Marian Geurtsen, Per Vermaas en Selm Wenselaers

Nieuws Transgenders

Handboek voor transgenders in de kerk moet acceptatie vergroten. ‘Ik hoopte op een schouderklopje van God’

Marian Geurtsen, Per Vermaas en Selm Wenselaers Beeld Sandra Haverman

Op zondag wordt het eerste lijvige handboek gepresenteerd voor gelovige transgenders en werkers in de kerk. Het staat vol met informatie en ervaringsverhalen van transmensen.

De kerk kan een voorbeeld nemen aan het spoor. Zoals de NS passagiers niet meer aanspreken met dames en heren maar met ‘reizigers’, zo kan een predikant het traditionele ‘broeders en zusters’ beter vervangen door neutralere termen. Gemeente, gelovigen, mensen.

Het is één van de praktische suggesties uit ‘Wondermooi, zoals U mij gemaakt heeft’, het eerste dikke handboek over kerk en transgender personen, waaronder mensen worden verstaan die van geslacht veranderen, of die zich niet herkennen in de klassieke indeling man-vrouw. LCC Plus Projecten, de organisatie voor acceptatie van homoseksuelen en transgenders in christelijke kring, presenteert het boek morgen tijdens Roze Zondag in Amsterdam. Het is bedoeld voor transgenders en voor werkers in de kerk, maar de auteurs verwachten dat ook familie en seculiere hulpverleners er wel wat van kunnen opsteken.

Marian Geurtsen, partner van een transvrouw Beeld Sandra Haverman
Selm Wenselaers, genderzwerver Beeld Sandra Haverman
Per Vermaas, transman Beeld Sandra Haverman

Is de acceptatie van transmensen in de hele samenleving al minder ver dan van homoseksuelen, voor religieuze transgenders kan de verhouding met God en de kerk een extra obstakel zijn voor een coming-out.

Schouderklopje

“Ik bad letterlijk iedere avond tot God: laat er niks veranderen aan mijn lijf”, zegt Per Vermaas in het boek. Later, toen hij behandeld zou worden, vroeg hij zich af of er gesneden mocht worden in een gezond lijf, dat ‘hij niet voor niks had gekregen van God’. “Ik hoopte op een schouderklopje van God dat het goed was.”

De kerk kan daarbij helpen, schrijft hoogleraar Heleen Zorgdrager, door God niet voor te spiegelen als almachtige Koning of Vader, maar door ruimte te laten voor menslievende godsbeelden die transmensen kunnen verbinden met hun eigen ervaringen.

Volgens haar heeft de kerk te lang bijgedragen aan ‘buitensluiting en stigmatisering’ van transgenders. Daarbij geldt dat hoe conservatiever de kerk, hoe moeilijker de acceptatie is, constateert Jolanda Molenaar, die in opleiding is tot doopsgezind voorganger.

Die verdeling is te zien aan de kaart van Wijdekerk. Daarop staan 444 kerken die zichzelf lhbt-vriendelijk noemen. Het gros is PKN, Protestantse Kerk in Nederland, veel zijn vrijzinnig en een enkele orthodox.

Katholiek verbod

Opvallend zijn de paar katholieke kerken; de katholieke leer verbiedt geslachtsverandering. Transgenders kunnen daar dan ook niet worden gezegend in hun nieuwe naam, zoals al wel hier en daar gebeurt in protestantse kerken. De PKN werkt aan een liturgie voor dit soort kerkdiensten.

“De stem van Gods liefde zegt dat lhbt’ers welkom zijn”, schrijft dominee Martin Snaterse uit Houten. Hij begeleidde Noud, een jong gemeentelid, in zijn transitieproces – of eigenlijk trad deze jeugdige transman op als gids voor de dominee. Want die wist niet veel van genderdysforie maar ging er onbevangen in.

De predikant noemt transgenders een verrijking voor de hele gemeente. Die werft bij vacatures nu actief voorbeeldfiguren en rolmodellen, bespreekt het thema ‘gender’ met jongeren en in de kerkeraad, en heeft een vertrouwenspersoon voor homo’s en transgenders.

“Er is goed voor mij gezorgd”, zegt Noud er zelf over. “De gemeente heeft mij klaargemaakt om uit te vliegen en daar ben ik ze dankbaar voor. Het voelt als een vertrouwd nest.”

Wijziging 22-06: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Jolanda Molenaar in opleiding is voor dominee in de PKN, maar ze doet de opleiding tot doopsgezind voorganger.

Lees ook:

PKN komt met handleiding om transgenders voor, tijdens of na hun transitie te zegenen. 

De Protestantse Kerk in Nederland komt met materiaal waarmee transgenders in een eredienst hun nieuwe naam en identiteit kunnen presenteren en zich laten zegenen. Voor zover bekend is dit een wereldprimeur.

Lees ook:

Transgender Bea vierde haar nieuwe naam in de kerk

Een handjevol kerken heeft al ervaring met een dienst waarin de nieuwe naam van een gemeentelid wordt gevierd. Bea Smit deed dit in haar kerk in Emmer-Compascuum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden