Hebben vrouwen een macht op hun hoofd?

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - In de doorsnee gereformeerde en hervormde kerk in Nederland is sinds de jaren zestig 's zondags tijdens de eredienst bijna geen hoedje meer te bekennen. Maar ook in reformatorisch Nederland verliest de vrouwenhoed de laatste jaren ontegenzeggelijk terrein.

In de wat 'lichtere' Gereformeerde bondsgemeenten bij voorbeeld komen steeds meer vrouwen 'met ongedekten hoofde' naar de eredienst. Een beeld dat overigens van plaats tot plaats kan verschillen. Hetzelfde geldt in toenemende mate voor de christelijke gereformeerde kerken, bevestigt prof. dr. W. van 't Spijker.

De gereformeerde gemeenten kennen nog een volledig onaangetaste hoedendiscipline, evenals de 'Gekrookte riet'-ers, orthodoxe hervormden ter rechterzijde van de Gereformeerde bond. De echtgenote van ds. De Gier (gereformeerde gemeenten) te Den Haag spreekt duidelijke taal over dit onderwerp. “Vrouwen dragen een hoed naar de kerk en bovendien geen broeken, want dat zijn mannenkleren. In Deuteronomium 22:5 staat dat een vrouw geen mannenkleren mag dragen. Maar echt verboden is het niet, hoor. Laatst zat er een meisje bij ons in de kerk met een broek aan. We hebben haar gewoon laten zitten. Zo iemand wordt heus niet de kerk uitgegooid.”

Mevrouw De Gier kent ook de bijbelpassage waaraan het hoedenvoorschrift is ontleend: “De Paulusbrief aan de Corinthiërs, hoofdstuk 11. Er zijn engelen in de gemeente en daarom dient de vrouw bij het bidden en profeteren haar hoofd te bedekken. Mannen hoeven dat niet te doen, want zij zijn Gods evenbeeld.”

Ds. M. Baan (Gereformeerde bond) uit Nijkerk heeft een studie verricht naar de betekenis van I Corinthiërs 11. “In de meeste vertalingen staat dat de vrouwen een 'macht' op het hoofd hebben, vanwege de engelen. Volgens mij moet dat woord - het Griekse 'exoesia' - worden vertaald met 'heerlijkheid'. Dat sluit aan bij het beeld van de vrouw als bruid van Christus, die de macht, de heerlijkheid boven zich heeft van Christus. Maar, hoe dan ook, de rechte uitleg van I Corinthiërs 11 blijft moeilijk.”

Los van de Paulusbrief is een hoedje dragen ook gewoon netjes en eerbaar, meent ds. Baan, en heeft het veel te maken met de 'couleur locale' van de eigen gemeente. “Over de totale linie neemt het dragen van hoeden af, maar er zijn tegenwoordig ook jonge meiden, die weer heel bewust met een hoed op naar de kerk komen, wanneer zij de bijbelse achtergrond van het gebruik leren kennen. Lange tijd is de vorm gehandhaafd, terwijl de bedoeling was kwijtgeraakt.”

De vrouwenhoed is typisch iets van het evangelie, terwijl het mannen-hoofddeksel oud-testamentisch is, meent Baan. “Joodse mannen dragen een hoed of keppel, omdat zij onder de wet zijn. Wij doen de hoed juist af, omdat wij onder de genade zijn.”

Rabbijn R. Evers nuanceert deze uitspraak van ds. Baan. “Velen menen dat een keppel wordt gedragen om uiting te geven aan het gevoel, dat 'er iets boven ons is'. Maar dat is niet alles. De kledingtheorie uit de Tora luidt, dat wij ons, sinds de zondeval, naakt schamen. Wij bedekken onze hersenen omdat wij ons schamen voor ons verstand. De mannen doen dat met een keppel of hoed en de vrouwen met een pruik, hoofddoek of hoed.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden