Heideman legt met klapschaats marathonpeloton zijn wil op

AMSTERDAM - De tijd dat leesmappenbezorgers, kraanmachinisten en spruitjeskwekers het marathonpeloton in een ijzeren greep hadden, lijkt voorbij. Een 24-jarige fysiotherapeut is de nieuwe koning van de lange afstand op de schaats. Jan-Maarten Heideman won de eerste wedstrijd die meetelt voor de KNSB-Cup. Behalve een voortreffelijke sprint, goede ploegmakkers en wedstrijd-intelligentie beschikt de Achterhoeker over nog een sterk wapen: volledige beheersing van de klapschaats.

BERT SCHABBINK

De omstandigheden waren feëriek op de Jaap Eden-ijsbaan in Amsterdam. De lichtmasten konden de strijd van dikke mist niet winnen. Kleine kerstlichtjes dansten boven de ijsvloer. Voor het talrijke publiek ontstond een schimmenspel. En omdat het peloton er zin in had was het een wedstrijd, die voor de toeschouwers amper te volgen was. Alleen met pen en papier, meeschrijvend met de speaker, was de situatie in de witte deken te doorgronden.

Nadat zo'n veertig van de honderd ronden erop zaten, nam een kopgroep van 22 schaatsers een ronde voorsprong op het peloton. Alle grote namen waren present, uitgezonderd Yep Kramer die met een rugblessure kampt. Van dat dubbele elftal sprongen vervolgens weer negen mannen weg en die haalden een tweede ronde voorsprong. Bij dat negental zat Jan-Maarten Heideman als enige van de sterke Klerks-formatie. Voor Heideman's ploegmakker Piet Kleine was dat het teken om op jacht te gaan en het peloton opnieuw te dubbelen. De ervaren Drent slaagde met nog tien ronden op het bord om de aansluiting te bewerkstelligen. Voor alle duidelijkheid: de kopgroep bestond op dat moment uit dertien rijders die twee ronden meer gereden hadden.

Vier ronden voor de finish probeerde Rob van Meggelen in z'n eentje een beslissing te forceren. Maar Piet Kleine had nog wat reserves over en greep de Amsterdammer twee rondjes later in de kraag. Kleine, in het dagelijks leven postbode, had ook geen enkele moeite om Heideman goed bij de streep te bezorgen. In de eindfase zorgde Heideman ervoor dat het werk van Kleine niet voor niets was geweest. Met enkele ferme klappen bewees het talent dat hij momenteel de sterkste sprinter van het peloton is. De huidige KNSB Cup-houder René Ruitenberg eindigde met ruim verschil als tweede, terwijl Frans de Ronde als derde over de streep gleed.

Na de warming-up' vorige week in Assen toonde Jan-Maarten Heideman zich dus opnieuw de sterkste in de eerste wedstrijd waarin het ging om de knikkers. En dat terwijl hij zich vorig jaar pas meldde bij de marathonschaatsers. Een kennismaking met geschiedenis trouwens. Heideman was de eerste die de klapschaats probeerde in de marathon, hij reed er zelfs de Elfstedentocht op. In het conservatieve wereldje werd aanvankelijk achterdochtig tegen de moderne ijzers aangekeken,. Maar nadat Heideman vorig seizoen in Utrecht zijn eerste wedstrijd over 100 rondjes won, schakelden steeds meer schaatsers over. Van de toppers rijden nu alleen Lammert Huitema en Elfstedentocht-winnaar Henk Angenent nog op de klassieke schaatsen en zij lijken de slag te missen getuige de eerste twee wedstrijden van dit seizoen, waarin de uitslag werd gedomineerd door rijders op klapschaatsen.

Het is dus niet zo dat Heideman alleen maar wint omdat hij op klapschaatsten rijdt. De Klerks-formatie waarvoor hij rijdt, is op papier de sterkste ploeg met Piet Kleine, Yep Kramer en Lammert Huitema als ervaren rotten. Daarnaast beschikt Heideman over een aangeboren koersinzicht en is hij leergierig. Ploeggenoot Lammert Huitema: “Je hoeft hem in de wedstrijd maar n keer iets te zeggen en hij pikt het gelijk op. Daarnaast heeft hij de snelheid en het vermogen om het direct uit te voeren. Natuurlijk zijn nu alle ogen op hem gericht, maar laten we niet te vroeg juichen. Het seizoen is amper begonnen.”

Van oorsprong is Heideman een langebaanschaatser, die het rayon Oost als plafond had en tekort kwam voor de kernploegen. Vorig jaar besloot hij voorzichtig een kijkje te nemen bij de marathon en zeker na het goede natuurijs-seizoen was Heideman om'. Behalve zijn sprintsnelheid nam de Gelderlander ook kennis van de klapschaats mee van de langebaan. Mede onder impuls van streekgenoot Erben Wennemars, de nationaal recordhouder op de 1500 meter, ging Heideman op zoek naar de geheimen van het nieuwe fenomeen. “Vorig jaar reed ik op schaatsen met zeven scharnieren, nu heb ik nog maar een scharnier. Ook heb ik voor een andere afstelling gekozen, ongeveer dezelfde als Erben Wennemars. De druk ligt nu veel meer naar voren en niet onder de bal van je voet.”

Gezien de overmacht waarmee de Klerks-formatie regeert en het gemak waarmee Heideman zijn tegenstanders in de eindsprint aftroeft, wordt de 24-jarige fysiotherapeut gezien als de nieuwe heerser van het peloton'. Zelf ziet hij dat toch wat genuanceerder: “Je weet dat als je twee wedstrijden op rij wint en dan ook nog aan het begin van het seizoen, dat iedereen op je gaat letten. Op zich is dat prachtig natuurlijk, want daar doe je het allemaal voor. Voor mij is het natuurlijk een droomstart, maar ik pin me nergens op vast. Ik heb ontzettend veel steun van mijn ploeg en leer nog elke wedstrijd. Aan het einde van het seizoen weten we meer. Ik ben bijvoorbeeld ontzettend benieuwd hoe ik me dit seizoen op natuurijs kan weren.”

Ruim tweeduizend toeschouwers trotseerden de dampige omstandigheden in Amsterdam en dat is een teken dat het marathonschaatsen weer leeft. De natuurijs-wedstrijden van vorig seizoen, met als ultieme herinnering de Elfstedentocht, vormden een positieve impuls voor sponsors om er meer geld in te steken. Bovendien heeft de KNSB de reglementen aangepast door de ploegen uit te breiden van drie naar vier rijders. Zo'n vier ploegen zijn aan elkaar gewaagd en kunnen voor fraai vuurwerk zorgen. Het afwisselende wedstrijdverloop was een eerste teken.

Het marathonschaatsen gaat een nieuw tijdperk in: dankzij de klapschaats en Jan-Maarten Heideman.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden