Heet voorjaar dreigt in Zuid-Servië

Dit weekeinde reden bij het Zuid-Servische Bujanovac drie Servische agenten op een landmijn. Eén kwam om. In deze streek, waar veel Albanezen wonen, is het al weken onrustig. Ook in Kosovo en Macedonië borrelt het.

BUJANOVAC - Het met sneeuw bedekte centrum van het Zuid-Servische Bujanovac zou er vreedzaam uit hebben gezien, als er niet om de paar minuten een voertuig met leden van de speciale politietroepen voorbij zou razen. Helm op en wapen op de schoot.

In het stadhuis proberen de gemeenteraad en het gemeentebestuur, na de verkiezingen van vorige zomer gedomineerd door Albanezen, met de Servische vice-premier Nebojsa Covic de gerezen spanningen te bezweren. Covic, de speciale regeringsafgezant voor alles waar Albanezen bij betrokken zijn, houdt zijn gehoor voor dat 'kalasjnikovpolitiek' niet werkt.

En toch dreigen sommige Albanese leiders de weg van het geweld weer op te gaan, vervolgt hij: leiders met twee petten op, die doen of ze met Belgrado willen samenwerken, maar in het geheim hun oren laten hangen naar 'extremisten' in Pristina, de hoofdstad van Kosovo.

Twee jaar lang was het relatief rustig in het zuiden van Servië. Een vredesovereenkomst tussen de Servische regering en de Albanese opstandelingen van het 'Bevrijdingsleger voor Presevo, Medvedja en Bujanovac' (UCPMB) leek de angel uit een hoog opgelopen gewapend conflict te hebben gehaald. Maar de reeks incidenten in afgelopen weken lijkt erg op de gebeurtenissen in de aanloop naar de vorige crisis.

De huidige problemen begonnen in de eerste week van februari, toen in Bujanovac een (Albanees) lid van de Servische geheime politie werd vermoord. En dag later gooiden onbekenden een bom naar het huis van een Albanese politieman van de multi-etnische politiemacht in Zuid-Servië.

Servische speciale troepen reageerden met een nogal hardhandige zoekactie naar wapens in de nabijgelegen door Albanezen bewoonde dorpen Konculj en Veliki Trnovac. Er werd een flink arsenaal aan automatische geweren, munitie en explosieven aangetroffen.

Maar de Albanezen in Kosovo reageerden furieus. Opnieuw klonken er pleidooien voor de aansluiting van dit deel van Servië bij het naburige Kosovo en Sefcet Musliu, een voormalige UCPMB-commandant, dreigde vanuit Kosovo met oorlog. ,,Onze veiligheidstroepen staan klaar,'' was de reactie van Covic. ,,Hoewel we niet zitten te wachten op een oorlog zullen we druk, afpersing en dreigementen niet accepteren.''

Toeval of niet, recent klonken er ook vanuit Macedonië dreigende geluiden. De radicale Albanese splintergroep ANA die streeft naar vereniging van alle gebieden in de regio waar Albanezen wonen, stelde in de Albaneestalige pers een 'warm voorjaar' in Zuid-Servië en Macedonië in het vooruitzicht. De troepenopbouw zou al zijn begonnen. In Kosovo klinkt de roep om onafhankelijkheid van het gehate Belgrado steeds luider.

Tegelijk droeg ook de Servische premier Djindjic zijn steentje aan de spanning bij. Onlangs opperde hij, volkomen onverwacht, om duizend man aan Servische veiligheidstroepen terug te laten keren naar Kosovo, waarvandaan zij gedwongen waren te vertrekken na de Kosovo-oorlog in 1999. Afgelopen weekend kwam hij met het voorstel het internationale protectoraat op te delen in een Albanees en een Servisch deel.

Jonuz Misliu lacht wat zuur. ,,Lentes zijn altijd warm, daar is het lente voor'', zegt de leider van de politieke arm van het UCPMB in zijn kantoor in de stad Bujanovac. ,,Wij zijn niet uit op een conflict. Maar er lopen hier veel Servische burgers rond met wapens die ze tijdens de oorlog van Milosevic hebben gekregen. Het wemelt van de speciale politie en legereenheden. Wat zoeken die hier in de regio? Willen ze hier misschien ontspanning en vrede komen brengen of is er misschien iemand op een crisis uit?''

In Nebojsa Covic heeft Misliu alle vertrouwen verloren. ,,Die laat de afgelopen periode alleen maar zijn tanden zien'', aldus de Albanese leider. Servië heeft volgens hem mensen nodig als de Tsjechische oud-president Václav Havel of iemand als de Fransman Charles de Gaulle. .,,En geen extremisten.''

Covic reageert cynisch op de verwijten. Degenen die illegale wapens in hun bezit hebben, dienen er nu eenmaal rekening mee te houden dat zij zich voor de wet moeten verantwoorden, zegt hij in het stadhuis van Bujanovac.

,,Maar ik bied er mijn welgemeende verontschuldigingen voor aan dat ik de woede van sommigen heb opgewekt door wapens te vinden in de huizen van mensen die daar het recht niet toe hebben.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden