HAMERTJE-TIK

Het behoort tot de hogere vormen van toeristische beschaving om aandachtig over plekken van oude cultuur te lopen, ik weet het. En toch lukt het me zelden. Telkens opnieuw probeer ik het en bestijg vol verwachtingen een antiek restant en steeds valt het tegen. Ik denk wel eens dat het komt, omdat ik er vroeger te veel over gelezen heb. Nog voor ik de Akropolis in afgetakelde lijve zag, had ik boeken als Henryk Sienkiewitz' Quo vadis en Bulwer-Lytton's De laatste dagen van Pompeji geconsumeerd, romantisch-didactische vertellingen vol heidense cultuur met voor de Victoriaanse vorm wat randjes christendom, die zich afspelen in de omgeving van gemakkelijk herkenbare monumenten. Prachtige Schund, in de orde van de schilderijen van Alma-Tadema, met een overdaad aan authenticiteit-bevorderende details.

Toen ik daarna de Akropolis voor het eerst in het echt zag, bekroop mij het niet te onderdrukken gevoel dat ik bedot werd. Met een onaffe replica bijvoorbeeld, of een aan de hand van ansichtkaarten voor het tooristenverkeer opgetrokken attractie. En 'Neckermann hierher, Neckermann hierher,' hoorde ik overal schallen. Ook het Forum Romanum, door Godfried Bomans ooit het rotte gebit van Rome genoemd, wil er bij bij niet in. Alsof ik, inmiddels volwas sen, nog steeds op schoolreisje moet. Misschien ligt het ook wel aan de vermeende historie die je erbij moet denken. Archeologen zijn net theologen, ze willen interpreteren. Vinden ze in Amsterdam een oude muur, dan is die van het oude kasteel van Gijsbrecht van Amstel. Het lukt ze niet tevreden te zijn met het besef 'mooie, oude middeleeuwse muur' en verder niks.

Ook Knossos, nagemaakt antiek, was niet aan mij besteed; wat mij dus naar het Duitse stadje Xanten voerde, blijft een raadsel. Want daar staat op het werkelijke antieke puin een wederopgebouwd Romeins kamp: een paar fikse, helemaal affe torens, lange muren, een amfitheater met zand maar zonder Christenen en, hoogtepunt van het geheel, een Romeinse tempel. Niet àf natuurlijk, dat was zo'n ding maar heel eventjes, 2000 jaar geleden, maar zoals het hoort zonder dak, met een zorgvuldig afgebrokkelde fries en de zuilen keurig ongelijk in de klassieke hemel stekend, net een reusachtig hamertje-tik-spel. Hier liepen dus de priesters, denk ik obligaat, hier riepen de soldaten Jupiter aan. Maar het lukt niet. De oudheid komt niet tot leven en ik voel mezelf onopgevoed denken dat de geschiedenis soms z'n uitwissende gang maar gewoon moet gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden