Heeft de hel zijn langste tijd gehad?

'Dante en Virgilius in de hel' van William-Adolphe BouguereauBeeld Wikimedia Commons

Kan een liefhebbende God werkelijk mensen in eeuwige verdoemenis storten? Evangelicaal Amerika is er niet meer zo zeker van. Een nieuwe documentaire brengt de verschuiving in kaart.

In Hellbound? zoekt filmmaker Kevin Miller naar wat de hel vandaag de dag precies inhoudt. Zo bezoekt hij christenen voor wie het idee van eeuwige bestraffing een onmisbaar deel van het geloof in Jezus is. De film draait vanaf deze maand in Amerikaanse arthousebioscopen.

'Bestaat de hel?', vraagt Miller zich af in de ondertitel van Hellbound af. 'Zo ja, wie komt er terecht?'

Millers' aanleiding: het geloof in de hel lijkt in de Verenigde Staten niet meer zo alomtegenwoordig als voorheen. Auteur en dominee Rob Bell gooide vorig jaar de knuppel in het hoenderhok met zijn boek Love Wins, waarin hij min of meer stelt dat niemand na zijn overlijden zal knetteren in hellevuur. In Nederland verscheen het boek onlangs onder de titel En de meeste van deze is... Liefde.

God, zo meent Bell, is simpelweg niet zo gruwelijk dat hij mensen naar een eeuwigdurend strafkamp stuurt. Daarmee is niet gezegd dat de hel niet bestaat. Armoede, AIDS, andere (gruwelijke) vormen van lijden: ze laten zich niet ontkennen en zijn letterlijk de hel op aarde.

Met die opvatting gaat Bell in tegen veel Amerikaanse protestanten die geloven dat God beslist welk leven men na de dood verdient. Ook Jezus missie draaide volgens velen om die kwestie: Gods zoon kwam op aarde kwam om zichzelf te offeren. Door te sterven en op te staan overwon hij de dood en zorgde hij dat (een aantal) zondaars weer kans maakte op eeuwig leven na de dood.

De hel was belangrijk voor die theologische opvatting. Zonder de mogelijkheid van eeuwige verdoemenis staat er immers niets op het spel. Voorgangers en stromingen die weinig zagen in deze opvatting zijn er altijd geweest, ook in Amerika.

Opvallend is dat Bell komt uit een kring waarin doorgaans weinig aan de hel wordt getwijfeld. Zo studeerde hij aan een seminarie waar ook veel bekende evangelicale voorgangers zich lieten opleiden.

Ketter
Vanzelfsprekend is niet iedereen gelukkig met Bells opvattingen, te meer omdat hij met zijn boeken, theatertours en theologische video's een groot publiek bereikt. In evangelicale kring werd het afgelopen jaar volop gediscussieerd over de vraag of Bell een ketter is.

Wie niet gelooft in de 'hel na de dood', was de gedachte bij sommigen, kan ook niet serieus in God geloven. Onzin, vindt Bell op zijn beurt. Het geloof in een aardse hel moedigt juist aan om te zorgen voor zij die lijden - precies waar het Jezus om te doen was.

Filmmaker Miller - ook christen - zoekt met Hellbound naar een soort middenpositie. Hij las alle bijbelse verwijzingen naar de hel en concludeerde dat eenduidigheid ver te zoeken is. Het geloof dat God beslist wie het na zijn overlijden goed krijgt en wie eeuwig moet lijden is een theologische constructie, meent hij. Amerika kan best iets minder hel gebruiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden