Heerlijk boek over hoe de Duitser in elkaar zit

Sociologisch onderzoek is meestal triviaal en soms interessant. In Nederland zijn we gewend aan het Sociaal en Cultureel Planbureau, dat om de zoveel tijd met een onderzoek komt over hoe wij Nederlanders doen, denken en voelen. Duitsland kent geen instituut met zo veel autoriteit. Daar strijden tal van onderzoekbureaus om de beste weergave van wie de Duitser is.

Nu heeft zich een nieuweling in de strijd gemengd. 'YouGov', vertaald: 'Jij regeert'. Met veel bombarie presenteert het instituut zijn onderzoeksrapport 'Wie wir Deutschen ticken', 'Hoe wij Duitsers in elkaar zitten'. Wie het doorbladert ziet vooral veel leuk uitgevoerde pictogrammen, tabellen en grafieken. En kleine, behapbare stukjes tekst.

Alfabetisch geordend, van Abend tot Zeit. Twee van de drie Duitsers eten elke dag hun (koude) avondmaal (Abendbrot heet dat) met het hele gezin aan tafel. Eén op de drie Duitsers voelt zich door de moderne communicatiemiddelen onder voortdurende tijddruk gezet. Zo wordt het hele leven van de Duitsers van A tot Z in plaatjes en getallen uit de doeken gedaan.

De auteurs willen vooral amusement bieden, zeggen ze in de inleiding. Wetenschappelijk verantwoord amusement. Ze doen heel bondig maar keurig verslag van hun onderzoeksmethode, de manier waarop ze hun onderzoeksgroepen hebben samengesteld. Valt niets op aan te merken.

Natuurlijk bladeren alle recensenten meteen naar de pagina's over liefde en seks. Dat willen we weten! Nou, je wilt het niet weten! Duitsers zijn gek op schmusen en knutschen, zeg maar: knuffelen. De praktijk leert dat ze daar bijzonder houterig in zijn. Omarmen en op de rug kloppen, daar blijft het bij. Een zoen met uitdrukking is er niet bij.

En hoe bedrijven de Duitsers seks? Matig. Ondanks de excessieve aandacht in de media voor alles wat op erotiek lijkt, doen de Duitsers het rustig aan. De missionarishouding heeft veruit de voorkeur. "Geen experimenten", zei de eerste naoorlogse bondskanselier Konrad Adenauer ooit. Hij bedoelde de politiek, maar in de seks is zijn woord nog altijd wet.

Toch is het een heerlijk boek. Vooral voor Nederlanders die zich in Duitsland hebben gevestigd. Alle rare dingen waar zij op stuiten, worden begrijpelijker. Vooroordelen vallen weg. Duitsers bierdrinkers? Eén op de drie Duitsers heeft nog nooit alcohol gedronken. Drie van de vier Duitsers heeft nog nooit een verboden drug tot zich genomen.

Het is niet toevallig dat zo'n boek in Duitsland verschijnt. De pictorale uitbeelding van sociologische gegevens is in het Duitse taalgebied uitgevonden. Zie het boek 'De moderne mensch ontstaat' uit 1940. Gemaakt door Otto Neurath, een toonaangevende onderzoeker en vormgever uit Wenen. Zijn doel was volksverheffing.

De linkse denker was in de jaren dertig naar Amerika gevlucht voor Hitler. De Nederlandse editie, ondertitel: 'Een reportage van vreugde en vrees', is uit het Engels vertaald. Daarin is hetzelfde te zien als in Wie wir Deutschen ticken. Maar dan over de hele wereldbevolking. 'Jaarlijksch suikerverbuik per hoofd in landen om den Stillen Oceaan.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden