update

Harde conclusies fipronilrapport: ministeries faalden, risico's voor voedselveiligheid zijn onderschat

Een medewerker van het laboratorium van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) onderzoekt eieren op de aanwezigheid van het gif fipronil. Beeld ANP

Niet alleen de eiersector zelf, maar ook toezichthouder NVWA en de betrokken ministeries hebben te weinig oog gehad voor de voedselveiligheid in de fipronilcrisis.

Dat concludeert een commissie onder leiding van oud-minister Winnie Sorgdrager in een rapport dat vandaag is gepresenteerd.

De commissie deed onderzoek naar het schandaal, waarbij de verboden stof fipronil in miljoenen eieren terechtkwam. Het middel was al vanaf 2015 in gebruik, toen twee jonge mannen de Nederlandse pluimveewereld ermee veroverden. Eindelijk kon die vreselijke bloedluis bij de kippen worden bestreden, tot grote opluchting van de boer. De rest is geschiedenis.

Uit het rapport van de commissie-Sorgdrager blijkt dat minister Schippers (Volksgezondheid) en staatssecretaris Van Dam (Economische Zaken) de Tweede Kamer vorig jaar augustus onvolledig hebben geïnformeerd en een 'vertekend beeld van de situatie' hebben geschetst.

De ministeries van volksgezondheid en economische zaken hebben de impact van de affaire onderschat. Regie vanuit de departementen ontbrak, terwijl in Nederland 3 miljard eieren per jaar worden gegeten. De communicatie werd volledig aan de NVWA overgelaten en verliep aanvankelijk verwarrend.

Nieuwsuur

Voorbeeld was een tv-interview in het tv-programma Nieuwsuur met een NVWA-topman op 1 augustus vorig jaar, dat volgens Sorgdrager de onduidelijkheid vergrootte en Duitse supermarktketens deed besluiten Nederlandse eieren te gaan weren.

Voorzitter Winnie Sorgdrager tijdens de presentatie van het rapport over de fipronilaffaire Beeld ANP

Sorgdrager wijst er ook op dat in de eerste brief van Schippers en Van Dam aan de Kamer niet werd gemeld dat er waarschuwingen bij de NVWA waren binnengekomen. En toen de Belgische regering daar later op wees, schetsten beiden een onjuist beeld: die informatie zou niet gedeeld kunnen worden vanwege een strafrechtelijk onderzoek.

Ook de eierbedrijven zat fout, volgens Sorgdrager. "De eiersector worstelde al jaren met het probleem van bloedluis. Ineens was er een wondermiddel. Er hadden toen bij de sector zelf alarmbellen moeten gaan rinkelen." Die hoopten dat de commissie de schuld volledig bij toezichthouder NVWA zou leggen, zodat zij een gerede kans op schadevergoeding zouden maken.

Reactie kabinet

Het kabinet trekt zich de harde conclusies aan van de commissie die het eierschandaal van vorig jaar heeft onderzocht. Minister Bruno Bruins van Volksgezondheid en zijn collega Carola Schouten van Voedselkwaliteit willen de aanbevelingen van de commissie-Sorgdrager opvolgen, schrijven ze aan de Tweede Kamer.

Op enkele harde verwijten van de commissie gaan de beide ministers niet in, zoals de onvolledige informatie die er zou zijn verschaft. Wel schrijven ze dat zij inderdaad meer de touwtjes in handen moeten nemen om de voedselveiligheid te bewaken.

Voedselwaakhond

Ook voedselwaakhond foodwatch heeft inmiddels gereageerd op het rapport. De conclusies zijn volgens foodwatch "een erg belangrijk signaal, waar politiek Den Haag direct mee aan de slag moet".

De veiligheid van ons eten "moet nu eindelijk echt de hoogste prioriteit krijgen", aldus foodwatch. De organisatie wil onder meer dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), die het eten controleert, wordt losgekoppeld van het ministerie van Landbouw. "Anders is het wachten op het volgende voedselschandaal."

Lees ook: 

Duitsers vinden fipronil in Nederlandse eieren

In zes Duitse deelstaten zijn besmette eieren verkocht. Die zouden ook bij consumenten terecht zijn gekomen. De fipronilkwestie blijft Nederlandse pluimveehouders achtervolgen. 

Het fipronil is uit het ei, maar de onzekerheid nog niet uit de boer

Zo'n achthonderd Nederlandse pluimveehouders werden dit jaar geraakt doordat hun eieren verontreinigd waren met bestrijdingsmiddel fipronil. De schade bedraagt zo'n 70 miljoen euro. 

Boeren slepen NVWA voor de rechter vanwege fipronilcrisis

Boerenbelangenorganisatie LTO Nederland daagt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit voor de rechter. De boeren vinden dat het optreden van de NVWA in de crisis rond met fipronil besmette eieren hen schade heeft berokkend

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden