Hartinfarct is minder dodelijk, dementie en val eisen meer slachtoffers

Beeld ANP

Nederlanders overlijden aan andere ziekten dan tien jaar geleden. Wie tegenwoordig een hartinfarct krijgt, heeft veel meer kans te overleven. Andere doodsoorzaken rukken juist op. 

Nederlanders gaan minder vaak dood na een acuut hartinfarct of andere hart- en vaatziekten. In plaats daarvan overlijden Nederlanders vaker aan dementie of door een zware val. Kanker is de voornaamste doodsoorzaak. Dat laten de nieuwste cijfers over doodsoorzaken van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zien.

Omdat artsen meer kunnen, mensen bewuster leven en steeds ouder worden, overlijden Nederlanders door andere oorzaken dan tien jaar geleden. Zo gingen er in 2007 op elke 100.000 Nederlanders 50 personen dood na een hartinfarct. Vorig jaar was dat gedaald naar 29.

Bij ziekten aan de kransvaten (bloedvaten rond het hart) daalde het aantal doden per 100.000 van 73 naar 49. Terwijl juist dit soort aandoeningen vaker voorkomt bij ouderen en Nederland nu meer 65-plussers telt dan tien jaar geleden.

Overlevingskans

Dat komt deels doordat Nederlanders meer mogelijkheden hebben om in te grijpen als er iemand acuut hulp nodig heeft. Krijgt iemand bijvoorbeeld een hartinfarct op het station, in de sportkantine of op straat, dan is er meestal een automatische externe defibrillator (AED) in de buurt. “En er zijn in dorpen en wijken netwerken van mensen die goed kunnen reanimeren”, zegt Lukas Dekker, cardioloog bij het Catharinaziekenhuis in Eindhoven. Hij doet zelf ook mee aan zo’n netwerk. “Ik zie hier in het ziekenhuis dat we vaker dan een paar jaar geleden mensen opnemen die zijn gereanimeerd met een AED. De Hartstichting zei vorig jaar dat dankzij de AED’s de overlevingskans na een hartstilstand is verdubbeld. De burgerhulpverlening is dus een belangrijke stap vooruit.”

Cruciaal bij een hartprobleem zoals een infarct, is snelheid. “Hier in de regio Eindhoven hebben we scherpe afspraken met de ambulancedienst”, zegt Dekker. “We hebben een geoliede machine zodat mensen die binnenkomen binnen een paar minuten op de behandelkamer liggen.”

In de operatiekamer hebben cardiologen de beschikking over betere dottertechnieken. “Nieuw is ook de techniek om via de lies hartkleppen te plaatsen”, zegt Dekker. “Dat gaat nog niet om heel grote aantallen, maar wel om duizenden patiënten per jaar; een groep die anders was over­leden aan hartklepproblemen.”

Gezonder

Daarnaast speelt leefstijl een rol. Hart- en vaatziekten zijn voor een groot deel te vermijden door gezond te leven. Daar is de afgelopen tien jaar meer aandacht voor gekomen. Zo zijn er minder Nederlanders die roken. Anderzijds lopen er wel meer mensen rond met overgewicht, ook een risicofactor voor hart- en vaatziekten.

“De verbetering die we nu zien, kan door de groeiende obesitasproblemen onder druk komen te staan”, zegt Dekker. “We moeten dan ook niet tevreden achteroverleunen en blijven hameren op preventie. Doen we dat niet, dan komt er in de toekomst een enorme golf van hartpatiënten op ons af.”

Deze waarschuwing klinkt ook door in de toekomstverkenning die het Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieu (RIVM) eerder dit jaar publiceerde. In die verkenning voor de komende 25 jaar worden hart- en vaatziekten nog altijd als een van de voornaamste doodsoorzaken in Nederland genoemd, al ziet onderzoeker Henk Hildebrink van het RIVM ook dat de overlevingskansen toenemen. “We verwachten dat die ontwikkeling doorzet.” Maar tot een spectaculaire daling zal dat volgens hem niet leiden, omdat er meer ouderen bijkomen, en die zijn extra vatbaar voor aandoeningen aan het hart en de bloedvaten.

Keerzijde

De betere overlevingskansen hebben een keerzijde: Nederland zal over tien jaar meer chronische patiënten tellen. Zij krijgen te maken met andere ziekten. Dementie bijvoorbeeld, nu al een sterke stijger in de lijst met doodsoorzaken.

In 2007 overleden 44 op de 100.000 Nederlanders aan gevolgen van dementie of alzheimer, vorig jaar waren dat er 91. Ook overlijden meer mensen na een val: vorig jaar per 100.000 inwoners 24 tegenover 12 in 2007.

Kanker (alle vormen tezamen) was in 2017 de belangrijkste doodsoorzaak. Vergeleken met tien jaar geleden overleden iets meer mensen aan die ziekte (263 om 243 per 100.000). De behandelingen zijn weliswaar verbeterd, maar dat weegt niet op tegen de toename van de grootste risicogroep: ouderen.

Lees ook:

Het hart is een heel gevoelige pomp, dat zijn we soms vergeten

Het hart is een pomp die soms opnieuw moet worden afgesteld. Daar zijn we goed in geworden, schrijft cardioloog Sandeep Jauhar. Daardoor zijn we vergeten dat factoren als stress of verdriet het hart kunnen schaden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden