Hangend aan een kruis op een Frans kruispunt

'Wat ik niet snap, is dat je leerlingen in jou de glorie van God zagen." In deze dagen rond Pasen praat ik bij met mijn hangende buurman op het kruispunt in Frankrijk.

"Kijk toch naar jezelf", vervolg ik, "je ziet er niet bepaald uit als Mister Universe. Je ribbenkast is een wasbord, je hoofd een speldenkussen, overal zit bloed. Het lijkt wel of je te pakken bent genomen door een van die tractors die hier voorbij walsen. Om in jou de glorie van God te zien, zou ik sadomasochistische neigingen moeten hebben. Sorry hoor, maar ik ben niet zo'n type met een zweepje onder zijn bed."

Zachtmoedig hoort hij me aan. Respect heeft hij beslist. En ook geduld. Er begint me iets te dagen. "Is dat soms de glorie van God: jouw goedheid, je waarheid, je trouw aan de mensen waardoor je hier hangt te drogen als een dweil die de droefheid van de wereld opveegt?"

Ik bedenk dat zijn leerlingen misschien daarom in hem zagen wat Vermeer in een melkmeisje zag, Rembrandt in een oude vrouw en Hockney in een zwembad. Want toont kunst niet goedheid en waarheid in de vorm van schoonheid? Dat zou verklaren waarom er geen einde komt aan mogelijke kunstvormen, want God is mateloos.

Kijk, dat heb ik nou vaker als ik met mijn buurman spreek, dan kom ik op ideeën. Juist omdat hij zwijgt, niet doet wat ik verwacht, opent hij een ruimte waardoor ik de dingen nieuw ga zien. Of zou het de wijn zijn die ik bij mijn Franse lunch drink?

"Toch", hou ik aan, "blijf ik het gek vinden, een buurman die dag en nacht als een onschuldig veroordeelde langs de weg hangt. Wat wil je daar toch mee? Wil je zo soms het onrecht ontmaskeren, dat Gods glorie verduistert?"

Ik bedenk dat kunst, omwille van de waarheid, ons vaak een spiegel voorhoudt. Net als gelovigen, worden kunstenaars daarom vervolgd. Neem Ai Weiwei, de Chinees die bekend is door zijn vogelneststadion in Peking en wiens werk momenteel in Tilburg te zien is. Hij wordt door de autoriteiten van zijn land continu getreiterd en onderdrukt, vanwege zijn kritiek op de dictatuur. Onder meer versierde hij een communistisch symbool met burgerlijke glaspareltjes.

"Zit jij daar achter?" vraag ik mijn buurman. "Onrecht en hypocrisie aan het licht brengen, die naakt tentoonstellen op de kruispunten van onze wegen? Had jij soms ook de hand in dat kunstwerk van Harald Frackmann, in de jaren tachtig in een kerk in Hamburg? Je weet wel, dat altaarstuk met een grote foto van een geopend massagraf in een concentratiekamp. Het riep felle weerstand op, zodat het moest worden verwijderd. Wil je daarmee laten zien dat wij nog steeds de waarheid uit de weg ruimen, als die te dichtbij komt? Dat jij nog steeds gekruisigd wordt, tot aan het einde van de wereld?"

Hij blijft stil, natuurlijk blijft hij stil. In zijn navel groeit mos. Op de grond, bij zijn voeten, pikt een vogel driftig in een korstje brood.

Ik doe een stapje terug. "En die andere kunstenaar, Andres Serrano, met die foto van een plastic crucifix in een glas urine? 'Piss Christ' heette het, precies de vernedering van een kruisiging. Toch riep het protest van gelovigen op, die het vorig jaar zelfs vernietigden op een expositie in Avignon - samen met een foto van de kunstenaar. Zit jij achter zulke kunst die onze zelfgenoegzame vroomheid ontmaskert, zodat we die verwerpen? Is dat de prijs die jij samen met al die kunstenaars betaalt om ons dichter bij waarheid en goedheid te brengen - om ons tot jou te trekken, zoals je zelf zegt?"

Het valt me ineens op dat hij met die wel erg rode wonden en scherpe ribben nogal plastic aandoet. Net als op die foto van Serrano, hangt hij midden in ons geklets waarmee we Gods glorie verduisteren en kritische kunst onschadelijk maken.

Wat is kunst? Echte kunst is geen imitatie van de wereld. Het meest realistische beeld ooit gemaakt, de antieke Kritios-jongen, is zo saai dat de zuilen van Athene geeuwend om dreigden te vallen. Nee, echte kunst opent onze ogen voor de schepping zoals die bedoeld is, het rijk van God. Kunst is een engel die boodschapt dat ons bestaan aangelegd is op glorie: op waarheid en goedheid. Kunst striemt onze zonden en scherpt onze aandacht, zodat we dat gaan zien.

Dan wordt alles nieuw. In een wereld vol leugens en geweld, is kunst een sacrament van hoop. Een sacrament van Pasen. Ik kijk nog eens naar mijn buurman tegen die balken.

Als een doek op een schildersezel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden