Hans van Breukelen stapt op bij de KNVB, hij werd niet gepruimd

Technisch directeur KNVB Hans van Breukelen kijkt naar het Nederlands elftal in actie tegen van Luxemburg tijdens een oefenduel. Vandaag werd bekend dat Van Breukelen opstapt bij de KNVB. Beeld ANP

Hans van Breukelen kon als technisch directeur van de KNVB weinig tot niets goed doen. Hij had ook nog eens een onprettige boodschap te verkondigen.

Aan het van meet af aan ongelukkige huwelijk tussen technisch directeur Hans van Breukelen en de KNVB, of misschien beter: tussen hem en de voetbalwereld, komt dan toch snel een einde. Van Breukelen neemt per 1 augustus ontslag bij de voetbalbond, die hij in de nieuwe functie pas een jaar diende. De oud-doelman, die vernieuwingen in het Nederlandse voetbal vorm moest geven, werd bij voortduring fel bekritiseerd.

“Ik vertrek met een goed gevoel, omdat ik weet dat ik er alles aan gedaan heb om onze doelstellingen te realiseren”, liet Van Breukelen (60) in een formele verklaring optekenen. “Maar ik blijf zelfkritisch. Het is mij onvoldoende gelukt om mijn - en onze - ambities waar te maken. Daaruit trek ik mijn conclusies.”

De breedsprakige Van Breukelen was een vreemde eend in de bijt in de voetbalwereld, waarin hij (volgens de grofste lijnen geschetst) met zijn uitstraling van een predikant dan wel sociaal werker niet werd gepruimd. Hevig was om te beginnen al de kritiek geweest op het perspectief dat hij voor het Nederlandse voetbal had geschetst. Hij diende het rapport ‘Winnaars van morgen’ uit te voeren, met de conclusies van vele insiders dat het Nederlandse voetbal aan weerbaarheid en fysiek vermogen zou moeten winnen.

Van Breukelen bepleitte vurig dat er ‘meer mentaliteit’ zou moeten worden getoond. Niet dat hij in de kern ongelijk had - het Nederlandse voetbal had juist daarin een achterstand in het steeds veeleisender mondiale voetbal opgelopen. Maar zijn presentatie keerde zich tegen hem, en dat was niet alleen in dit geval zo. In alle verwikkelingen sindsdien is het als de contante aan te merken.

Wollig

Het beeld werd graag geschetst alsof Van Breukelen Nederland een ander type voetbal wilde voorschrijven. In feite stond Nederland voor de taak meer inhoud toe te voegen aan de al redelijk goed verzorgde techniek. Duitsland had vanaf het begin van deze eeuw iets dergelijks moeten doen, maar dan in omgekeerde richting: het loopvermogen was er al en er moest techniek bij. Dat was een sympathiekere, makkelijker te verkopen verandering dan de in Nederland noodzakelijke - en daar kwam dan de wollige dictie van Van Breukelen bij.

Hij ging al een functie bekleden die ook binnen de KNVB zelf lange tijd niet nodig bevonden was, en dan moest hij ook nog eens een onprettige boodschap verkopen: Nederland hoort over het algemeen niet graag dat er iets aan zijn voetbal schort, en dat het (iets) anders zou moeten.

Van Breukelen stelde oud-volleyballer Peter Blangé aan als ‘innovatiemanager’, met het idee dat het niet bijster innovatieve voetbal van inzichten in andere sporten zou kunnen leren. Anderzijds verdween onder zijn bewind technisch manager Jelle Goes uit Zeist en bondscoach Arjen van der Laan van het vrouwenteam.

Dick Advocaat en Marco van Basten vertrokken vorig jaar als assistent bij Oranje. Van Breukelen had er part noch deel aan. Onderhandelingen met Ruud Gullit strandden. Gullit schetste Van Breukelen openlijk als onbetrouwbaar, maar het bleek anders te liggen. Van Breukelen had Gullit niet ingelicht over het naderende vertrek van Van Basten, juist omdat hij met Van Basten had afgesproken daarover nog te zwijgen.

Alles werd in negatieve zin op zijn conto geschreven. Teammanager Hans Jorritsma werd bij Oranje na een lang dienstverband de wacht aangezegd. Tot diens vertrek was voor Van Breukelens entree al besloten. Van Breukelen diende dat besluit slechts uit te voeren, maar het droeg bij aan het beeld dat de technisch directeur in de bestuurlijke chaos van de KNVB (geen directeur, een gedecimeerde raad van commissarissen) zijn beschimpte gang maar ging of kon gaan, en dat de een na de ander om hem heen moest wijken.

Leugenaar

Verwoestend was in de beeldvorming uiteindelijk de aanstellingsprocedure van een nieuwe bondscoach, na het ontslag in het voorjaar van Danny Blind. Van Breukelen sprak met twee kandidaten, Henk ten Cate en Dick Advocaat. De eerste beweerde dat hij van Van Breukelen al de toezegging had gehad dat hij de nieuwe bondscoach van Oranje zou worden. Hij zette de technisch directeur daarmee als leugenaar neer, Van Breukelen op zijn beurt ontkende.

Met de ervaren Advocaat stelde Van Breukelen, tamelijk objectief beschouwd, de best mogelijke bondscoach aan, gezien het schrale aanbod én de benarde positie van Oranje in de kwalificatiereeks voor het WK van volgend jaar in Rusland. Maar Van Breukelen was in de situatie geraakt dat zoiets voor hem niet meer kon tellen - en al helemaal niet als een (relatief) pluspunt zou worden uitgelegd.

“Het is jammer, maar we gaan op een goede manier uit elkaar”, zei KNVB's interim-directeur Jean-Paul Decossaux. “Hans heeft als technisch directeur het nodige in gang gezet binnen de bond en het voetbal, en daar zijn we hem dankbaar voor.”

Decossaux zei niet - en hij kan dat als in beginsel commerciële man misschien ook moeilijk inzien - dat een nieuwe technisch directeur in de kern over het Nederlandse voetbal hetzelfde zal moeten zeggen als Van Breukelen. Gelijk hebben en gelijk krijgen zijn twee verschillende dingen. Hans van Breukelen had over het Nederlandse voetbal in menig opzicht gelijk, maar hij was bovenal niet handig genoeg om het te krijgen.

Voorlopig geen opvolger voor Van Breukelen te verwachten

Lange tijd had de KNVB geen technisch directeur. Bondscoaches werden aangesteld door de algemeen directeur, Bert van Oostveen in het laatste geval, en vóór hem Henk Kesler. Zo waren de Oranje-coaches Louis van Gaal, Dick Advocaat, Marco van Basten en Bert van Marwijk in deze eeuw door Kesler gerekruteerd.

Van Oostveen stelde Van Gaal in zijn tweede periode aan, en daarna Guus Hiddink en in diens kielzog Danny Blind. Die laatste keuzes worden breed gezien als de kiem voor neergang van Oranje, dat het Europees kampioenschap van 2016 in Frankrijk miste en ook de kansen op plaatsing voor het wereldkampioenschap 2018 in Rusland danig zag slinken.

Bert van Oostveen stapte ruim na de EK-sof op. Voordien was met Hans van Breukelen, mede na kritiek op Van Oostveens technische beleid, toch voor een technisch directeur gekozen.

Over de opvolging van de nu opgestapte Van Breukelen - en misschien wel de vraag of de functie wordt gehandhaafd - is geen snel besluit te verwachten vanuit Zeist. Daarover zal de nieuwe KNVB-top beslissen. Die kan pas na de zomer vorm krijgen met de benoeming van een nieuwe directeur betaald voetbal en de aanvulling van de voorlopig gedecimeerde raad van commissarissen van de voetbalbond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden