Hedda van Gennep / Tegen zielig

Ze is erg tegen zielig. Hedda van Gennep filmt liever de schoonheid en kracht van asielzoekers dan hun ellende.

Vage contouren kent ze niet. Haar horizon is scherp. Zo is het altijd geweest. Hedda van Gennep graaft in haar geheugen, dat een lang en bewogen leven bevat. Ze hoort de stem weer van haar stiefvader, die haar tijdens de Tweede Wereldoorlog op het hart drukte altijd de voor half-Joden gemaakte identiteitskaart bij zich te dragen. Het idee! Ze zag er niet eens Joods uit. Op weg naar school heeft ze het document versnipperd en in de gracht gegooid. Ze was nog geen vijftien jaar.

Zoals iedere dag in de winter draagt ze donkere kleding, liefst zwart. De zomermaanden krijgen wit. Er zit geen gedachte achter. Ze is praktisch ingesteld en vindt het makkelijk. Toch illustreert het, onbedoeld, haar karakter. Volgens een vriendin heeft de 75-jarige Van Gennep, de éminence grise van de documentaire filmmakerij, de geest van een kind van drie. Zwart-wit. Dat heeft zo zijn voordelen, meent ze, ook in haar werk. ,,Ik durf keuzes te maken. In mijn laatste film 'Welvaartresten', over vluchtelingen, interview ik niemand van de Immigratie- en Naturalisatiedienst.''

Haar hart ligt in de hoek waar de klappen vallen. Dat blijkt ook weer uit haar nieuwste werk. Van Gennep is de bedenker van het ambitieuze filmproject '26000 gezichten'. Vandaag is de landelijke lancering.

Ruim negentig filmregisseurs geven met korte portretten een gezicht aan de asielzoekers die al vijf jaar of langer in Nederland verblijven en nu toch uitgezet dreigen te worden. Van Gennep kan 'behoorlijk opgefokt' raken 'van de slordige omgang' met deze mensen.

Tijdens haar research was ze maandenlang vaste gast in vele AZC's. Sommige verhalen herinnerden haar aan haar eigen jeugd.

Eén familie kreeg te horen dat ze het asielzoekerscentrum moest verlaten, terwijl de moeder van het gezin ernstig ziek was. ,,Ze kon niet opstaan. Haar zoon, een jongen van zeventien die geweldig Nederlands spreekt, vroeg mij om raad. Wat moet ik doen als de politie binnenkomt? Wat moet die jongen zeggen?''

,,Ik heb hem geadviseerd om in ieder geval nooit klaar te zitten met een gepakte koffer. Ik weet dat het zo werkt. Dat is mijn ervaring. Je moet tegen die agenten zeggen: kleed haar maar aan. Daar voelen ze weinig voor. Zo is het ook gebeurd en dat gezin heeft uitstel gekregen.''

Van Gennep lacht veel, maar zal 'niet gauw een film maken over geweldige vrolijkheid'. Ze was 32 jaar lang in vaste dienst bij de Vara. Sinds 1987 werkt ze freelance. De lange lijst van producties waar ze verantwoordelijk voor is, telt titels als 'Zorgvlied' (over een begraafplaats aan de Amstel) en 'Als een fascist ademt, dan liegt ie'. Zware onderwerpen. ,,Omdat er niets te lachen valt.''

Ze grinnikt.

De weduwe van de linkse uitgever Rob van Gennep doet vrijwilligerswerk bij de Kruispost op de Wallen, waar onverzekerden voor gezondheidshulp terecht kunnen. ,,Je kunt toch niet niets doen?''

Voor Hedda van Gennep is veel vanzelfsprekend. Het filmproject '26000 gezichten' is door de makers zelf gefinancierd. Tijd, geld en energie kunnen niet beter besteed worden.

In de vluchtverhalen van de asielzoekers die Van Gennep interviewde, was ze niet geïnteresseerd. ,,Dan krijg je te horen over oorlogen. Dat is erg en zielig, maar dat kennen we nu wel. Bovendien ben ik erg tegen zielig. Tegen het slachtofferschap.''

Van Gennep laat in haar bijdrage aan het project twee Koerdische kinderen twee minuten lang 'In Holland staat een huis' zingen. En nu jagen wij de man uit het huis.

Dit filmpje en alle andere moeten de schoonheid en kracht van de asielzoekers naar voren laten komen. Dat is nu meer dan ooit nodig, meent ze.

,,De wijze waarop jarenlang met immigratie is omgesprongen, heeft 'iets' in de samenleving gecreëerd: immigranten zijn geen doorgetripte mensen. Maar mensen raken hier wel doorgedraaid. Van frustratie.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden