Harder rijden schaadt de gezondheid

Interview Fijnstofexpert: Schone auto's of niet, snelheidsverhoging zorgt voor viezere lucht

REDACTIE WETENSCHAP - Ruim veertig seconden tijdwinst voor de automobilist, een 79 dagen kortere levensverwachting voor de omwonenden. Met die rekensom, gisteren in Trouw, gaat Milieudefensie vandaag voor de rechtbank in Amsterdam proberen de maximumsnelheid op de A10-West weer omlaag te krijgen. Vorig jaar verhoogde Schultz de maximumsnelheid daar juist van 80 naar 100 kilometer per uur met als argument dat auto's zoveel schoner worden.

Heeft Milieudefensie een punt?

Bert Brunekreef, hoogleraar milieu-epidemiologie in Utrecht en internationaal fijnstofexpert, denkt van wel. Hij deed samen met de Amsterdamse GGD onderzoek ter plaatse nadat in 2005 op diezelfde A10-West de snelheid omlaag ging naar tachtig kilometer per uur. Daar werd de lucht schoner van, bevestigde het onderzoek destijds.

"Het is dus niet zo verbazingwekkend dat de lucht nu weer viezer wordt. Het is in lijn met de situatie langs de A13 bij Rotterdam, waar milieudienst DCMR onlangs tot vergelijkbare conclusies kwam over de snelheidsverhoging."

Hoe komt Milieudefensie aan die 79 dagen levensverkorting?

Basis daarvoor zijn grote Amerikaanse studies naar langdurige blootstelling aan fijnstof. Mensen zijn daarvoor tientallen jaren gevolgd. Ze overleden vaker aan hart- en vaatziekten, luchtwegaandoeningen en longkanker. De hogere sterftecijfers uit die onderzoeken worden gebruikt om sterfte door blootstelling in te schatten, in dit geval aan de A10-West.

"Gemiddeld over Nederland gaan mensen zes tot negen maanden eerder dood door fijnstof. Dat is redelijk hard", zegt Brunekreef. "Die 79 dagen komt bovenop dat gemiddelde. Dat lijkt een beetje aan de hoge kant, maar ik heb de berekeningen van Milieudefensie niet gezien. Het is in elk geval geen absurd getal voor mensen die daar jarenlang wonen."

En die schonere auto's dan, waar verkeersminister Schultz mee schermt?

Dat ligt genuanceerd. Tussen een oude, ronkende dieselbak en een moderne diesel kan een factor honderd verschil zitten wat betreft roetuitstoot. Onder meer met dank aan roetfilters, maar die hebben als keerzijde een relatief hogere stikstofdioxide-uitstoot. Dat is wel op te lossen en dat gebeurt ook onder druk van de jongste Europese uitstootnormen. Maar voor het hele wagenpark voldoet aan die normen ben je jaren verder, zegt Brunekreef. Het lijkt hem trouwens ook niet de bedoeling om, zoals Schultz doet, milieuwinst door schonere auto's onmiddellijk op te souperen door de snelheidslimiet te verhogen: dan verdampt de gezondheidswinst.

Wat is nu eigenlijk precies de boosdoener?

Dat is niet helemaal duidelijk. Fijnstof is een verzamelnaam van een hele reeks stoffen, inclusief onschuldig zeezout. Welke bestanddelen het schadelijkst zijn, valt niet te zeggen. Roetdeeltjes zijn in elk geval belangrijk langs de snelweg. Roet is op zichzelf trouwens weer een mix van allerlei zogeheten polycyclische aromatische verbindingen en andere stofjes.

Er is een hele lijst van kandidaatstoffen die gezondheidsproblemen kunnen geven, vat Brunekreef samen. Zolang er geen eenduidige conclusies te trekken vallen, lijkt het hem raadzaam alle fijnstof terug te dringen.

Iedereen een elektrische auto, helpt dat?

Ja, al is zelfs zo'n uitstootloze auto niet helemaal schoon. Denk aan opwaaiend straatstof, bandenslijpsel en remvoeringstof. Brunekreef. "Dat is bepaald niet onschuldig, iets wat in de wetenschap pas recent wordt onderkend. Er valt wel wat aan te doen, remvoeringen kun je op allerlei manieren maken bijvoorbeeld. Maar daarmee staan we echt nog aan het begin. En elektrische auto's veroorzaken deze verontreiniging net zo goed als een dertig jaar oude Mercedes."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden