Heb je 14 cent extra over voor je T-shirt (als de maker daardoor een leefbaar loon kan verdienen)?

Een naaister in Dhamrai, Bangladesh.Beeld AP

Onder aanvoering van ASN Bank worden textielbedrijven op de korrel genomen. De deelnemende financiële instellingen willen de lage lonen opkrikken.

In veel landen is een wettelijk minimumloon niet genoeg om van te leven. Onder aanvoering van ASN Bank willen enkele grote financiële instellingen daar iets aan doen. Gisteren presenteerden zij het Platform Living Wage Financials. Dit platform gaat in gesprek met internationale bedrijven om de lonen omhoog te brengen, dus leefbaar te maken.

De deelnemende instellingen, waaronder Triodos, A.S.R., MN, Achmea Investment Management, NN Investment Partners, Robeco en Kempen, hebben samen meer dan 700 miljard euro onder beheer. Het platform richt zich nog vooral op textiel, maar is ook al begonnen met supermarktketens en de landbouw. ASN Bank heeft in een gisteren verschenen rapport alvast allerlei textielbedrijven langs de meetlat gelegd.

Geen koplopers

Kampioenen zijn er nog niet, blijkt daaruit. Bedrijven zoals Esprit, Adidas, Puma, Marks & Spencer en H&M hebben al wel stappen gezet. Nike en Gap staan weer een trede lager. Hekkensluiter is het Japanse Asics.

Beeld Trouw

De bedrijven die nu redelijk goed scoren, doen dat vooral op het ontwikkelen van beleid. De komende jaren gaat de praktijk steeds zwaarder meetellen, zegt Irina van der Sluijs, senior advisor human rights bij ASN Bank. "Dan gaan we zien hoe bedrijven hun inkooppraktijken gaan aanpassen. Dat is de crux. Wat betekent een leefbaar loon voor de verkoopprijs en voor de concurrentie? Uiteindelijk gaat het om geld."

Schakels

In de textielsector zijn lage lonen gebruikelijk. Neem Bangladesh, waar het wettelijk minimumloon is verhoogd van 5300 taka (53 euro) naar 8000 taka per maand. Een flinke vooruitgang, maar volgens de internationale maatstaf van Global Living Wage Coalition zou 16.460 taka pas voldoende zijn voor de basisbehoeften van een gezin; het dubbele dus. Een leefbaar loon betekent voldoende geld voor voedsel, kleding, huisvesting, zorg, scholing en wat spaargeld voor een onvoorziene tegenslag. Sinds 2011 zijn bedrijven volgens een richtlijn van de Verenigde Naties verplicht hiervoor te zorgen.

Textielbedrijf Continental Clothing onderzocht in India wat het voor de kostprijs betekent als naaisters een leefbaar loon krijgen. Dat bleek 14 eurocent per T-shirt en 70 eurocent per trui te schelen, zegt Anne van Lakerveld van Fair Wear Foundation, dat als kennispartner betrokken is bij het platform.

Verhoog de consumentenprijs dan een beetje, zou je zeggen. Maar in de productieketen zitten zo veel schakels dat het verschil voor de naaister minimaal is. De winkelketen, het kledingmerk, de belastingdienst, het transportbedrijf, de agent in het productieland en de fabriekseigenaar: iedereen haalt weer iets van die extra euro af.

Beeld Trouw

Concurrentiepositie

Daarom moeten er andere oplossingen komen. "Er zijn creatieve oplossingen mogelijk, zoals een werknemersfonds", zegt Van der Sluijs. "Je kunt in de keten een leefbaar-loon-toeslag opzijzetten", zegt Van Lakerveld. Fair Wear Foundation wil dat loonkosten voortaan benoemd worden in contracten. "Nu is het zo dat een hogere katoenprijs meteen wordt doorberekend, maar een hoger minimumloon niet", zegt ze.

Productielanden houden hun minimumloon laag, omdat ze bang zijn hun concurrentiepositie te verliezen. Ze vrezen dat bedrijven vertrekken als ze te duur worden. "Daarom moeten bedrijven het voortouw nemen en zelf boven het minimumloon gaan betalen. Laat ze investeren in een duurzame handelsrelatie."

Als naaisters voldoende verdienen, lopen internationale merken minder risico op reputatieschade. Fabriekseigenaren zullen merken dat hun productie soepeler draait. Van Lakerveld: "Een goede werkgever heeft minder personeelsverloop. We zien dat bedrijven die in personeel investeren ook een hogere return on investment hebben." Meer winst dus.

Van der Sluijs: "Er zijn mensen die zeggen: deze landen komen vanzelf weer uit de T-shirtfase, waarin ze eenvoudig textiel maken voor weinig geld. Na verloop van tijd klimmen ze op naar geavanceerde productie. Maar bedenk dan wel dat het hier gaat over schendingen van een mensenrecht."

Lees ook:

Opinie: Textielarbeiders Bangladesh krijgen niet waar ze recht op hebben

Vijf jaar na de ramp  in 2013 met de Rana Plazafabriek in Bangladesh worden werknemers nog steeds slecht betaald en hebben ze weinig rechten. De Europese Commissie moet afdwingen dat Bangladesh de arbeidsomstandigheden verbetert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden