Taal

Heeft de politiek het over pensioenen? Dan duikt vroeg of laat het B-woord op

Het Groene Boekje (Woordenlijst Nederlandse Taal) van de Taalunie, uitgegeven door Van Dale. Beeld anp
Het Groene Boekje (Woordenlijst Nederlandse Taal) van de Taalunie, uitgegeven door Van Dale.Beeld anp

Als de politiek het over onze pensioenen heeft, duikt op enig moment altijd wel weer het B-woord op. Die B staat in dit geval niet voor taboe-onderwerpen als bezuinigen, bankiers of bonussen, maar voor buffers. De buffers van de pensioenfondsen.

In de betekenis ‘kapitaal dat achter de hand wordt gehouden om eventuele tekorten op te vangen’, is buffer nog niet zo lang in gebruik. De nu algemeen gangbare woordgroep ‘financiële buffer’ dateert zelfs pas uit het laatste kwart van de 20ste eeuw.

Als financieel-economische term is buffer een figuurlijke toepassing van de betekenis die het woord had toen onze voorouders het met de komst van de stoommachine uit het Engels overnamen. Rond 1850 werd met een buffer een stootkussen of een verend machineonderdeel bedoeld dat klappen moest opvangen van de bewegende delen van een stoommachine. Tegen het licht hiervan zouden we een financiële buffer kunnen parafraseren als een ‘zak met geld om in geval van onvoorziene gebeurtenissen of onberekenbare veranderingen schade aan de pensioenpot te voorkomen’.

Toen het Nederlands buffer als technische term uit het Engels overnam, was het woord in die taal ook nog niet zo oud. Volgens de Oxford English Dictionary is buffer namelijk pas rond 1835 afgeleid van een werkwoord to buff, dat ‘dof klinken’ betekende, als ‘een klap tegen een buigzaam voorwerp’. Dit werkwoord moet net als onze woorden bof, dat nu een ziekte of een buitenkansje aanduidt maar oorspronkelijk de naam was van een doffe klap, en boffen (geluk hebben, maar letterlijk dof dreunen) klanknabootsend zijn gevormd.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden