Heeft een vluchteling ook rechten?

Onderzoek: Niet alle Nederlanders vinden mensenrechten voor iedereen vanzelfsprekend

Vluchtelingen die in Nederland verblijven? Voor hén gelden de mensenrechten niet, vindt één op de tien Nederlanders. Een kwart van de bevolking heeft er ook geen probleem mee als asielzoekers worden uitgezet naar landen waar ze gemarteld kunnen worden.

Althans, dat blijkt uit een onderzoek van het College van de Rechten van de Mens, uitgevoerd door bureau Motivaction. Vandaag, op de Internationale Dag van de Rechten van de Mens, presenteert het de resultaten. Een representatieve groep van 1066 Nederlanders kreeg vragen en stellingen voorgelegd over mensenrechten. Het is een herhaling van een onderzoek uit 2011. Nieuw is dit jaar onder meer dat er specifieke vragen in stonden over vluchtelingen.

De antwoorden op die vragen stemmen Adriana van Dooijeweert niet vrolijk. Zij staat sinds september aan het roer van het College van de Rechten van de Mens en was daarvoor voorzitter van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken.

Van Dooijeweert: "Mensenrechten gelden voor iedereen, maar kennelijk is dat niet voor alle Nederlanders iets vanzelfsprekends. En die groep is groter dan ik had verwacht. Ruim de helft van de ondervraagden vindt dat Nederland er alles aan moet doen om de rechten van vluchtelingen te beschermen. Dertien procent is het daar níet mee eens. Ja, dat gaat om een minderheid. Maar wel een substantiële minderheid."

Welke mensenrechten dan precies onthouden zouden moeten worden aan vluchtelingen (gaat het bijvoorbeeld om vrijheid van godsdienst, vrijwaring van willekeurige arrestatie of de vrijheid om je land te verlaten en er weer terug te keren), vroegen de onderzoekers niet. De ondervraagden kregen een algemene stelling voorgelegd.

Van Dooijeweert: "Ruimte voor toelichting was er niet, dat ligt aan de aard van het onderzoek. Ik roep wetenschappers dan ook op tot meer diepgaand onderzoek. Want het zijn wel heftige percentages. Dat tien procent de mensenrechten niet voor vluchtelingen in Nederland vindt gelden - ik vind dat schokkend."

Van Dooijeweert wijt die percentages aan de 'toon' van het debat over vreemdelingen in Nederland. "Dat gaat vooral over incidenten en over negatieve kanten van migratie en asielopvang. Het gedachtegoed van de PVV draagt daar wel aan bij. En de regering zet daar geen overtuigende langetermijnvisie tegenover."

"Laatst hoorde ik iemand zeggen: 'er kunnen heel veel ernstig getraumatiseerde mensen bij zitten'. Ik dacht: wat fijn dat deze man zich bekommert om het psychisch welzijn van vluchtelingen. Maar zo bleek hij dat niet te bedoelen. Hij bedoelde: straks moet ik mijn dochter thuishouden."

Minder parate kennis

Typisch aan Nederlanders is dat ze meestal alleen aan het buitenland denken als het om mensenrechtenschendingen gaat, merkt Adriana van Dooijeweert. "Misstanden in eigen land vinden ze schandalig, maar een link naar de mensenrechten leggen ze dan meestal niet." Moeten ze toch mensenrechtenschendingen in Nederland noemen, dan denken ze het vaakst aan discriminatie en racisme, en daarna aan vluchtelingen en asielzoekers. Parate kennis over de inhoud van de mensenrechten is iets afgenomen vergeleken met 2011. Vier op de tien mensen weet uit zichzelf geen enkel mensenrecht te noemen. Dat kan beter, vindt het College van de Rechten van de Mens. De komende jaren gaat het zich vooral inspannen voor betere educatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden