He Jianjun favoriet voor Tiger Award

Het moet raar lopen wil de Chinese regisseur He Jianjun vanmiddag geen prijzen in de wacht slepen. Zijn film 'Postman' geldt als een van de favorieten van het Filmfestival Rotterdam. He trotseert de Chinese autoriteiten door zijn film in het buitenland te voltooien en te vertonen. Niet om te provoceren, maar uit noodzaak.

Toen He vorig jaar in Rotterdam de Fipresci-prijs kreeg uitgereikt door de internationale filmpers voor zijn film 'Red Beads' wist hij niet of hij ooit nog een film zou maken. Niet dat hij geen plannen of ideeën had - streker nog: hij was op dat moment al bezig met de opnamen voor zijn volgende speelfilm 'Postman' - , maar door zijn onafhankelijke optreden had hij de toorn van de Chinese overheid over zich uitgeroepen.

Net zoals zijn collega's Zhang Yuan, Wang Xiaoshuai, Tian Zhuangzhuang en Ning Dai maakte He zijn film zonder goedkeuring van de Chinese overheid en buiten het officiële studiosysteem om.

Vanwege hun aanwezigheid in Rotterdam kregen ze een beroepsverbod opgelegd, wat in de praktijk betekende dat ze op een zwarte lijst werden geplaatst en hen alle middelen om nog films te maken werden ontzegd. Dat de overheidscontrole in China niet meer waterdicht is, blijkt uit het feit dat nu, een jaar later, twee nieuwe produkties van de 'verboden regisseurs' in première zijn gegaan: 'The square' over het Tien'anmenplein van Zhang Yuan en 'Postman' beide opgenomen onder het oog van de censor in en rond Beijing.

In de foyer van het Hilton te Rotterdam zit He Jianjun uitgeput na een zenuwslopende afgelopen twee weken. Tot op het laatste moment van de première, die donderavond plaatsvond, is hij bezig geweest met de afwerking van zijn film. Niet in China, maar in Nederland waar hij de laatste hand legde aan de post-produktie. De kopie die op de openingsavond werd vertoond, was de dag ervoor pas uit het laboratorium gekomen. “Vandaar dat de kleuren en belichting nog niet helemaal perfect zijn”, verontschuldigt hij zich. Maar wie 'Postman' ziet kan zich niet voorstellen dat een 'verboden regisseur' zo'n mooie en technisch perfecte film kan afleveren. Het verhaal van 'Postman' gaat over een postbeambte die de brieven die hij moet bezorgen mee naar huis neemt en stiekem openmaakt. Uit de inhoud ervan sijpelt een oceaan aan menselijk leed. Van prostitutie en druggsgebruik tot en met uitzichtloze liefdes en uiteengereten families. Nadat hij een teleurstellende affaire heeft met een meisje van het postkantoor, raakt hij emotioneel op drift en belandt uiteindelijk in een incestueuze relatie met zijn zuster.

Het gesprek met de regisseur behoeft wel enige spelregels: directe vragen over de afwerking van zijn film of over de politiek in zijn land kan hij niet beantwoorden.

Kunt u vertellen hoe de financiering tot stand is gekomen?

“Die is voor een groot gedeelte van buiten China gekomen. Het festival heeft er geld in gestoken. Mijn producent in Hong Kong had contacten met de Italiaanse kledingzaak Benetton over sponsoring. Zij hadden beloofd om voor een gedeelte bij te dragen aan de film. Vandaar ook dat de naam al in de aftiteling staat vermeld. Op het laatste moment is het niet doorgegaan. Daarnaast hebben ook mensen in China geld in het project gestoken. Dat kwam allemaal uit privé fondsen.

Kun je zeggen dat de film, zonder de hulp van Nederland, er niet was geweest?

“Op het moment dat het beroepsverbod in China werd uitgesproken waren de opnamen van de film al achter de rug. De beeldmontage en de geluidsmixage is nog in China gedaan, maar de hele verdere afwerking - de ondertiteling, het printen - is in Nederland gebeurd. Zonder die hulp van was de film nooit afgemaakt, daar ben ik erg dankbaar voor.

Een belangrijk thema uit de film lijkt 'privacy', of juist het ontbreken van 'privacy' te zijn. Net zoals in 'Red Beads', waar een verpleger de geheime dossiers van zijn patienten inkijkt, wordt ook hier een kijkje in het privèleven genomen door middel van de brieven.

“Het hele woord 'privacy' is een begrip dat in China niet bestaat. Daarom kan ik je vraag niet goed beantwoorden, maar als je het hebt over het gevoel dat je als persoon door je omgeving wordt gecontroleerd, dat de omgeving invloed heeft op alles wat je doet, dan is dat inderdaad zo. Ik denk niet dat dat iets typisch Chinees is. Alhoewel ik erbij zeg, dat ik weinig vergelijkingsmateriaal heb, ik weet niet hoe het er buiten China aan toegaat.”

Een ander thema is het verval van normen en zeden. U heeft eerder gezegd dat de brieven staan voor de emotionele verwarring in China.

“Ik denk dat elk mens door zijn omgeving kan worden aangetast. En als dat gebeurt, dan ben je tot alles in staat. Ik zie dat niet als een metafoor voor het moderne China. Ik maak geen politieke films, maar menselijke films.

Internationale erkenning is mooi, maar tegelijkertijd ook een probleem. Weet u wat u dit keer te wachten staat?

“Dat is heel moeilijk te zeggen. Maar ik ben niet iemand die daar van te voren over nadenkt. Eerst maak ik mijn films, wat er daarna gebeurt dat zie ik dan wel weer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden