Hartog zette Australië op de kaart

Staatsbezoek | VOC-kapitein Dirk Hartog zette 400 jaar geleden als eerste Europeaan voet op Terra australis incognita. Volgende week treedt koning Willem-Alexander in zijn voetsporen.

De Australische ambassadeur Brett Mason (1962) herinnert zich nog de levendige discussies die hij op de basisschool had met zijn vriendjes Pieter-Floris en Kim, die van Nederlandse afkomst waren. Hij was er vast van overtuigd dat James Cook Australië had ontdekt. "No, we did!", riepen de vriendjes dan.

Later ontdekte hij dat zijn vriendjes gelijk hadden. Het was de VOC-kapitein Dirk Hartog die op 25 oktober 1616, vandaag vierhonderd jaar geleden, als eerste Europeaan voet aan wal van het Australische continent zette. Deze gebeurtenis vormt een voorname aanleiding voor het staatsbezoek dat koning Willem-Alexander en koningin Máxima volgende week aan Australië brengen. Daarna volgt een staatsbezoek aan Nieuw-Zeeland.

Het verhaal dat Hartog op het strand van het eiland dat nog steeds naar hem is vernoemd, een paal plantte en daarop een tinnen bord timmerde, staat hem nog helder voor de geest. "Het werd gebracht als een mythe, zoals ook Abel Tasman voor ons een fabel was. We kregen er ook een plaatje bij van een bebaarde man met een grappige hoge hoed die met een hamer in de weer was", vertelt hij.

Op het bord, waarschijnlijk een dienblad van het schip De Eendracht, kraste Hartog een tekst die als een soort poststeen was bedoeld voor mensen die daar na hem zouden komen. Hij liet de naam van zijn schip, de datum en andere gegevens van zijn reis achter en vertrok weer. "Tja, er was geen peper of andere specerijen te bekennen", zegt Mason met enige scherts.

De voormalige senator raakt niet uitgesproken over het feit dat een andere Nederlander, Willem de Vlamingh, tachtig jaar later dat tinnen bord vond. "Kun je je dat voorstellen? De Vlamingh wordt door de VOC op expeditie gestuurd om dat nieuwe land in kaart te brengen, gaat bij een eiland voor anker, loopt wat rond en vindt half in het zand een tinnen bord. Dit blijft een mirakel."

De Vlamingh - die de VOC overigens adviseerde om van verdere ontdekking van Australië af te zien omdat het te weinig rijkdommen bood - nam het bord mee aan boord en dat dook een eeuw later in Nederland op. Het is inmiddels gerestaureerd en is normaal gesproken te bewonderen in het Rijksmuseum. In het kader van het staatsbezoek is de oudst geschreven tekst van Australië uitgeleend aan het Scheepvaartmuseum in Fremantle.

Dat de ontdekkingsreiziger in Australië bekender is dan in Nederland, vindt Mason doodzonde. De Nederlandse ambassade heeft 2016 daarom uitgeroepen tot Hartogjaar. "In de zeventiende eeuw gingen geruchten dat ook aan de zuidkant van de aarde een continent moest zijn. Hartog was de eerste die wist dat dit het Terra australis incognita was: onbekend zuidelijk land. Hij zette de mythe als eerste op de kaart." Een kopie van Hartogs kaart hangt naast het bureau van de ambassadeur.

Natuurlijk gaat het staatsbezoek over meer dan de landing van Hartog op Australië. Het koningspaar zal op verschillende momenten tijdens het bezoek enkele van de 300.000 Australiërs ontmoeten die zich van Nederlandse afkomst beschouwen. De ministers Ploumen en Kamp reizen met hun collega Koenders mee om Nederlandse waar aan de man te brengen. Nederland is in grootte al de vierde investeerder in Australië, maar dat kan volgens Mason nog groter worden.

Een andere achtergrond van het bezoek moet volgens hem worden gezocht in de samenwerking van de twee legers in het Afghaanse Uruzgan en het onderzoek naar de daders van het neerhalen van de MH17. "Die twee zaken hebben de landen dicht bij elkaar gebracht."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden