Harde kern donateurs aan kerken wordt kleiner

De gulste gevers vind je in de kerken, maar de charimarkt verhardt. Toekomstig succes van de actie Kerkbalans hangt ervan af of de kerk wil leren.

van onze verslaggever

UTRECHT - Geen zweverige boodschap: de folders en posters van de jaarlijkse interkerkelijke geldwervingsactie 'Kerkbalans' tonen onmiskenbaar een ouderwetse collectebak: dít is de bedoeling. Volgens de laatste cijfers hebben opnieuw minder kerkleden méér gegeven voor het kerkelijke huishoudboekje.

Al 32 jaar werken zeven kerkgenootschappen samen in deze jaarlijkse collecte die zijn weerga in de wereld niet kent. Duizenden vrijwilligers trekken in januari langs de adressen uit de kaartenbak van eigen gemeente of parochie. Mensen worden aangespoord tot een bijdrage; zelfs wie weinig tot niet kerks zijn stellen misschien toch enige kerkelijke presentie op prijs.

De jongste resultaten zijn nu van 2002. In de Samen-op-weggemeenten bracht een ledental van 2,5 miljoen ruim 258 miljoen euro op (geld voor zending, diaconie niet meegerekend), in 2001 2,6 miljoen om 252 miljoen. Per 'ziel' een stijging van 4 procent.

Bij de rooms-katholieken loopt de geldstroom iets anders maar de tendens is hetzelfde: licht stijgende inkomsten 'levend' geld: 110 miljoen (106 in 2001) van iets minder adressen. In de zeven deelnemende kerken samen brachten 7,5 miljoen mensen 368 miljoen euro op. De kerken beseffen dat het draagvlak, de harde kern donateurs, kleiner wordt.

Bij het startschot van Kerkbalans 2004, gisteren in Utrecht, sprak voorzitter D.G. Bijl van de Interkerkelijke commissie geldwerving. Kerken hebben net als alle goede doelen meer en meer te maken met kritische en zwevende gevers. De concurrentie op de 'charimarkt' is hard, het aanbod van leed en goede doelen is overweldigend. Mensen worden geefmoe en eisen transparantie van de geldbesteding.

Bijl en de zijnen hebben hun eigen actie laten doorlichten. En hij erkent: het voorlichtingsmateriaal is best prachtig, maar mensen lezen geen brochures. Ook kerken zullen moeten proberen via 'nieuwe media' in de kijker te raken en ook speciaal aandacht moeten richten op jongeren.

'Wees jezelf. Stel een daad! Laat niet aan anderen over wat je zelf kunt. Betaal mee!', maant de jongerenfolder. Een mobieltje, geld, Coca-Cola, een cd van Ilse DeLange, Idols: Kerkbalans is niet iets voor opa's, maar voor iedereen die denkt dat je de kerk nog wel eens nodig kunt hebben - als je trouwt of opa wordt begraven.

Econoom mr. J. Klok zegt het duidelijk. Van de miljoenen die dit jaar via Kerkbalans worden opgehaald, worden een kleine 10000 bezoldigde kerkelijke werkers betaald, ruim 5000 kerkgebouwen onderhouden, een miljoen kerkgangers per week ontvangen, terwijl nog eens ongeveer 500000 vrijwilligers niet worden betaald, maar wel zangboeken, kopieerapparaat, postzegels en koffie nodig hebben voor hun werk.

Klok maakt zich (al jaren) bezorgd over de kerkgebouwen als grote slok op. Voor zijn rk kerk in Nederland is de post personele kosten vrijwel even hoog als die van het kerk onderhoud.

Mr. Klok noemt het onjuist dat het onderhoud van cultuurhistorisch belangrijke gebouwen zo zwaar drukt op de kerkgemeenschap alleen. Er zijn te veel gebouwen op vaak de verkeerde plaatsen. Klok kondigt aan dat er in de naaste toekomst nog meer kerken gesloopt en verkocht zullen worden - en niet per se voor een appel en een ei aan het stadsbestuur, voegt hij er zakelijk aan toe. Als driekwart van de bevolking wenst dat er toch in elk dorp voor de leefbaarheid minstens één kerk blijft bestaan dan is dit geen taak van de kerken alleen, maar ook van de overheid, stelt Klok.

Zoals gebruikelijk voegde een van de kerkleiders van de participerende kerken een bezinnend woord aan de actie toe. Ditmaal was het de oud-katholieke aartsbisschop dr. Joris Vercammen. Hij hekelt de ,,grijze, neutrale publieke ruimte'' die sommigen wel als de zegenrijke vrucht van de scheiding van kerk en staat zien. Maar een samenleving van respect en tolerantie is eerder te vinden in ,,een veelkleurigheid die binnen de grenzen van gemeenschappelijke afspraken dienstbaar wil zijn aan het gemeenschappelijk ideaal van vredevol samenleven'', vindt Vercammen. In het waarden- en normendebat brengen de kerken hun 'mensbeeld' in, ,,dat niet wordt bepaald door de economie van geld en macht maar door de economie van de dienstbaarheid''.

De kerken en hun geldwerving bereiden zich voor op hardere tijden. Sponsoring, grenzen, professionaliteit, imago, communicatie - alles ten behoeve van pastoraat en gemeenteopbouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden