Heikel wetsartikel over godslastering wordt uitgegumd

Beeld Illustratie Nanne Meulendijks

Het verbod op godslastering heet een slapend bestaan te leiden, maar de afgelopen negen jaar is over weinig artikelen in het wetboek van strafrecht zo heftig gedebatteerd. Het ziet er naar uit dat de Eerste Kamer het artikel morgen schrapt. Maar de kleine christelijke partijen sturen aan op uitstel, totdat duidelijk is of het verbod ook elders in de wet kan worden ondergebracht.

De aanloop was turbulent, met een VVD die eerst het ene en later weer het andere standpunt innam. Maar in april stemde de Tweede Kamer, inclusief de VVD, dan toch in met het initiatiefwetsvoorstel van SP en D66 om artikel 147, het verbod op smalende godslastering, te schrappen uit het wetboek van strafrecht. Afgezien van de christelijke partijen, vond de Tweede Kamer dat gelovigen voldoende worden beschermd in een ander artikel, 137. Verder mag de vrijheid van meningsuiting van de seculiere meerderheid niet worden ingeperkt.

Het leek erop dat daarmee een punt werd gezet achter een debat dat begon na de moord op Theo van Gogh in 2004, toen de toenmalige minister Donner het verbod op godslastering uit zijn slaap wilde wekken om gelovigen beter te beschermen tegen belediging. Maar het wetsvoorstel moest nog naar de Eerste Kamer, en daar voltrok zich vorige week een schouwspel dat sterk deed denken aan het debat over ritueel slachten. De Tweede Kamer verbood dat, maar de senaat bleek gevoelig voor de argumenten van religieuze minderheden om dieren op hun manier te doden. Het verbod kwam er niet.

Ook over het schrappen van het verbod op godslastering was de senaat vorige week erg kritisch. D66 en SP hadden volgens de PvdA maar weinig aandacht geschonken aan de bescherming van minderheden. "Wij zijn van mening dat in een democratische rechtsstaat minderheden onder omstandigheden recht hebben op een bescherming van de overheid die verder gaat dan die welke uit louter het beginsel van gelijke behandeling voortvloeit", zei Nico Schrijver, PvdA. "Als duidelijk is dat door eventuele opheffing van artikel 147 voor een aantal geloofsgemeenschappen een zeker gevoel van onveiligheid wordt gecreëerd ...... dan zou daar rekening mee mogen worden gehouden. "

"Ik vind dat emoties mogen gelden, zeker op dit punt", zei Heleen Dupuis, woordvoerster voor de VVD. Dat de coalitie zich zo welwillend toonde werd uitgelegd als een opzichtige poging ChristenUnie en SGP te vriend te houden, nu zij met het kabinet het Herfstakkoord hebben gesloten. Maar dat is te makkelijk: D66 zit ook in dat 'verbond', moeten VVD en PvdA daar dan geen rekening mee houden? Een plausibeler verklaring lijkt dat de Eerste Kamer op het punt van de bescherming van minderheden, een kritischer inslag heeft. En de senatoren, onder wie veel professoren, genieten ook gewoon van intellectuele debatten tot achter de komma van het recht.

Hoe dan ook, de christelijke partijen waren blij met het begrip voor hun positie, die het sterkst werd verwoord door Roel Kuiper van de ChristenUnie. Die ergert zich eraan dat D66 en SP beweren dat gelovigen meer bescherming krijgen dan niet-gelovigen. Iedereen heeft artikel 137, maar gelovigen hebben ook nog 147, en dat is bevoorrechting, redeneren zij, en een onnodige inperking van de vrijheid van meningsuiting. Kuiper zegt dat het voor het maatschappelijk debat en de omgang in de publieke ruimte beter is als beschimping van gelovigen wordt verboden, ook al wordt dit artikel niet meer gebruikt sinds 1968, toen schrijver Gerard Reve zich moest verantwoorden voor het beledigen van christenen - en werd vrijgesproken.

De senaatsfracties van PvdA en VVD willen weten of artikel 137 zo kan worden aangepast, dat het 'genoegzame bescherming' biedt tegen godslastering. Zij dienden daarover vorige week een motie in, die ook is ondertekend door het CDA, en door D66 en SP. De ChristenUnie kan er goed mee leven. Zij vindt wel dat de stemming over het wetsvoorstel - op Kuipers verzoek hoofdelijk - moet worden uitgesteld totdat duidelijk is of verandering van artikel 137 soelaas biedt. Maar voor uitstel voelt de PvdA in elk geval niet, laat voorzitter Marleen Barth weten.

De hele PvdA-fractie is, ondanks de kritische vragen, voor het opheffen van het verbod, wat er ook uit het onderzoek komt. Bij de VVD is de kwestie vrij: iedereen kan stemmen wat hij of zij wil. Maar als de PvdA voor is, is de meerderheid voor het schrappen toch al binnen.

Met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie wordt gestraft:

Uit artikel 147:
1. hij die zich in het openbaar, mondeling of bij geschrift of afbeelding, door smalende godslasteringen op voor godsdienstige gevoelens krenkende wijze uitlaat;

2. hij die een bedienaar van de godsdienst in de geoorloofde waarneming van zijn bediening bespot;

3. hij die voorwerpen aan een eredienst gewijd, waar en wanneer de uitoefening van die dienst geoorloofd is, beschimpt.

Uit artikel 137:
1. Hij die zich in het openbaar, mondeling of bij geschrift of afbeelding, opzettelijk beledigend uitlaat over een groep mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun hetero- of homoseksuele gerichtheid of hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie.

2. Indien het feit wordt gepleegd door een persoon die daarvan een beroep of gewoonte maakt of door twee of meer verenigde personen wordt gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie opgelegd.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden