Heftig Deens debat over opofferen van feestdagen

Al werkend uit de crisis 'De demografische ontwikkelingen maken het noodzakelijk in te grijpen'

De Deense vakbonden zijn om. Gisteren maakte de overkoepelende werknemersorganisatie LO bekend dat ze bereid is een langere werkweek dan 37 uur te accepteren. Vandaag openen het Deense kabinet en de sociale partners bovendien hun gesprek over verdere hervormingen van de arbeidsmarkt, die de schatkist ruim 500 miljoen euro moeten opleveren. Alles met als doel om het Deense model van Flexicurity - weinig ontslagbescherming, hoge uitkeringen - te behouden.

De Deense discussie lijkt op het debat dat D66-kamerlid Wouter Koolmees onlangs voor Nederland aanzwengelde. Hij stelde voor economische winst te boeken door de vrije Hemelvaartdag of Tweede Pinksterdag af te schaffen, of door de werkweek terug te brengen op 40 uur. In het Lente-akkoord van D66, CDA, VVD GroenLinks en ChristenUnie staan daarnaast nog andere maatregelen om de arbeidsmarkt te hervormen.

"Het is een enorme draai", zegt Søren Kaj Andersen, hoofd van het Deense instituut voor arbeidsmarktonderzoek FAOS in Kopenhagen, over het debat in zijn land. "Al honderd jaar lang gaat de ontwikkeling één kant op en dat is minder werken. Maar het gaat om meer dan alleen de economische crisis. De demografische ontwikkelingen maken het noodzakelijk in te grijpen. Of door meer mensen op de arbeidsmarkt te brengen, óf door de mensen op de arbeidsmarkt langer te laten werken."

De discussie in Denemarken woedt al bijna een jaar. Vorig najaar gebruikten de Sociaal-Democraten tijdens de verkiezingscampagnes bijvoorbeeld de slogan 'Twaalf minuten per dag méér werken'. Partijleider Helle Thorning-Schmidt, inmiddels de eerste vrouwelijke premier van Denemarken, wilde zo haar land 'al werkend' uit de crisis helpen - met twaalf minuten extra per dag, ofwel een uur extra per week. Inmiddels neigt haar regering naar het afschaffen van één of meer officiële feestdagen, zoals bijvoorbeeld Grote Biddag (de vierde vrijdag na Pasen) of Hemelvaartdag. Daar zijn veel Denen volgens de peilingen echter tegen.

Søren Kaj Andersen noemt het schrappen van feestdagen verhoudingsgewijs eenvoudig. "Het vereist een wetsverandering. En als daar een meerderheid voor is in het parlement, kan die worden doorgevoerd. Andere reguleringen zijn uitgesloten, want het kabinet mag zich niet bemoeien met cao's", aldus Andersen. Veel analisten noemen het afschaffen van feestdagen bovendien een 'eerlijke' regeling, omdat die alle werknemers op dezelfde wijze treft.

Op de werkvloer is er wel nog steeds veel weerstand tegen arbeidsmarkthervormingen, zowel tegen het schrappen van feestdagen als tegen het verlengen van de werkweek. Zo demonstreerden gisteren 6000 werknemers van de farmaceutische gigant Novo Nordisk, producent van onder meer de diabetespen. "De gewone werknemer heeft al genoeg bijgedragen", zei hun vertegenwoordiger Niels Erik Olsen in de Deense pers. "De pensioenleeftijd is verhoogd. Bij de laatste twee cao-onderhandelingen zijn de salarissen verlaagd. En de uitkeringsperiode bij werkloosheid is gehalveerd."

De vakbonden zijn daarom wel bereid te praten over langere werkweken, maar pas als de economische crisis afneemt. "Op zijn vroegst in 2015. Zolang er werknemers worden ontslagen, moeten de achterblijvers niet meer uren werken," aldus de voorzitter van ambtenarenbond FTF.

Versterking van het Deense model
Het Deense kabinet wil de vakbeweging opnieuw een centrale rol geven in het werkgelegenheidsbeleid en het 'activeren' van werklozen, bijvoorbeeld door middel van cursussen en scholing. Nu ligt die taak bij gemeentelijke banencentra, die werklozen te vaak naar zinloze, maar peperdure cursussen sturen. De regering wil de taak teruggeven aan de werkloosheidsfondsen van de vakbonden, die betere begeleiding zouden kunnen bieden. Ook werkgeversorganisaties zijn er groot voorstander van.

De Deense regering wil zo het zogeheten Flexicurity-model versterken. De term is een samentrekking van 'Flexi' - een flexibele arbeidsmarkt met nagenoeg geen ontslagbescherming - en 'Security' - relatief hoge uitkeringen voor werklozen, plus hulp bij het vinden naar werk. Werkloosheid is in dit model geen bedreiging van het bestaan en wordt in Denemarken algemeen aanvaard. In de loop van een jaar is één op de vijf Denen een periode werkloos.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden