Hebberig van de spanning

Hoe koop je kunst? Trouw gaat deze zomer de opties langs. Deze keer: de veiling.

Een vrouw met een telefoon aan haar oor knikt bijna onzichtbaar. Voor de veilingmeester is het genoeg. "1800, voor de bieder aan de telefoon", zegt ze, terwijl ze met haar hamer wijst. "Iemand meer dan 1800 euro voor dit knap geschilderde werk van Everardus Pagano Mirani?"

Het gaat bij veilinghuis De Zwaan precies zoals je je een veiling voorstelt. Een zaal vol serieuze en minder serieuze kopers, vooraan mysterieuze bieders aan de telefoon. Het enige dat niet recht uit het clichébeeld komt, is een groot scherm waarop te zien is hoe internetters live meedoen. Je kunt aflezen waar ze vandaan komen. Twee schilderijen van Russische makelij doen het zo te zien goed in Oekraïne.

De Zwaan is een oud veilinghuis - het familiebedrijf bestaat sinds 1818 - aan de Keizersgracht in Amsterdam. Er worden vooral nalatenschappen geveild, met hier en daar bekende namen als Karel Appel of Corneille. Verder ook een hoop minder bekende kunstenaars, wat je aan de prijzen afziet. Helemaal als je het vergelijkt met een veel chiquer veilinghuis als Christie's.

Tijdens de kijkdagen voorafgaand aan de veiling hangt het grachtenpand overvol. Er zijn ruimtes waar elk stukje muur benut wordt. Is er plek over boven een oude kast die ook geveild wordt? Dan kan er mooi nog een schilderij hangen.

"Dat vind ik het leuke van veilingen", zegt Julia de Jong, manager bij De Zwaan. "Het wordt hier niet zomaar op een presenteerblaadje aangereikt, je bent helemaal op jezelf en je eigen smaak aangewezen. Het is een uitdaging om dat ene werk te ontdekken dat je aanspreekt."

Een goede plek om de kijkdag te beginnen is de 'erezaal', waar de topstukken van de veiling te zien zijn. Op een enkel modern werk na, hangt er vooral oude kunst. De Jong wijst op een schilderij in zachte paarse en oranje tinten, met daarop bomen voor een huis. In de catalogus is het werk getaxeerd op 1200 tot 1800 euro. "Dit is geschilderd door Mies Elout-Drabbe, in Domburg in 1912. Bij het grote publiek geen bekende naam. Maar het werk komt wel uit een tijd dat veel bekende schilders in Zeeland verbleven. Dat maakt het interessant."

Bij de veiling een week later brengt het schilderij veel meer op dan verwacht: 7250 euro. Zat de taxateur van De Zwaan er zo naast of geldt bij een veiling nu eenmaal de regel 'wat de gek ervoor geeft'?

Volgens De Jong laat de prijs zich moeilijk voorspellen. Als er bijvoorbeeld verzamelaars in de zaal zitten, kan het bedrag enorm oplopen. Helemaal als er meerdere mensen aanwezig zijn die hetzelfde, specifieke object verzamelen. Zo ging een schilderij met een sint-bernardshond - niet echt een juweeltje - bij een eerdere veiling meerdere keren over de kop.

De momenten waarop mensen flink tegen elkaar opbieden, geven de veiling de kenmerkende spanning. Wie durft nog een stapje hoger te gaan? Wie laat zich verleiden tot het bieden van meer geld dan vooraf voorgenomen? Of wie laat met een kort afkeurend knikje weten dat het plafond is bereikt?

Het is een sfeer die zowaar hebberig maakt. Helemaal nu de schilderijen tijdens de veiling één voor één worden getoond en niet meer met tientallen op één muur tegelijk. Opeens komen er werken tevoorschijn die op de kijkdag niet opgevallen zijn. Een stilleven van flessen van Friso ten Holt bijvoorbeeld. Getaxeerd op 500 euro, uiteindelijk verkocht voor het viervoudige.

Vaak genoeg gebeurt er echter ook weinig. Dat niemand biedt. Of alleen lage bedragen. Dan kan het zomaar gebeuren dat iets dat op 1200 getaxeerd is, opeens voor 500 euro weggaat. Met een beetje geluk tik je zoiets op de kop.

Maar hoe weet je dat je geen nepper koopt? De Zwaan probeert dat zoveel mogelijk te onderzoeken, zegt De Jong. En er eerlijk over te communiceren. Zo zijn er verschillende aanduidingen: staat in de catalogus de naam van de kunstenaar, dan is het naar de mening van het veilinggebouw van diens hand. Staat er 'Gesigneerd van' voor de naam, dan is het volgens De Zwaan geen werk van de kunstenaar.

Realistisch zijn is misschien nog wel het beste advies. Is de prijs van een schilderij bijna te goed om waar te zijn? Dan is die dat waarschijnlijk ook.

De opties om kunst te kopen zijn veelzijdig. Tot nu toe besproken: de kunstbeurs en de veiling. Deze zomer komen internet, galeries, de kunstuitleen en het na laten schilderen nog aan bod.

De veiling

+ je kunt er voor een goede prijs een kunstwerk op de kop tikken. Het bieden is spannend.

- aan de prijs is eigenlijk geen touw vast te knopen. De liefheb- ber van moderne kunst komt er niet altijd aan z'n trekken.

De kunstbeurs

+ 65 galeries bij elkaar in één ruimte. Je ziet veel zonder dat je het hele land door hoeft.

- lichtelijk overweldigend en niet echt laagdrempelig voor de beginnende kunstkoper

Waar kunst kopen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden