Heile Welt

Van je schoonfamilie leer je altijd wel iets. Die van mij, oer-Duits, bracht me het begrip 'heile Welt' bij. Telkens als het in de grote boze wereld of bij ze thuis om de hoek rommelde, begonnen ze erover, dat die 'heile Welt' toch hopelijk niet echt voorbij zou zijn. Ongebroken wereld, vertaal ik maar. De wereld van voor de zondeval, van voor de grote mislukkingen, toen alles nog goed was, de idylle. Het begrip 'heile Welt' komt van een gelijknamige naoorlogse poëziebloemlezing van Werner Bergengrün, die verscheen toen Duitsland vanwege de eigen zondeval wel wat troost kon gebruiken.

Ik denk dat je ieders ongebroken wereld een beetje leert kennen uit de prenten die mensen aan de muur hangen; zo te zien bestond die van mijn schoonouders uit bossen en paarden, afgaande op de foto's en schilderijen waarmee ze zichzelf geïllustreerd hadden. Er zullen ongetwijfeld mensen zijn die van een complex bestaan houden, maar liefhebbers van de ongebroken wereld houden toch het meest van eenvoud, krijg ik de indruk. Zelfs de grootste geesten, met de meeste hersencellen, verlangen ernaar. Hier Nietzsche: 'Eenvoudig en natuurlijk te zijn, dat is het hoogste en ultieme doel van de cultuur.' Of Beethoven die bij zijn laatste pianosonates uitriep 'Steeds simpeler, ook de klaviermuziek!' Zelf droomde ik er in mijn jeugd al van in een hutje op de hei te wonen en van niemand last te hebben. Van dit pilaarheilige voornemen kwam weinig terecht: ik studeerde, trouwde, bracht kinderen voort. Nog leek de ongebroken wereld voorhanden, maar relationeel en maatschappelijk gedoe bracht het ideaal steeds verder buiten bereik.

Toch blijft het trekken, en omdat ik niet in een Amish-gemeenschap woon of in het klooster ben getrokken, moet ik het hebben van kortstondige vleugjes simpel geluk. Vroeger betrok ik ze uit kinderboeken, tegenwoordig laaf ik me aan kinderprogramma's op tv. 'Postman Pat' bijvoorbeeld, een Engelse kinderserie waarin postbode Pat steeds een probleem voor de buren oplost, roept grote geluksmomenten bij mij op. Ook de 'Teletubbies' in hun eeuwiggroene rijk versmaad ik niet; ik ken een chirurg die tijdens het opereren naar Teletubbies kijkt om met vastere hand de kei weg te snijden. Verder heb ik natuurlijk de boekjes van W.G. van de Hulst op het programma staan. Om de inhoud gaat het niet bij zulke geluksmomenten, maar om de onbedorven, onschuldige sfeer.

Onlangs gaf iemand mij een boek met 'Norman Rockwell favorites'. Rockwell was een Amerikaanse schilder die realistische schilderijen maakte van grappige scènes: een gezin uitgeput terugkomend van vakantie, een loodgieter die in de vreemde badkamer zijn collega parfum in het gezicht spuit, een man op een grasmaaier die met een glimlach een enorme file passeert. Ze stonden vroeger op de voorkant van de Panorama en ik sluit niet uit dat dat beeld meespeelt, een jongetje op de vloer, bladerend in een tijdschrift. Rockwell wordt kitsch bevonden, maar aan dat begrip doen wij eenvoudigen van geest godzijdank niet. Het is mooi en goed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden