Harrie Kanters: priester, Salesiaan van Don Bosco, Ridder in de Orde van Oranje Nassau

Harrie Kanters. (Trouw) Beeld
Harrie Kanters. (Trouw)

Op 26 juli is een heel bijzonder mens gestorven, Harrie Kanters, 78 jaar oud, maar nog altijd jong van geest.

Harrie werd op 25 november 1931 in Apeldoorn geboren in een groot rooms-katholiek gezin met twaalf kinderen. Eigenlijk wilde hij missionaris worden en de wijde wereld in trekken, maar hij werd begin jaren ’60 na zijn opleiding en wijding in Engeland als jonge priester in het internaat in Rijswijk geplaatst. Na sluiting van het internaat begon hij op geheel eigen, onorthodoxe wijze jongerenwerk in Rijswijk. Daarna verhuisde hij naar Assel bij Apeldoorn, waar hij met anderen het project Jongeren Op Weg opzette. Hij probeerde jongeren door gastvrijheid en ruimte te bieden hen te begeleiden in hun zoektocht naar een eigen levensweg.

Tijdens deze jaren in Assel / Apeldoorn zocht hij ook oecumenische samenwerking met andere kerken.

Vanaf 1995 woonde Harrie in Amsterdam, waar hij ging wonen in het Don Bosco Huis aan de Apollolaan. De oude salesianen die daar hadden gewoond, waren vertrokken en Harrie zou Harrie niet zijn, als hij niet jongeren in huis haalde. Hij begon een leefgemeenschap met een paar studenten. Allerlei jongeren kwamen met de jongeren mee. Hij hield van de levendigheid van jongeren, van gezelligheid en ook van feestjes in huis. Aan de drank vond je hem niet, hij hield het altijd bij fris, maar genoot niet minder. In de leefgemeenschap werd ruimte gecreëerd voor de opvang van jongeren met problemen, de laatste tijd thuisloze zwangere meiden. Ook werd Don Bosco Jonathan opgericht. Naast de reguliere hulpverlening in de stad aan thuisloze jongeren, zorgt Don Bosco Jonathan voor de broodnodige en onbetaalbare aandacht, voor plezier en ontspanning voor deze jongeren.

Hij werd geen missionaris, zoals hij had gedroomd. Dan maar jongeren naar de missie sturen, zo bedacht hij. Zo ontstond SAMEN (Salesiaanse Missie en Nederland). Hij motiveerde en begeleidde jongeren om voor langere tijd naar een straatkinderenproject te gaan in Afrika, India en Latijns-Amerika bij projecten van de salesianen. Daarin bleek zijn kracht te liggen: zijn grote vertrouwen in jongeren.

Door zijn charisma bracht hij zijn sterke bewogenheid met straatkinderen en zijn liefde voor de missie over op Nederlandse jongeren. Ter voorbereiding op het project in het buitenland liet hij jongeren deelnemen aan een meeleefweekend in Amsterdam. Deel van zo’n weekend was een nachtwandeling door de rosse buurt, waarin Harrie jongeren ‘de andere kant’ van Nederland liet zien. De volgende dag stuurde hij hen dan naar een viering voor druggebruikers in de binnenstad. Hij ging bewust niet mee, zodat de jongeren zelf konden ontdekken wat daar allemaal gebeurde. Zo gooide Harrie de jongeren in het diepe en liet hen zelf hun eigen ontdekkingen doen. Een van de jongeren vertelt hierover: “Ik heb tijdens mijn verblijf op een straatkinderenproject in India vaak terug gedacht aan de avondwandeling en het bezoek aan het drugspastoraat. Ik ben vaak half voorbereid in situaties terecht gekomen waar je niet goed wist hoe je jezelf een houding moest geven. Harrie leerde mij open te staan voor anderen, zelfs als je totaal niet weet wat je kan verwachten.”

Deze zomer vierde hij met andere mensen van het eerste uur het 25-jarig jubileum van SAMEN. Om dit te vieren, reisde hij met een jongerengroep naar Uganda. Op zulke momenten, omringd door jongeren èn door straatkinderen voelde Harrie zich ‘jong en gelukkig’. Tijdens de reis kreeg hij last van zijn hart en overleed in het ziekenhuis in Kampala aan een hartstilstand.

Naast zijn werk tussen jongeren was hij ook nog eens 15 jaar lang vrijwilliger in ‘de Crypte’ (het oecumenisch drugspastoraat), de kerk voor en door druggebruikers in de rosse buurt van Amsterdam. Samen met mensen die door de samenleving ‘junk’ – afval genoemd worden, zocht hij God. Harrie leefde vanuit het credo van het drugspastoraat ‘dat ieder mens kostbaar is in Gods ogen’ en daarmee ook in de ogen van Harrie. Dat hij zich tussen de mensen van de straat thuis voelde, blijkt wel uit zijn laatste wens om begraven te worden in het ‘familiegraf’ van de Crypte: de plek waar veel druggebruikers begraven werden en waar hun naam blijvend wordt herdacht op een gedenksteen. Tussen hen heeft hij geleefd en tussen hen wilde hij zich lichaam laten rusten.

Harrie was erg handig, hij wist iedereen in te schakelen voor zijn projecten. Zo had hij voor zijn zussen altijd wel praktische klussen voor in huis, wist hij vrienden en bekenden op belangrijke posities in de samenleving altijd te bereiken en liet hij zichzelf en zijn huisgenoten graag uitnodigen voor het AmsterdamDiner waar veel prominente Nederlanders en belangrijke mensen uit het bedrijfsleven zich laten zien, want dat is een mooi moment om je projecten onder de aandacht te brengen. Koninginnedag in Amsterdam was een van de hoogtepunten van het jaar. Harrie was al dagen van tevoren bezig om spullen te verzamelen. Jongeren die kwamen helpen kregen allemaal een taak en Harrie motiveerde hen om de meest verschrikkelijke spullen te verkopen voor de meest belachelijke prijzen. Wat het altijd heel goed deed was het aanbieden van een schoon toilet voor een euro. Het hele jaar was de wc in het Don Bosco Huis gratis, maar op deze dag stonden toeristen in de rij om ‘voor het goede doel en voor een schoon gevoel’ dit toilet te gebruiken. Creativiteit ten top van Harrie en de jongeren om hem heen. En ook veel plezier en saamhorigheid.

Veel aandacht voor zichzelf had Harrie niet en al helemaal niet voor zijn uiterlijk. Zo droeg hij altijd geitenwollen sokken in sandalen, soms echt geen gezicht. Maar wie er ook last van had, Harrie niet ¿

Geheel in de stijl van Harrie, waren alle mensen in alle opzichten even hartelijk welkom in de uitvaartmis: familieleden, salesianen, jongeren, maar net zo goed druggebruikers en thuisloze jongeren. Zo is de kerk bedoeld, volgens Harrie, een plek om elkaar te ontmoeten over grenzen heen. Geloof vraagt niet om grote woorden, maar om daden van vertrouwen.

De uitvaartmis werd geleid door zijn medebroeder, vriend, steunpilaar en vertrouwenspersoon sinds jaren, bisschop van Rotterdam, Ad van Luyn, vanuit de kerk waar Harrie vaak te vinden was als voorganger of kerkganger, de Nicolaaskerk tegenover het Centraal Station, in het hart van de stad.

Anders dan zijn grote voorbeeld, Don Bosco, is Harrie geen heilige. Hij zou gruwen bij de gedachte zo genoemd te worden en Harrie was ook maar gewoon een mens van vlees en bloed, met zijn eigen talenten èn zijn eigenaardigheden. Voor hem was deze uitspraak van een mede-salesiaan genoeg: “Don Bosco zal nooit sterven zolang als hij leeft in jou¿” Die gedachte maakte hem jong, gelukkig en dankbaar.

Met dank aan verschillende vrienden van Harrie heeft Gertrudeke van der Maas bovenstaande tekst geschreven. Zij heeft vijf jaar lang met Harrie samengewerkt in het drugpastoraat in Amsterdam (en is nu predikante in Apeldoorn).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden