Hasek hoeft niet eens uit te blinken voor historische triomf

NAGANO - Allen stortten zich op de 'Dominator'. Eigenlijk was Dominik Hasek, de uitmuntende goalie van het Tsjechische ijshockeyteam niet eens de absolute uitblinker in de finale tegen Rusland. Maar de beste doelman ter wereld, en dus ook van de Olympische Winterspelen in Nagano, had zich in de dagen ervoor al zo nadrukkelijk onderscheiden, dat zijn teamgenoten de onverwachte gouden medaille terecht aan hem opdroegen.

Tegen de Verenigde Staten en in nog sterkere mate Canada had Hasek zijn ploeg er zo doorheen gesleept, dat de volstrekte outsider zichzelf in de finalefase ombouwde tot een team dat op zeker ogenblik ook nog het beste ijshockey ging spelen. Was het in de kwart- en halve finale en in de eerste periode van de eindstrijd vooral een gevecht van een complete ploeg tegen de alles en iedereen afstoppende Hasek, daarna was de chronische underdog Tsjechië op alle onderdelen de meerdere van de favoriet. In een gevecht waarin de tactiek het amusementsgehalte drukte, was een lucky shot van Svoboda beslissend: 1-0.

Terwijl de 'winnende' coach Ivan Hlinka vertelde dat hij zich voor kon stellen dat pers en publiek Hasek en Jagr als de grootste steunpilaren zien, maar dat de werkelijke kracht van zijn ploeg schuilt in het feit dat er juist geen sterren in spelen, wist zijn Russische collega Vladimir Joerzinov wel beter. “Natuurlijk heeft elk team grote hockeyers. Maar Hasek is niet alleen door zijn manier van keepen de belangrijkste man van Tsjechië. Zijn psychische uitstraling verdooft de tegenstander nog meer dan zijn spel.” Aldus kreeg de goalie optisch niet de kans zich als de beste in zijn soort ter wereld te manifesteren. Er stond niet, zoals tegen de VS en Canada, een mitrailleur op hem gericht. In de eerste fase moest hij negen schoten op zijn doel afweren, daarna hoefde hij slechts sporadisch handelend op te treden. Joerzinov had immers ingezien dat het geen zin had de Dominator voortdurend te bestoken. Tsjechië moest worden dolgedraaid met verfijnd, snel ijshockey en verrassingsschoten van afstand. Hlinka had dat na twintig minuten door en haalde de angel uit het spel van de tegenstander door het tempo te drukken. Zeker bij powerplay (bij een numerieke minderheid), dat hij op de video tot in den treure had bestudeerd.

De triomf van de tactiek was een historische. In het verleden was Rusland (als Sovjet-Unie) acht keer olympisch kampioen. Het won verder één zilveren en één bronzen medaille. Tsjechië was viermaal verliezend finalist. Die ene keer, in 1968 in Grenoble, was het meest beladen. Het was immers het jaar van de Praagse lente. Op bloedige wijze riepen de Sovjets een in hun ogen opstandige bondgenoot tot de orde. Op de persconferentie na afloop van de wedstrijd werd onvermijdelijk de link met dat feit gelegd, maar Hlinka en Hasek hielden zich keurig van den domme. Het macabere beeld van de zelfverbranding van de student Jan Palach op het Wenceslasplein in Praag staat hen zogenaamd niet meer voor ogen. De eerste: “De gebeurtenissen in 1968 motiveerden ons niet tot een ultieme topprestatie tegen Rusland. We hebben de afgelopen week van Finland, de Verenigde Staten en Canada gewonnen. Met die landen hebben we geen verleden. De motivatie was dezelfde als nu: de uitdaging een op papier sterkere tegenstander te overwinnen. Bovendien, niemand van de spelers heeft een herinnering aan de Praagse lente. De meesten waren toen kind of baby, sommigen moesten zelfs nog geboren worden.” Hasek, die in 1968 drie jaar was: “Sorry, ik weet niets van geschiedenis.”

Eenvoud siert de man in zijn (sport)leven. Achter een microfoon is de goalie uit Pardubice, die op de universiteit pedagogiek studeerde en als hobby het verzamelen van postzegels opgeeft, het tegendeel van de charismatische sportman op het ijs. De zinnen lopen stroef, zijn Engels is na vier jaar Buffalo (VS) gebrekkig. “Wat moet ik over mezelf vertellen? Mijn vak is doelpunten voorkomen. That's all.” Dat levert hem bij de Buffalo Sabres vier miljoen dollar per jaar op. Voor het geldelijke gewin hoefde hij uiteraard niet naar Nagano, en om zichzelf te bewijzen al evenmin. “Krijgen we er nog geld voor?” vroeg hij. “Een beetje”, antwoordde landgenoot Robert Reichel, een even bescheiden miljonair in dienst van de New York Islanders. Hasek weer: “We deden het voor de eer van ons land.”

Het erepodium in de Big Hat was de ijshockeywereld op zijn kop. Uitgerekend op de eerste Winterspelen, waar een invasie van NHL-profs plaatsvond, gingen alle medailles naar Europese landen. Een dag eerder was Finland als winnaar van het brons gehuldigd. De Finnen versloegen in de strijd om de derde en vierde plaats Canada, zodat de uitvinders van het ijshockey en de bakermat van de sterkste en meest prestigieuze competitie ter wereld, met lege handen stond. En dus werd het ook een roemloze afmars voor de 37-jarige Wayne Gretzky, algemeen beschouwd als de beste ijshockeyer van zijn generatie. Zijn inbreng in Japan beperkte zich overigens tot enkele speelminuten per wedstrijd. Ook voor de shootouts tegen Tsjechië, vrijdag, stelde hij zich niet beschikbaar. Gretzky was meer een spelende mascotte.

Uiteindelijk zette een natie die van de toplanden het kleinste aantal NHL'ers had opgeroepen (tien, terwijl Joerzinov zijn gehele selectie uit Canada en de VS had geïmporteerd), alle Dream Teams op een fantastische manier te kijk. De Russische coach was één vat vol zelfkritiek. “Ik zal bij mijzelf nagaan wat ik allemaal fout heb gedaan in de finale. Want ik reken het mezelf aan dat we niet ons normale spel speelden, dat we geen enkel voordeel uit powerplay haalden en dat Tsjechië meer kansen kreeg dan wij. Ik ben diep teleurgesteld.”

Hlinka kon uit een arsenaal van veertig buitenlandse profs putten, maar creëerde expres een mix van spelers uit eigen land en zij die in den vreemde het sportieve en financiële geluk zoeken. “Daarom zei ik zonet ook dat ik dit als een triomf van de ploeg beschouw. De teamgeest is zo groot, dat ik geen verschil tussen dienende spelers en vedettes zie.”

Op zoek naar een verklaring voor de ongekende dominantie van de oude wereld, meende Hlinka dat de Europeanen niet in het nadeel waren door de grotere afmeting van de ijsvloer; groter dan in de NHL-competitie. “Daardoor waren de Amerikanen en Canadezen soms de oriëntatie kwijt.” Misschien heette de verklaring ook wel Dominik Hasek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden