Hebben gemeenten wel geld voor meer huishoudelijke hulp

Een medewerker van Buurtzorg maakt het huis van mevrouw De Jong schoon. Beeld Anp
Een medewerker van Buurtzorg maakt het huis van mevrouw De Jong schoon.Beeld Anp

Bij patiëntenfederaties steeg vanmorgen gejuich op, nadat de Centrale Raad van Beroep oordeelde dat huishoudelijke hulp wél onder de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) valt en dat gemeenten het aantal uren zorg voor hun inwoners niet zonder een gedegen onderzoek kunnen terugbrengen. De verwachting is dat er aan hulp meer geld moet worden besteed, maar kunnen gemeenten dat wel betalen?

Gemeenten mogen volgens de Centrale Raad van Beroep iedereen een vast, laag aantal uren hulp aanbieden, maar wanneer inwoners het daarmee oneens zijn, zijn gemeenten vanaf nu verplicht op dat op individueel niveau te toetsen. Voor inwoners die om zorg verlegen zitten, is dat goed nieuws. Want gemeenten kunnen vanaf nu niet zomaar zeggen dat anderhalf uur hulp per week wel genoeg is, zoals Utrecht had gedaan, één van de aanleidingen voor deze zaak.

Ook voor staatssecretaris Van Rijn van volksgezondheid is deze uitspraak prettig, want als óók deze rechter (net als een lagere rechter eerder in Middelburg) had geoordeeld dat huishoudelijke hulp níet onder de Wmo valt, dan had hij een probleem gehad.

Ja, Van Rijn heeft fors bezuinigd op de hulp in de huishouding, maar het blijft een belangrijke pijler in zijn beleid om ouderen langer thuis te laten wonen. Mocht de uitspraak in zijn nadeel hebben uitgepakt, dan had de staatssecretaris de wet nu alweer moeten aanpassen.

Ouderenbond Anbo en Ieder(In), de belangenverenging voor mensen met een beperking, reageerden eveneens verheugd. Ze zijn blij dat inwoners vanaf nu maatwerk kunnen eisen als ze het niet eens zijn met een beslissing van de gemeente. Dat zuinige gemeenten zoals Utrecht op de vingers worden getikt, is niet meer dat terecht, vinden ze. Tientallen rechtszaken die lagere rechters in afwachting van deze zaak hadden aangehouden, zullen de komende tijd waarschijnlijk ook in het voordeel van de inwoners uitpakken.

Is euforie terecht?
Maar is die juichstemming terecht? Moest er niet zo'n 40 procent op huishoudelijke hulp bezuinigd worden? Is dat nog wel mogelijk, nu gemeenten er een tandje bij moeten zetten?

Patiëntenfederaties denken dat dit wel moet lukken. Ze wijzen erop dat gemeenten vorig jaar behoorlijk wat geld hebben overgehouden voor hulp en ondersteuning thuis. Eerder deze maand noemden de NOS en het vakblad Binnenlands Bestuur een bedrag van 310 miljoen, gisteren kwam het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) na onderzoek uit op 362 miljoen euro dat nog op de plank ligt.

Patiëntenorganisaties en Kamerleden reageerden furieus. Want hoe viel dat te rijmen met al die gemeenten die het mes wel heel rigoureus in de regeling hadden gezet? Maar zo vreemd is het niet dat er wat geld over was, reageerde hoogleraar Maarten Allers onlangs heel nuchter in deze krant. Omdat er begin 2015 nog zoveel onbekend was, noemde hij het logisch dat gemeenten voorzichtig te werk gingen.

Daarbij: op een totaal budget van 4,8 miljard voor huishoudelijke hulp is die paar honderd miljoen helemaal niet zo'n grote buffer. Vandaag bleek uit hetzelfde onderzoek van het SCP bovendien dat gemeenten vorig jaar op werk en inkomen fors verlies hebben gemaakt. Gemeenten mogen die verliezen aanvullen met het geld dat ze elders hebben overgehouden.

Hoeveel extra miljoenen gemeenten als gevolg van deze uitspraak moeten uittrekken voor de huishoudelijke hulp, is nog onduidelijk. Maar getuige het verdubbeld aantal rechtszaken en de stortvloed aan bezwaarschriften sinds de invoering van de nieuwe Wmo, zou dat wel eens behoorlijk kunnen oplopen. Gemeenten die nu nog geld op de plank hebben liggen, hebben dat de komende tijd waarschijnlijk hard nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden