Hans van Munster 1925-2008

Soms ging hij een beetje hard. En soms zag Hans van Munster zelf achteraf ook wel in dat hij een beetje te snel was gegaan. Bijvoorbeeld bij het pausbezoek van Johannes Paulus II, dat hij regelde.

De koffie die iedere bezoeker van de bisschop van Utrecht krijgt, is nog altijd te danken aan Hans van Munster. Hij wist, als vicaris van het aartsbisdom, dat tijd nemen voor koffie vaak meer oplevert dan direct ter zake komen.

Kardinaal Alfrink, tot 1975 bisschop aan de Maliebaan, was daar altijd wat te zuinig voor geweest. Van Munster had een meer bourgondische inslag. Dat komt bij franciskanen, navolgers van de heilige van de armoede, vaker voor. Soberheid is mooi, maar niet te rigide, graag. Je moet daar losjes mee om weten te gaan.

De franciscaan Van Munster had alles wat een goede bestuurder nodig heeft. Wie met hem zaken deed, merkte dat hij altijd een goed humeur had, flink wat lef en ondernemingszin, dat hij tijd had voor mensen, maar als het om zaken ging toch ook tempo wilde maken.

Voor het aartsbisdom Utrecht kwam Hans van Munster als geroepen. Tot begin jaren zestig leek het katholieke bisdom een goed geoliede diesel. Kerken zaten vol, pastoors en gelovigen wisten wat van hen verwacht werd, de bisschop had gezag en werd met veel eerbied omgeven.

Katholieken als Van Munster wisten dat onder dat gladde oppervlak de eerste woelingen begonnen waren. De kerk zou gaan veranderen en niemand wist waarheen het ging.

Op zo’n moment zijn er bestuurders nodig die met de stroom van veranderingen mee durven gaan en die beslissingen durven nemen zonder de uitkomst te kennen. Van Munster kon dat en wekte niet de indruk dat hij er wakker van lag.

Zijn studie filosofie had zijn analytische aanleg gescherpt. In hem zat ook de gave van het afstand nemen, van nog eens even rustig nadenken wat precies de kern van het probleem is. Dat, met zijn uitgesproken daadkrachtige energie, maakt hem bij uitstek geschikt om in de woelige jaren zeventig en tachtig schipper naast de aartsbisschop te zijn.

Van Munster was na zijn priesterwijding verder gegaan met de filosofie. Hij promoveerde op het vroege werk van de Deen Kierkegaard en werd daarna docent. In die tijd was er nog een versnippering aan katholieke opleidingsinstituten. De franciscanen hadden hun opleiding in Venray, maar al snel werden seminaries opgeheven en kwam er een gezamenlijke katholieke theologische universiteit.

De vraag was, waar die zou moeten komen. Nijmegen was een kandidaat, net als Amsterdam en Utrecht. In de buurt van Utrecht was het seminarie Rijsenburg, een stevig klerikaal bolwerk, leverancier van katholiek kader.

Mede door inbreng van Van Munster kwam de nieuwe katholieke universiteit in Utrecht. Hij werd hoogleraar filosofie en daarna, onvermijdelijk gezien zijn bestuurlijke talent, rector.

Het bisdom had zijn talent harder nodig dan de wetenschap. Zijn kwaliteiten lagen ook eerder achter de bestuurderstafel dan achter katheder of de leestafel van de bibliotheek.

Het aartsbisdom breidde eind jaren zestig zo uit, dat er naast de bisschop een tweede man nodig was. Van Munster werd vicaris-generaal.

Niet meer doceren, maar vooral veel aan tafel zitten en de schaal koekjes leegeten, terwijl hij anderen mee probeerde te krijgen in het hoge tempo van verandering dat de kerk doormaakte. Hij ging anderen wel eens te snel. Dan duurde het hem te lang voor hij iedereen mee had. Een keer maar maakte van Munster een evenement mee dat ook hem achteraf te snel ging. De timing van het bezoek van paus Johannes Paulus II in 1985 was niet goed, moest hij later toegeven. Hij was ervoor gewaarschuwd. De Nederlandse kerkprovincie was diep verdeeld en dat maakte het bezoek van Johannes Paulus II tot een risicovolle aangelegenheid. Van Munster, die zich altijd bewust afzijdig had gehouden van Romeinse kringen, had de leiding over het hoge bezoek. Het werden roerige dagen.

Een priester gaat nooit met pensioen en dat gold ook voor Van Munster. Toen zijn termijn als secretaris-generaal erop zat, werd hij voorzitter van Justitia et Pax Nederland en daarna van de Europese conferentie van deze katholieke beweging voor vrede en gerechtigheid. Er bleven ook altijd pastorale contacten. In de luwte van dat werk naast bischoppen deed hij iedere ochtend in de Utrechtse Aloysiuskerk een korte viering voor zo’n tien mensen. Iedere ochtend om tien voor acht was hij er. Geen probleem voor een man die steevast om zes uur opstond.

Hij woonde om de hoek, de laatste tijd helemaal alleen in een groot huis. Toen hij ziek werd, waren er genoeg vrienden en familie om hem te verzorgen. Kwalen brachten hem uiteindelijk in een hospice.

Bij het condoleren viel op hoe divers het gezelschap was. De franciscaan Van Munster had minstens zoveel aandacht besteed aan de mussen als aan de adelaars.

Hans van Munster werd op 17 november 1925 in Gouda geboren. Hij overleed in een hospice in Wilnis op 16 juni 2008.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden