Hard maar zacht

Toen de Britse premier Tony Blair een halfjaar geleden, na de voor Labour zo succesvolle verkiezingen, David Blunkett promoveerde van minister van onderwijs tot minister van binnenlandse zaken en justitie (Home Secretary), zei deze: ,,Ik zal mijn voorganger op een liberaal doen lijken.'' Liberaal in progressieve zin, wel te verstaan.

Co Welgraven

Nu was die voorganger, Jack Straw, tegenwoordig minister van buitenlandse zaken, zeker geen softy bij de bestrijding van misdaad en terrorisme, maar Blunkett heeft hem inderdaad in de schaduw gesteld. Hoogtepunt (tegenstanders zeggen: dieptepunt) was de antiterrorismewet die de minister deze maand door het parlement heeft weten te loodsen. Op grond daarvan kunnen verdachten langdurig worden vastgezet zonder vorm van proces. Deze week zijn de eersten (acht moslims) al opgepakt.

Blunkett en ook Blair zagen zich geconfronteerd met een gevaarlijke revolte in eigen gelederen: maar liefst 32 leden van de Labourfractie stemden tegen de wet, door één van hen omschreven als ,,manna voor eedere toekomstige minister van justitie die van dit land een politiestaat wil maken''. De bewindsman reageerde stoïcijns: we moeten na 11 september alle middelen aangrijpen om het terrorisme succesvol te kunnen bestrijden. Compromisloos, want dat zijn onze vijanden ook.

Ook bij het asielbeleid gebruikt Blunkett soms taal die je eerder van een Conservatief in de uiterste rechterhoek zou verwachten. Hij dreigt buitenlanders die misdaden begaan met zware celstraffen, uit te zitten in aparte gevangenissen. Begin deze maand zei hij dat asielzoekers zich ,,een beetje Brits'' moeten zien te voelen.

Dat riep herinneringen op aan de woorden van de vroegere voorzitter van de Conservatieven Norman Tebbitt, die ooit zei dat buitenlanders die zich in Groot-Brittannië willen vestigen de Britse gebruiken moeten overnemen en bij interlands hartstochtelijk het Engelse voetbalelftal of cricket-team moeten steunen.

Opnieuw reageerde Blunkett onverstoorbaar. We moeten vooroordelen over buitenlanders wegnemen, dat is het belangrijkste, maar het moet wel van twee kanten komen.

Zijn opmerkingen over asielzoekers en terrorismebestrijding vallen goed bij de Britse populaire pers en bij het publiek, maar Blunkett is zeker geen populist. Hij roeit ook graag tegen de stroom in, als het moet. Zo moet de minister niets hebben van een jacht op pedofielen, hoe populair dat thema in Engeland ook is. Vorige week had hij een gesprek met de ouders van Sarah Payne, het meisje dat vorig jaar zomer werd vermoord door een man die al eens veroordeeld was wegens seksueel misbruik van een peuter. De ouders vroegen de minister via een wet zulke herhalingen onmogelijk te maken: buurtgenoten zouden op de hoogte moeten worden gesteld als in hun wijk een veroordeelde komt te wonen. Blunkett weigerde vriendelijk, maar beslist. Niemand in dit land mag vogelvrij verklaard worden.

Blunkett gaat door voor tough but tender, hard maar zacht. Hij is in de Labourpartij moeilijk in te delen. Soms is hij behoudend. Hij stemde bijvoorbeeld tegen het voorstel om de leeftijd te verlagen waarop homoseksuele contacten niet langer strafbaar zijn. Van huis uit behoort hij echter tot de linkervleugel. Als voorzitter van de gemeenteraad van Sheffield, waar hij in 1946 werd geboren, riep hij de 'socialistische republiek van Zuid-Yorkshire' uit die met succes de prijs van het buskaartje wist te verlagen. Toen hij twaalf jaar was, overleed zijn vader, voorman in een gasfabriek, die in een vat kokend water was gevallen. Het gezin verviel in armoede. ,,Jarenlang kon mijn moeder niets anders dan brood en braadvet op tafel zetten.'' Blunkett hield er ,,een diep gevoel van onrechtvaardigheid'' aan over. Hij meldde zich al als zestienjarige aan als Labourlid, en maakte na zijn studie politicologie pijlsnel carrière in de partij.

Tony Blair benoemde hem in 1997, toen Labour na achttien jaar de Conservatieven afloste, tot minister van onderwijs. In die functie zette hij alles op alles in een poging de taaie klassentegenstellingen in het Britse onderwijssysteem te verkleinen. Het moet hem pijn gedaan hebben dat uitgerekend Blair zijn zoon naar een privé-school stuurde, maar uit zijn mond was geen onvertogen woord te horen. Blunkett is namelijk hondstrouw jegens zijn politieke voorman. Omgekeerd ziet Blair in de hem één van zijn beste ministers. Niet voor niets promoveerde hij hem in juni tot Home Secretary, misschien wel de zwaarste post in het Britse kabinet.

Blunkett is vanaf zijn geboorte blind. Bij vriend en vijand wekt hij bewondering voor de manier waarop hij met zijn handicap omgaat. Hij praat er open en ontspannen over, ook over de keren dat hij geplaagd werd. In zijn studententijd blafte zijn toenmalige geleidehond Ruby steeds als de hoogleraar politicologie het woord 'Marx' in de mond nam. De professor probeerde de naam te omzeilen en had het bijvoorbeeld over 'die Duitse geleerde'. Maar Ruby doorzag kennelijk de opzetjes want ook bij dergelijke omschrijvingen was er in de collegezaal een blaf te horen. Later bleek dat medestudenten die achter Blunkett zaten de hond op het geëigende moment op de staart trapten.

De minister (gescheiden, vader van drie zoons) is een workaholic, deels door zijn handicap. Tot diep in de nacht zit hij in zijn werkkamer naar bandjes te luisteren waarop documenten zijn ingesproken. In het Lagerhuis en bij redevoeringen in het land leest hij van braille voor. Maar er zijn niet alleen nadelen, vindt hij. Zijn collega's gaan met loodgieterstassen vol papieren naar huis, bij Blunkett is er al een selectie gemaakt; niet alles wordt op band of in braille gezet. Blunkett kan zich daardoor op de grote lijnen concentreren.

Zijn blindheid komt ook steeds ter sprake bij de vraag wie Tony Blair moet opvolgen. Qua politiek inzicht, werkkracht en intellectueel vermogen is hij de beste kandidaat, en waarschijnlijk ook de favoriet van de huidige premier. Zijn voornaamste concurrent is Gordon Brown, minister van financiën. Af en toe uit Blunkett zelf twijfels of hij wel geschikt is voor de functie, gezien zijn handicap. Maar uitsluiten doet hij het niet. Velen zien in hem de ideale opvolger, de man die de vleugels in de Labourpartij kan overbruggen: rechts als het moet, links als het kan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden