresentatie van de allerjongste herordening van oud Beatles-materiaal op: 'Al wordt er een triljoen geboden, er komt nooit meer een Beatles-concert, want er ontbreekt gewoon één jongen.'

Natuurlijk, de Beatles lagen al uit elkaar sinds Paul McCartney in 1970 er uitstapte. Maar pas door de moord op John Lennon (8 deember 1980) werd de muziekgeschiedenis drastisch verstoord. Net zoals de niet-moord op Mozart even diep ingreep in de loop van de muziekgeschiedenis. Of moest Mozart gewoon verdwijnen, en was ook het sterven van Lennon een harde noodzaak, met vooruitziende blik door Caecilia verordonneerd?

'Man that is born of a woman hath but a short time to live, and is full of misery. He cometh up, and is cut down, like a flower; he fleeth as it were a shadow, and never continueth in one stay.' Henry Purcell peilde de diepte van deze bijbelse, maar menselijke uitspraak toen hij er de weergaloos expressieve noten bij schreef rond 1680.

'Cut down, like a flower'. Mozart werd net geen 35, Lennon was pas 40 geworden. Ze waren beiden prachtige, in alle opzichten wilde bloemen. Componisten met onconventionele ideeën die ze vertaalden in muziek die massa's blijft aanspreken. Omdat die muziek, met de bijbehorende teksten en levensstijl nooit iets verliest van haar verrassingseffect. 'Ein Müdchen oder Weibchen', en 'I'm living in a yellow submarine', dat getuigt toch van eenzelfde speelse geest.

Henry Purcell, ik noemde hem ook omdat hij in 1695 één dag voor het feest van Caecilia overleed: 'cut like a flower': net geen 37 jaar. We kennen Henry Purcell vooral van zijn zware muziek, maar hij wist net zo buitelend te schrijven op stoute teksten over aanminnige nimfjes en frivole herdertjes. 'Hark how wild the musicians sing. A welcome to the newborn spring', zo luidt het in een van zijn uitbundige lofliederen op de liefde. Hij was een songwriter bij uitstek, ook al maakte hij, in tegenstelling tot Lennon & McCartney, gebruik van bestaande teksten.

Beroemd werd hij ook om zijn ode op Caecilia, gemaakt in 1692: 'Hail! bright Cecilia' met de wonderlijke regels: 'Soul of the World! inspir'd by thee, the jarring Seeds of Matter did agree. Thou didst the scatter'd Atoms bind, which, by thy Laws of true proportion join'd.' Caecilia hand in hand met de alchemisten om harmonie te scheppen.

Purcell brengt weliswaar niet zoveel volk op de been als Lennon en companen, maar populair is hij beslist. Alom worden zijn liederen gezongen en dramatische muzieken uitgevoerd. De gisteren besproken 'King Arthur' door het Haags Conservatorium wordt komende maand gevolgd door eenzelfde dramatic opera op tekst van John Dryden, namelijk 'The Tempest' (van 16 tot en met 23 december in Tivoli, Utrecht) door een Utrechts gezelschap. Al eerder, op 30 november, geeft de fameuze Michael Chance in het Amsterdams Concertgebouw, kleine zaal, een barok-liedrecital waarin Purcell zich meet met Hündel en Monteverdi.

In die hoge sferen hoort Purcell thuis. Sferen waar ook Mozart en Lennon verkeren. Zij zullen nooit weerom bloeien en de Beatles keren nooit terug. Heilige Caecilia, bescherm ons tegen de commercie die ons dat wil wijsmaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden