Heerlijke collectie XXL-kunst

De kunstwerken in de Schiedammer loodsen van jeneverstokerij Nolet vormen een verrukkelijke staalkaart van de hedendaagse kunst.

In een industriegebied aan de rand van Schiedam bloeien tulpen. Niet de oer-Hollandse voorjaarsbloeier die in knalkleuren het land overspoelt, maar wilde tulpen met tere tinten en ragfijne bloemen. Met moeite blijven ze op hun fragiele stelen overeind in de harde wind die tussen de fabriekshallen blaast. Duizenden tulpenbollen heeft kunstenaar Birthe Leemeijer met hulp van vrijwilligers en schoolkinderen afgelopen najaar gepoot op plekken in Schiedam waar je ze niet verwacht. Zoals in deze rommelige rafelrand, soms letterlijk tussen het afval.

Net op tijd zijn ze gaan bloeien. Precies zoals de kunstenaar had gehoopt, markeren de tulpen nu de route naar het terrein van jeneverstoker Nolet, waar in een oude loods dit weekeinde de kunstmanifestatie 'Snapshot of a larger order' opende. Eén van de eerste dingen die bezoekers daar zien, zijn wilde tulpen. Op dia's glijden ze voorbij op een grauwe muur. De beelden komen uit de nalatenschap van Wim Lemmers, die twintig jaar naar tulpen speurde in Kazachstan, Oezbekistan, Turkmenistan en Iran, waar de wilde tulp oorspronkelijk vandaan komt. Leemeijer digitaliseerde de tienduizenden dia's die Lemmers maakte. Om deze schat aan kennis en natuurschoon te delen met een groot publiek.

Het is niet de enige schat die zich openbaart in de loods. Kennelijk werkt het als een katalysator als je twintig kunstenaars bij elkaar zet met de opdracht allemaal een nieuw groot werk te maken voor een kale hal van 6000 m2. De immense ruimte heeft de kunstenaars vleugels gegeven. En dat zonder overkoepelend thema of curator. De kunstenaars moesten het samen maar uitzoeken, vond initiatiefnemer Winnie Teschmacher - ook één van de deelnemende kunstenaars. Dat heeft verrassend goed uitgepakt, al hielp het wel dat de meeste deelnemers elkaar kennen. Allemaal hebben ze eerder geëxposeerd in de door Teschmacher geleide Ketelfactory, een kleine tentoonstellingsruimte in Schiedam. Het project smaakte naar een vervolg, vond Teschmacher.

Voor drie maanden is de Ketelfactory nu neergestreken in de Noletloodsen. Schilderijen, beelden, tekeningen, textielkunst, glas, video, installaties: Snapshot biedt een bonte verzameling kunstwerken met als gemeenschappelijk kenmerk dat ze groot zijn, soms heel groot. Zoals de serie van vier schilderijen van Robert Zandvliet, elk bijna drie meter hoog en vierenhalve meter lang. Zandvliet schilderde in vlammende kleuren een grot, een oog, een houtvuur en een tot enorme proporties opgeblazen achteruitkijkspiegel, archetypes uit zijn werk. De doeken knallen van de wand en recht tegenover dat spektakel staat het stiltecentrum van glaskunstenaar Winnie Teschmacher. Bezoekers mogen gaan zitten in de beeldschone piramidevormige constructie, voor een moment van rust, concentratie en stilte. Maar wel met uitzicht op de uitbundige schilderijen van Zandvliet. En toch stoort dat niet, integendeel, alsof je er alleen maar aandachtiger door gaat kijken. Bezoekers die dat anders ervaren, kunnen zich elders in de hal echt afzonderen, in complete duisternis. Ton van der Laaken maakte zes vilten cocons die over het lichaam heen getrokken kunnen worden.

Er zijn meer van die heftige contrasten, zoals die tussen het zes meter hoge sierlijke schilderij van een omhoog kronkelende witte anemoon van Kinke Kooi en de reusachtige handen van natte rode klei van Hans van Bentem. Daarnaast bouwde hij een metershoge schedel als drager voor honderden voorwerpen van wit porselein. Het is een samenraapsel van alles wat hij de afgelopen jaren maakte. Samen symboliseren de natte klei en het porselein het proces dat hij doormaakte als kunstenaar. Daarnaast zijn het metaforen van leven en dood.

Na dit spektakel blijft het oog hangen bij het schilderij van de aarde van Olphaert den Otter, dat in de nok van de hal zweeft. Op 75 meter afstand staat een verrekijker die je een blik gunt op de wereldbol. Voor even waan je je in het heelal. Om vervolgens weer op aarde te belanden bij een vilten tapijt in aardse kleuren van textielkunstenaar Claudy Jongstra.

En zo gaat dat maar door. Van de bewegende bamboefiguren van Maria Blaisse - let vooral ook op de schaduweffecten op de muren - naar de geheimzinnige wonderkamer van Karin van Pinxteren. En dan is er ook nog een doolhof van Olphaert den Otter, creëerde Marjolijn van den Assem een Nietzsche-paviljoen en filmde Kim Zeegers alle kunstenaars op de locatie waar hun werk ontstaat.

Dit is een tentoonstelling die alle kanten opschiet. Er zit geen lijn in; de kunstenaars reageren in hun werken ook niet op elkaar. En toch stoort of wrikt dat nergens, integendeel. Als een Rupsje Nooitgenoeg eet je je een weg door deze verrukkelijke staalkaart van de hedendaagse kunst. Net als je denkt dat je het lekkerste hebt gehad, dient zich toch weer iets verleidelijks aan. Vleugels krijg je van deze tentoonstelling.

Snapshot of a larger order, t/m 17 juli in de Noletloodsen, Buitenhavenweg 34, Schiedam.

Bij de expositie verschijnt het boek Oerstof van Florette Dijkstra en Guus Rijven (foto's).

Trouw-redacteur Henk Steenhuis en de inmiddels overleden filosoof René Gude schreven eerder het boek 'Door het beeld / Door het woord' met interviews met de kunstenaars die nu exposeren in de Noletloodsen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden