Heerlijke stilte op 's lands eerste read-in

Initiatiefneemster Kristien Hemmerechts: Ik vind het niet erg als iemand liever gaat schaatsen

Adriaan van Dis wordt omhooggehouden, Paul Auster, Joseph Conrad. "Ik heb mijn aanwezige moeder gevraagd iets van mij te lezen, dan hoeft niemand zich verplicht te voelen", lacht de Vlaamse schrijfster Kristien Hemmerechts tegen de mensen die zich om haar heen hebben verzameld. Vanaf de ontvangsthal van de Vrije Universiteit in Amsterdam gaat ze de groep voor naar buiten, richting het Gustav Mahlerplein, waar Hemmerechts gisteren een heuse read-in had georganiseerd.

Want Nederland leest steeds minder. Tenminste, uit het meest recente (!) Tijdsbestedingsonderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat in 2005 Nederlanders 3,8 uur per week lazen - bijna een halvering ten opzichte van 1975. Hierbij gaat het vooral om minder kranten en tijdschriften, het boekleesgedrag nam tussen 1975 en 2005 maar licht af. En tussen 2000 en 2005 stabiliseerde die boekleestijd, op circa een uur leestijd per week.

Dat uur neemt het verzamelde veertigtal mensen deze middag al. Op initiatief van Hemmerechts, die door de VU is aangewezen als Schrijver op Locatie, en als 'VUsionair' het jaarthema van de universiteit - 'Verbeelding gezocht' - uitdraagt.

Tijdens de wandeling naar het plein laat Otto Wollring 'Lelieblank, Scharlakenrood' van Michel Faber zien. "Volgens de New York Times beter dan seks. Nou, dat gaan we zo eens bekijken." De read-in vond hij een leuk initiatief, maar hij zegt zelf geen vaker-lezen-propagandist te zijn. "Als mijn dochtertje liever gaat skippyballen, prima. Maar ik snap dat lezen belangrijk is."

Waarom dat belangrijk is, legt Daan Beeke van Stichting Lezen uit. Beeke ('Een hologram voor de koning' van Dave Eggers) vertelt hoe lezen de fantasie prikkelt en het empathisch vermogen stimuleert. Waardoor mensen elkaar en de wereld beter begrijpen. "Ook blijkt uit onderzoek dat kinderen die meer zijn voorgelezen beter presteren op school. En laten we ook de taalvaardigheid niet vergeten."

Aangekomen bij het plein is het zachtjes gaan regenen. Weifelend worden tussen de kantoorflats aan de Zuidas stoeltjes opgeklapt, boeken opengeklapt en paraplu's opgestoken. En dan, stilte. Iedereen dompelt zich onder in zijn boek. Veel romans, studieboeken, een poëziebundel, de Bijbel ("een voor de hand liggende keuze", knipoogt de lezer).

Terwijl de regen toeneemt, zoekt men onder elkaars paraplu beschutting om de pagina's droog te houden. Een enkeling kijkt verstoord op, wanneer twee vrouwen met een lunchafspraak elkaar luid begroeten. Verder klinkt slechts het fluiten van de wind langs het beton.

VU-hoogleraar Engelse letterkunde Diederik Oostdijk ('The Sense of an Ending' van Julian Barnes) stopte vandaag eerder met zijn college, en maande zijn studenten mee te gaan. Niemand is komen opdagen, fluistert hij beteuterd. Oostdijk voelt dat de leescultuur verandert, "en mogelijk verloren gaat als we ons daar niet van bewust zijn. Lezen laat je reflecteren. Op jezelf, op de wereld om je heen. We worden gebombardeerd met visuele impulsen. Dat passief consumeren beloont de kijker direct. Maar de vertraagde beloning van een goed boek...die bevredigt veel meer."

Na een uur klapt Hemmerechts haar boek ('De Wetten' van Connie Palmen) dicht. Het ging haar niet per se om die beweerde ontlezing. "Ik vind het niet erg als iemand liever gaat schaatsen, en zelf ga ik graag naar de bioscoop. Maar waar ik dus echt niet tegen kan, is wanneer iemand zegt wel meer te wíllen lezen. Doe het dan! Want je ziet dat niets zo gemakkelijk is als ergens met een boek gaan zitten - en lezen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden