Harry van Kruinigen 1906-1996

LAREN - Harry van Kruiningen, die zondag op 90-jarige leeftijd overleed, behoort tot de beste Nederlandse prentkunstenaars van alle tijden, maar erg veel roem heeft hem dat niet gebracht. Hij zag zichzelf niet als een 'ster' maar, op een oudmeesterlijke manier, als een ambachtsman. Hij woonde en werkte sinds 1988 in het Rosa Spierhuis in Laren.

Bij zijn geboorte in 1906 werd hij in Kruiningen ingeschreven als Henri Adelbert Janssen. Omdat deze naam meer voorkomt, noemde hij zich als kunstenaar naar zijn geboorteplaats - net als vroegere collega's zoals Lucas van Leyden.

Grafische technieken heeft hij zich zelf bijgebracht. Terwijl in de jaren vijftig experimentele kunstenaars korte metten wilden maken met de ambachtelijke kant van de kunst, voerde hij juist de vakbekwaamheid op tot een uitzonderlijke hoogte. Toch was voor hem de techniek geen doel maar middel. Hij heeft veel leerlingen gehad en zijn kennis ook verbreid via een boek en een film. Hij schilderde ook, maar vooral zijn laatste doeken neigen te veel naar het decoratieve.

Wetende dat het in sommige kringen zijn reputatie zou kunnen schaden, drukte hij toch grote prenten af op zijden sjaals. De verenigde Nederlandse critici herinnerden zich, dat sommige oude en ook moderne meesters decoratieve taken niet beneden hun stand achtten. Zij bekroonden in 1962 zijn grafische oeuvre. Twee jaar later kreeg hij het erelidmaatschap van de academie te Florence en in 1965 een zilveren medaille van de boeken- en grafiektentoonstelling te Leipzig.

In zijn vroegste prenten schiep Van Kruiningen een surreële wereld van tussenwezens: fantomen als lopende planten met klauwende tentakels en iets als een kop. Naast afzonderlijke prenten heeft hij reeksen gemaakt waarbij hij zich liet inspireren door literaire thema's waaronder de Metamorphosen van Ovidius, het Gilgamesj epos, Heer Halewijn en het Zonnelied van Achnaton. Hij liet in verschillende drukgangen doorschijnende tinten over elkaar sluieren en combineerde soms de litho met de ets. Ook in zwart-wit kwam hij tot indrukwekkende resultaten, zoals in de reeks 'De opstand van het grauw'.

Van Kruiningen heeft nooit geprobeerd veel geld te verdienen. Voor het Zonnelied, in een oplage van 150 exemplaren gedrukt op simili-japonpapier, was hij maandenlang in de weer. Toch werd het album aangeboden voor de ook toen onwaarschijnlijk lage prijs van 20 gulden. Hij wilde zijn werk voor zoveel mogelijk mensen bereikbaar maken.

Zijn rug kon op den duur het gesjouw met zware lithostenen niet meer verduren. Hij ging zich tot etsen bepalen. De microscoop opende voor hem het zicht op een fascinerende wereld die hij in zijn laatste reeksen heeft weergegeven.

De crematie vindt vrijdagmiddag plaats op de Nieuwe Oosterbegraafplaats in Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden