' Heb geen medelijden met mensen die je tegenvoeter zijn'

Onbehagen geeft te denken. Maar het kan een leven ook een wending geven.

door Anton de Wit

Iedere maandag, dinsdag en woensdag is in Nijmegen een kraampje te vinden waar enthousiaste vrijwilligers soep, brood en koffie uitdelen aan daklozen. Een van die vrijwilligers is Janske Hermens, juniordocent rechtsfilosofie aan de Nijmeegse Radboud Universiteit. Zij is medeoprichter van het project Straatmensen voor Straatmensen, dat zich praktisch en kleinschalig bekommert om het lot van daklozen en verslaafden.

Hoe een filosoof op straat iets kan betekenen? Door de handen uit de mouwen steken, vindt Hermens. ”Ik vind het de verantwoordelijkheid van ons allemaal om mensen die buiten de boot vallen te helpen.” En vervolgens, zo voegt zij daaraan toe, kan de straat ook iets voor de filosofie betekenen. Want die heeft wel eens de neiging het contact met de werkelijkheid te verliezen. Hermens: ”Ik vind dat Nietzsche dat mooi uitdrukt. Hij verwijt de filosofie een soort vampiersmentaliteit. Er is een werkelijkheid, die vol van leven en verandering is, en je leidt daar iets uit af, een abstractie, waarvan je denkt dat het de essentie is. Maar daarmee zuig je het leven eruit, en blijft er een dood karkas over. Vooral in de ethiek of sociale filosofie, die pretenderen over de alledaagse werkelijkheid van mensen te gaan, moet je daarvoor oppassen.”

Termen als rechtvaardigheid en onrecht mogen niet zo'n dood karkas worden, stelt zij. ' Vaar uit met je schepen, jullie filosofen!', is nog zo'n gevleugelde uitspraak van Nietzsche, die Hermens haar studenten graag voorhoudt. ”Er werken ongeveer 25 studenten van allerlei richtingen voor het project. Door gewoon een praatje te maken met iemand of samen een pannenkoek te eten, komen al die theorieën die ze op de universiteit leren daadwerkelijk tot leven. Dat is ook belangrijk voor tere professionele leven. Rechtenstudenten zullen in hun werk te maken krijgen met de zogenaamde draaideurcriminelen. Als zij die mensen op informele manier leren kennen, ze een beter zicht op hun problemen.”

Ook voor haarzelf blijft het project leerzaam. ”Ik raakte eens aan de met een jonge, uitgeprocedeerde die ik een kop soep had gegeven. Hij gaf mij een intelligente en beschouwing over de tussen marginalisering van en fundamentalisme. Mijn eigen zing daarover verbaasde me, want dacht toch dat ik heel onbevooroordeeld was. Dat bedoelde Nietzsche met zijn oproep om ' uit te varen':

geen medelijden met mensen die tegenvoeter lijken te zijn, denk niet je ze kunt redden, maar zoek hen Misschien hebben je antipoden jou heel veel te vertellen.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden