Heemskerk bezwijkt aan stress in finale

WK-droom in duigen op laatste 50 meter

Kon Femke Heemskerk maar een draadje doorknippen. Dat onzichtbare lijntje tussen hoofd en lichaam, dat haar gedachten omvormt tot een kriebel. Het gevoel begint bovenin, met een schrikbeeld. Het is een plaatje van de WK-finale, waar ze zo graag wil presteren. Móet presteren, als zwemster die de snelste seizoenstijd op de 200 vrij op haar naam heeft staan. Ze is het aan haar stand verplicht.

Die gedachte trekt langzaam naar beneden. Richting de maag. Dan naar haar armen en benen. Het werkt verlammend en vreet energie. "Demonen", noemt Heemskerk de duistere krachten die zich in haar lichaam nestelen.

In de estafette zijn ze er niet. Dan zwemt Heemskerk steevast de sterren van de hemel. Maar als ze moederziel alleen naar het startblok moet lopen op het grootste toneel tussen de grootste kampioenen, zijn de spoken er weer. Zelfs na een topsportcarrière van bijna tien jaar.

In het Russische Kazan zijn de zenuwen er weer. Het kost haar zoveel kracht, dat ze de avond voor de finale op de 200 vrij zelfs overweegt niet te starten. Dat hoeft ze niet in haar hoofd te halen binnen de Nederlandse zwemploeg. Wie zich plaatst bij de acht beste zwemmers ter wereld, meldt zich aan de start. Dus staat Heemskerk er. Met de duivel op haar schouder.

Drie banen zwemt de pupil van Marcel Wouda voorop. Dan stort ze in. Haar laatste baan doet pijn aan de ogen: 30.98. Precies zo ging het in Shanghai in de WK-finale van vier jaar geleden. Dat trauma wilde ze niet nog een keer meemaken.

Heemskerk dacht dat ze eindelijk volwassen was geworden. Sessies met een psycholoog, gesprekken met Wouda en de technisch directeur Joop Alberda zouden haar geholpen hebben.

Haar wereldtitel op de 100 vrij op de WK korte baan in Doha, eind vorig jaar, zou bewezen hebben dat ze eindelijk een killerinstinct had ontwikkeld. Maar Doha is geen Kazan, blijkt nu. Op de mondiale titelstrijd op de lange baan zijn haar demonen gewoon weer van de partij.

Heemskerk noemt het een overwinning op zichzelf dat ze toch het lef had om aan de start te verschijnen. "Ik heb de knop omgezet en ben er gaan staan. Ik was rustig. Had een plan. Maar de stress had me al te veel energie gekost."

Coach Wouda kon niet anders dan concluderen dat het juiste recept - na bijna een decennium als topzwemster - nog altijd niet gevonden is. "Ze is hier nog niet tegen opgewassen. Dat is een treurige constatering. Ik wou dat ik aan een knop kon draaien waarmee die spanning weggaat. Maar dat kan ik niet."

Het is de vraag wie dat wel kan, een jaar voor de Olympische Spelen in Rio. Daar zal de stress nog vele malen groter zijn. "Dit is nog te spannend voor me. Ik ben ook maar een mens. Sorry."

Fysiek de snelste zwemster ter wereld. Mentaal ver buiten de top. Terwijl Heemskerk met een brok in haar keel de pers te woord staat, komen er drie lachende meiden aangelopen. Katie Ledecky, Federica Pellegrini en Missy Franklin. Goed voor goud, zilver en brons. Zij maken zich voorlopig geen zorgen over de - op papier - snelste zwemster ter wereld.

undefined

Verschuren strandt

In zijn ooghoek zag hij het gebeuren. De valse start van Vladimir Morozov. De Rus ging te snel van het startblok af, maar er werd niet afgefloten. Later bleek hij toch gediskwalificeerd te zijn. Sebastiaan Verschuren werd er door afgeleid, waardoor hij naast een finaleplek viste. "Als je daar aan gaat denken, kost dat je al een tiende." Het mag geen excuus zijn, weet de 26-jarige Amsterdammer, die in 48,59 als tiende aantikte - 48,49 was goed genoeg geweest voor een finaleplek. De zwemmer, die drie jaar geleden in Londen als vijfde eindigde in de olympische finale, was zelf realistisch. 'Gewoon niet goed genoeg', oordeelde hij over zichzelf. Dat moet in Rio beter.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden