Harde eisen aan noodlijdend Portugal

Alle inkomens omlaag en ook oppositie moet instemmen

Portugal moet zijn zwakke economie grondig hervormen. Lonen, pensioenen en uitkeringen kunnen niet gespaard blijven en vergaande privatiseringen zijn nodig.

Die voorwaarden stellen de ministers van financiën van de EU-lidstaten aan steun voor het noodlijdende land. De ministers hebben op hun informeel bedoelde bijeenkomst in het Hongaarse Gödöllö alle twijfel weggenomen: Portugal moet fors ingrijpen en wel snel. Het bezuinigings- en hervormingsprogramma moet half mei klaar zijn, nog voor de verkiezingen van 5 juni. Kort daarna moet Portugal weer miljarden aan staatsleningen aflossen.

In Lissabon gingen stemmen op om een overbruggingskrediet aan te vragen en de echte hervormingen tot na de verkiezingen uit te stellen, maar daar was het te laat voor. "Portugal heeft geen keus, dat hervormingsprogramma moet er komen", zei minister Jan Kees de Jager gisteren.

Diverse ministers vinden dat de Portugese regering veel eerder had moeten ingrijpen. "Portugal is hier naartoe gehobbeld", aldus De Jager. "Het was beter geweest als ze het ongeveer tegelijk met Ierland hadden gedaan." De Ierse regering vroeg in november vorig jaar om steun, Lissabon zette die stap donderdagavond officieel.

Portugal zal circa 80 miljard euro nodig hebben, aldus Europees Commissaris Olli Rehn (economische zaken). Het geld komt er pas als de demissionaire regering vergaande bezuinigingen en hervormingen doorvoert en dat wordt een zware opgave, aldus De Jager. "Bezuinigen is al moeilijk, de concurrentiekracht herstellen is nog moeilijker."

"De economische groei en de handel in Portugal blijven al tien jaar achter. De arbeidsmarkt, de loonkosten, de pensioenen, de sociale uitkeringen, ze zullen alles tegen het licht moeten houden." Portugal moet ook het ondernemerschap en de innovatie stimuleren en staatsbedrijven privatiseren.

De regering van premier José Socrates is twee weken geleden gevallen over een bezuinigingspakket dat minder ver ging. Dat pakket is nu het startpunt van de onderhandelingen met de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het IMF, aldus voorzitter Juncker van de groep van eurolanden. "Het weggestemde pakket is wat minimaal moet gebeuren", aldus De Jager. De eurolanden roepen alle politieke partijen in Portugal op mee te werken, en dat in de aanloop naar verkiezingen. "De oppositie moet meedoen, dat is een keiharde eis", aldus De Jager. De grootste oppositiepartij heeft al geaccepteerd dat bezuinigingen en Europese steun nodig zijn.

De hoop is dat Portugal het laatste land is dat een beroep moet doen op Europese steun. "Ik ga ervan uit dat dit het is, als alle landen blijven doen wat is afgesproken", aldus De Jager. Spanje, dat eerder ook onder druk stond van de financiële markten, lijkt te ontsnappen. Volgens de Spaanse minister van financiën Elena Salgado is het uitgesloten dat haar land om steun vraagt.

Drie probleemlanden, drie oplossingen
Griekenland, Ierland en Portugal hebben om Europese steun gevraagd. De drie landen hebben ieder hun eigen problemen.

Toen Griekenland in mei vorig jaar zijn schulden niet meer kon afbetalen, moesten de andere eurolanden improviseren. Na een lange nacht kwam er een steunpakket van 110 miljard euro.

Het grootste probleem in Griekenland zijn de hoge overheidsuitgaven. De harde oplossing die de regering wel moest kiezen: minder ambtenaren en lagere lonen.

Voor Ierland, dat in november om steun vroeg, was improviseren niet meer nodig. Inmiddels was er het tijdelijke noodfonds EFSF, dat geld kan lenen op basis van garanties van de andere eurolanden. Ierland had 67,5 miljard euro nodig.

Het grootste probleem in Ierland zijn de verzwakte banken, die veel te veel geld uitgeleend hebben in de onroerendgoedsector. Een groot deel van de steun sluisde overheid direct door naar de banken.

Ook voor Portugal, dat lang heeft gewacht met het vragen om steun, ligt een draaiboek klaar. Portugal heeft naar verwachting 80 miljard euro nodig.

Grootste probleem in Portugal: zwakke economische groei, lage productiviteit en weinig export. Portugal zal de economie grondig moeten hervormen, bezuinigen is niet genoeg.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden