Havist op universiteit is echte doorzetter

Baz Lecocq bleef twee keer zitten op de havo, haalde daarna zonder haperen zijn propedeuse sociale academie, doorliep de studie gescheidenis aan de universiteit in vijf jaar en rondde tot slot met succes een promotieonderzoek af. Zeg dus niet dat deze havist 'intellectuele' nieuwsgierigheid of bagage tekortkwam.

Haro Hielkema

Lecocq weerspreekt die gedachte, die geregeld opduikt nu de universiteit alleen vwo'ers en gediplomeerde hbo'ers wil toelaten. Omdat studenten met hbo-propedeuse na hun overstap naar de universiteit vaak afhaken, wil de Alma Mater deze route uitsluiten.

Lecocq vindt dat hij zonder dat ene jaar hbo minder kritisch van geest was geweest en daardoor een minder goed historicus was geworden. Hij verzet zich daarom tegen de wens van de universiteiten: ,,Of een student wel of niet slaagt, hangt af van zijn motivatie en niet van regeltjes.''

De universiteit is elitair, klinkt geregeld door op de Trouw-site: ,,Waar haalt men het lef vandaan havisten met propedeuse over het algemeen als minder intellectueel te bestempelen? Die hebben wel de ervaring van middelbare school én hbo-opleiding, zij hebben een beslissing moeten nemen die ingrijpend is voor hun toekomst.'' Maar volgens P. Stemerding, jarenlang docent op havo- én vwo-scholen, is een havo-ondergrond absoluut ontoereikend voor een universitaire studie: ,,Zes vakken op een matig niveau! We moeten geen sluipwegen meer gedogen!'' Nou, wordt op de website tegengesputterd: ,,Als je de havo hebt overleefd, overleef je de universiteit zeker.''

In het debat vraagt Ugur Pekdemir aandacht voor 'laatbloeiers', bijvoorbeeld allochtone kinderen die na groep 8 vaak een verkeerd schooladvies krijgen en vervolgens een lange weg bewandelen om uiteindelijk de universiteit te bereiken. ,,Uit maatschappelijk oogpunt moet de weg via hbo naar wetenschappelijk onderwijs worden opengehouden.''

Ook Gökhan Turan noemt het onterecht dat mensen die ooit een verkeerde basis hebben gehad, uiteindelijk niet meer het doel waarnaar zij streven kunnen bereiken. ,,De kracht van Nederland is altijd het verkopen van opleidingen en rationele geesten geweest. Laten we dit dus niet beperken maar juist stimuleren.''

Ezra Leeger is via mavo, havo en afgerond hbo op de universiteit beland en heeft daar binnen twee jaar de bul behaald. ,,Bij mijn afstuderen was ik niet ouder dan vele studiegenoten die er via het vwo zijn gekomen en die vaak zes tot acht jaar over hun studie deden. Het gaat in je studie vooral om inzet en doorzettingsvermogen, iets wat een doorstromer geheel eigen is. Dat kunnen we ook in deze maatschappij gebruiken.''

Jeen Bos, jarenlang docent in de propedeuse en hoofdfase van het hoger technisch onderwijs, heeft er een hard hoofd in of havisten in één jaar hbo wel voldoende bagage meekrijgen om te kunnen slagen in de propedeuse aan de universiteit. ,,Door de hoge rendementseisen op de hogeschool zijn ze niet meer in staat om gestelde vragen te bestuderen en te begrijpen. Niet de student moet een prestatie leveren, maar de docent moet ervoor zorgen dat de student met zo weinig mogelijk moeite zijn diploma haalt. Ik denk dat het niveau in het hbo de komende jaren nog verder zal dalen en dat we over vijf of tien jaar een parlementaire enquête krijgen naar de vraag hoe het zover heeft kunnen komen.''

Bos is het dus eens met de stelling, al heeft hij ook positieve ervaringen met gediplomeerde hbo'ers die in twee jaar tijd hun bul op de universiteit haalden. Ook Annie Vergouwen, moeder van drie vwo-kinderen met Latijn en wiskunde in hun pakket ('één is duidelijk havist en zal dat altijd blijven, maar is niet minder lief'), noemt de hbo-propedeuse geen gouden route. ,,Het ontbreekt studenten vaak aan de basiskwaliteiten om inzichtelijk en creatief met hoogstaande problemen om te gaan. En daarmee gaat men aan eigen -mogelijk gouden- basiskwaliteiten voorbij.'' Dat is niet erg: op alle terreinen van de maatschappij zijn goede krachten onontbeerlijk, aldus Vergouwen. ,,Er leiden in onderwijsland méér wegen naar Rome, maar voor onnodige en teleurstellende omwegen kiezen is uiteindelijk voor alle partijen onbevredigend.''

Organisatieadviseur Kees van Luijk neemt havisten in bescherming. Het is allemaal de schuld van de invoering van de tweede fase in het voortgezet onderwijs. Die maakt de overstap van havo-leerlingen naar het vwo vrijwel onmogelijk. ,,In het zicht van zijn diploma ontdekt menig havist dat deze route afgesloten is, omdat zijn profiel niet aansluit bij het vwo. Voor sommige vakken moet hij een achterstand inhalen, voor andere heeft hij juist een voorsprong. In de praktijk ontmoedigen de vwo-scholen de doorstart van havisten; ze verwijzen hen het liefst door naar het hbo. Havisten worden zo gedupeerd.''

Hij is boos dat universiteiten middelbare scholieren nog steeds adviseren om eerst vwo te doen. ,,Noodgedwongen kiezen zij voor de hbo-propedeuse in de hoop dat ze daarna kunnen doorgaan naar de universiteit.'' Hij verwijt de academies een elitaire en gemakzuchtige opstelling: ,,De scholier die op zijn dertiende nog niet toe is aan het vwo, heeft pech. Ook al ontwikkelt hij zich goed en succesvol, hij is niet welkom. Gelukkig gaat staatssecretaris Nijs hier niet in mee. Waarom zou iemand met een hbo propedeuse economie het niet redden op de faculteit economie?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden