Harbers maakte zelden een uitzondering, zijn voorgangers wel

2019-01-30 17:35:30 DEN HAAG - Staatssecretaris Mark Harbers van Justitie en Veiligheid (VVD) na afloop van het debat over een versoepeling van het kinderpardon. ANP BART MAAT Beeld ANP

Alle staatssecretarissen worstelden de afgelopen decennia met de smeekbrieven van asielzoekers. Dankzij de ‘discretionaire bevoegdheid’ konden ze af en toe met de hand over het hart strijken.

Het eerste dat de Armeense kinderen Lily en Howick in het Jeugdjournaal zeiden, toen ze een verblijfsvergunning kregen: “Mark Harbers, bedankt”. Dankzij de ‘discretionaire bevoegdheid’ van de VVD-staatssecretaris mochten de twee kinderen in Nederland blijven. Hij maakte een uitzondering. Achteraf is dat één van de laatste keren geweest. De bevoegdheid verdwijnt.

De VVD is er niet rouwig om. De druk van de publiciteit rond dit soort verzoeken komt al jaren bij juist VVD-politici terecht, omdat die partij vaak de staatssecretaris van justitie levert.

Al in november vroeg de fractie om een streep te halen door wat in de afgelopen decennia het onbetwiste sluitstuk was van het asielbeleid. Het beleid was de ene keer strenger dan de andere keer, maar altijd had een staatssecretaris als politiek verantwoordelijke een eigen bevoegdheid. Hij of zij kreeg dan de beroemde rode map mee naar huis met schrijnende gevallen. Een map per week, maar in sommige jaren zelfs een map per dag.

De bevoegdheid om over het hart te strijken “wekte te veel verwachtingen”, vindt Harbers. “Heel veel mensen schrijven brieven, soms wel van vijf verschillende kanten voor dezelfde persoon”, aldus de huidige staatssecretaris. Voortaan gaat een hoge ambtenaar erover beslissen. En niet meer aan het eind van een asielprocedure, maar in de beginfase.

Harbers zelf is vergeleken met zijn voorgangers het meest zuinig geweest in het maken van een uitzondering. Hij verleende tot nu toe 26 keer een verblijfsvergunning. Zijn voorganger Klaas Dijkhoff (VVD) gaf 240 uitgeprocedeerde asielzoekers een vergunning. Fred Teeven (VVD) deed dat 300 keer, en in het verleden Rita Verdonk (VVD) zelfs 1100 keer.

Terughoudend

De enige staatssecretaris die ook zo terughoudend was, is Gerd Leers (CDA). Hij was met handen en voeten gebonden. Het kabinet Rutte-I had gedoogpartner PVV beloofd dat de discretionaire bevoegdheid ‘terughoudend’ moest worden toegepast. De afspraak stond vastgelegd in het regeerakkoord.

Leers had het relatieve voordeel dat net in de jaren ervoor een groot pardon was afgekondigd, waardoor er iets minder smeekbrieven binnenkwamen. Desondanks vond hij de rode map een morele beproeving, elke keer weer. “Soms sliep ik er niet van. Dan belde ik weleens mijn vertrouwenspersoon, om erover te praten”, vertelde hij daarover later in De Volkskrant. Rita Verdonk was streng in het asielbeleid maar vond het ‘een bevrijding’ toen ze geen rode mappen meer hoefde beoordelen.

Dankzij de ‘discretionaire bevoegdheid’ mocht de Afghaanse vwo-scholiere Sahar in Nederland blijven, omdat ze verwesterd was. De Angolese Mauro mocht blijven om zijn studie af te maken, maar tegenwoordig is dat geen criterium meer om een uitzondering te krijgen.

Hoe de staatssecretarissen ook worstelden met hun beslissingen, zelden hebben ze zelf gevraagd verlost te worden van de discretionaire bevoegdheid. CDA’er Gerd Leers, die niet bereikbaar was voor commentaar, zei in november nog dat een bewindspersoon op het allerlaatste moment moet kunnen ingrijpen. “Want in elk systeem komen mensen tussen de wielen.”

Lees ook:

Kerkasiel in Den Haag houdt ermee op nu Armeens gezin in Nederland kan blijven

Na 97 dagen is er einde gekomen aan de onafgebroken kerkdienst in de Haagse Bethelkapel. Vanmiddag om half twee was het slot van de viering die, met steun van honderden voorgangers uit het hele land, dag en nacht doorging. “God is sterker dan wereldlijke machten”, zeggen bezoekers van de dienst.

Kabinet voorkomt crisis na akkoord over kinderpardon

Na een week onderhandelen hebben de regeringspartijen een oplossing voor het kinderpardon. Honderden kinderen mogen blijven, maar het pardon verdwijnt.

Wat is er afgesproken over het kinderpardon?

Dinsdagavond werd overeenstemming bereikt over het kinderpardon. Een overzicht van de afspraken en concessies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden