Heeft minister Schouten zich vergaloppeerd?

In veel gevallen bleek dat de boer een of twee koeien niet juist had geregistreerd. Beeld ANP

De Tweede Kamer wil van minister Schouten weten of boeren bewust hebben gesjoemeld en zo ja, op welke schaal. Of waren er alleen 'onbewuste onregelmatigheden'?

Twee vragen cirkelen als hinderlijke bromvliegen om het hoofd van minister Carola Schouten van landbouw. Een: wanneer pleegt een boer 'fraude'? Twee: wanneer is fraude grootschalig? Vandaag debatteert ze daarover met de Tweede Kamer.

Het woord fraude gebruikte Schouten in januari toen zij bekendmaakte dat melkveehouders de verplichte digitale administratie van hun dieren hadden gemanipuleerd. "Ik vind het zeer kwalijk dat bedrijven zich inlaten met fraude", schreef ze de Kamer.

Uitwonend kalf

De minister noemde grote aantallen: 7700 op ongeveer 20.000 bedrijven werden verdacht van fraude met de registratie van kalveren. Door administratief te rommelen zouden boeren de milieuregels kunnen ontduiken die de omvang van hun veestapel begrenzen.

Maar is er daadwerkelijk sprake van fraude en op welke schaal dan? Van de 7700 genoemde bedrijven werden er begin februari 2200 geblokkeerd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, omdat hun administratie niet op orde was. Bij de overige verdachte bedrijven bleek bij nader inzien niets mis. Binnen een paar weken lukte het 1800 melkveehouders hun administratie weer kloppend te krijgen. In verreweg de meeste gevallen bleek dat een boer een of twee koeien onjuist had geregistreerd.

Nu zijn nog ongeveer 400 bedrijven geblokkeerd omdat hun dieradministratie niet duidelijk maakt of zij zich aan de milieunormen houden.

Maar plegen de boeren die geblokkeerd zijn (geweest) fraude? "Het is niet mogelijk een onderscheid te maken tussen fraude en onbewuste onregelmatigheden", stelt Schouten. Dat zit de boeren dwars. Zij vinden dat de minister hun imago schaadt door te spreken van fraude.

Ook stoort het hen dat de minister lijkt uit te gaan van het slechte in de mens: een afwijking in de administratie is meteen als verdacht aangemerkt, met een bedrijfsblokkade als gevolg, terwijl er soms een volstrekt logische verklaring was. Verdacht volgens het ministerie is bijvoorbeeld een melkgevende koe waar geen kalf van bekend is. Maar die koe kan zijn geïmporteerd nadat ze in het buitenland gekalfd heeft. Het 'uitwonende' kalf hoeft niet in Nederland aangemeld te worden.

'Onregelmatigheden'

Zo zijn er meer gevallen waarbij de vraag rijst of boeren er werkelijk op uit waren de milieuregels te ontduiken door te sjoemelen met dieraantallen. De minister spreekt inmiddels niet meer van fraude maar van 'geconstateerde onregelmatigheden'.

Maar, zegt ze ook: de Europese wet verplicht haar om bedrijven te blokkeren als de dierregistratie niet klopt. En dat is weer voor de veiligheid: als de identiteit en de geschiedenis van een koe of kalf niet onomstotelijk duidelijk zijn, kan de gezondheid van mens en dier gevaar lopen.

Beeld EPA
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden