Hameren op een saaie boodschap

INTERVIEW | Phillip Cocu over beeldvorming en de basis van het naderende kampioenschap van PSV. 'Ik heb nog veel te leren, veel te bewijzen.'

Een lerende trainer - zo noemde Marco van Basten zich, en later Frank de Boer. Natuurlijk is Phillip Cocu (44) dat ook, maar hij zegt: "Als het goed is, is elke trainer een lerende trainer. Ook een trainer die al carrière heeft gemaakt, zal zich blijven ontwikkelen."

Een beschouwelijke nuancering, om te beginnen.

Het vertrekpunt is de vraag of hij misschien al niet verder is dan De Boer, die pas na vier landstitels met Ajax op de eerste tegenspoed stuitte. Cocu's eerste seizoen als hoofdtrainer, het vorige, mislukte. "Van de moeilijke momenten leer je veel", zegt hij. "Wanneer moet je oppassen voor een overload aan tactische informatie? Je wilt vastigheden geven. Je wilt op de inhoud blijven zitten. Als het vertrouwen niet optimaal is, moet je misschien eens meer van het gevoel uitgaan, van het positieve. Dat ervaar je alleen door het mee te maken."

Toen je Guus Hiddink even als adviseur binnenhaalde, was hier en daar het beeld al: dat wordt nooit meer wat als trainer.

"Ik heb me daar minimaal mee beziggehouden. De betrokkenheid en de druk die ik mezelf oplegde, was groot en zelfkritisch ben ik altijd geweest, ook als speler. Als ik ergens voor ga, ga ik er vol voor. Maar ik ben ook niet bang om me kwetsbaar op te stellen, als ik ergens een meerwaarde in zie. Moet ik dan afwegen wat de buitenwereld daarvan vindt? Van het tonen van enige kwetsbaarheid is nog nooit iemand slechter geworden."

Cocu, bij wie een goedaardige tumor uit de rug werd verwijderd, miste het slot van het seizoen. "Na zoiets relativeer je iets makkelijker, en je maakt in je sociale leven soms andere keuzes. Maar ik denk niet dat het me als trainer heeft veranderd. Ik heb dezelfde energie, dezelfde visie."

Hij wil koel analyseren. Misschien is het, met al die jonge spelers, voor zijn generatie moeilijker om trainer te zijn dan vroeger, maar wat is de zin ervan om dat vast te stellen? Cocu vindt het niet zo moeilijk dat hij raadgevers op het mentale vlak nodig denkt te hebben - zoals Frank de Boer oud-volleybalcoach Peter Murphy consulteert.

Hij legt uit hoe hij na zijn valse start voor zijn spelers geloofwaardig kon bijsturen. "Je kunt wel strenger willen zijn, maar dan zullen de spelers ook van zichzelf moeten weten hoe ze zich in de periode daarvoor hebben opgesteld. Welke eisen hebben ze aan zichzelf en elkaar gesteld? Je kunt geen roepende in de woestijn zijn. Het moet van twee kanten komen. Net voor de winterstop hebben we dat vorig seizoen samen gedaan. Dat is de basis geweest voor dit seizoen.

"Wat komt er op een speler af om voor PSV te spelen? Dat is makkelijk, als het goed gaat. Je komt elkaar pas echt tegen, als het slecht gaat. Als je maximale druk voelt, ontkom je er als spelers niet aan, hoe jong je ook bent, om elkaar op te zoeken, want je hebt elkaar nodig. We zijn toen te diep gezakt, maar die periode is wel heel belangrijk geweest voor iedereen, voor de spelers en ook voor de staf."

Met een gefilmde donderspeech van jou op het trainingsveld werd de draak gestoken. Het beeld: de woede van Frank de Boer is echt, met zijn gefronste kop, die van jou komt niet over.

"Ik weet dat het wel overkomt. Ik zie de reactie van mijn spelers. Twee spelers, er in interviews naar gevraagd, zeiden: 'Dat gebeurt wel drie keer in de week.' Ik kan rustig zijn, met het bord en magneten. Maar soms heb ik het bord niet nodig, en dan klapt het er echt wel op, hoor. En of ik dan mijn wenkbrauwen frons of niet - als het geacteerd zou zijn, zak je bij spelers meteen door het ijs."

Wie zich herinnert hoe fel hij als voetballer óók kon zijn, gelooft hem. "Ik heb dit seizoen al vaker tegen spelers gezegd dat het niet erg is, als je je na een wedstrijd eens kwetsbaar opstelt en zegt: 'Het was niet goed genoeg. Ik moet meer kunnen brengen voor het team.' Dan leer je: wat verwacht ik van mezelf, wat heeft het team nodig? We zijn daarin verder dan vorig jaar. Er is meer interactie.

"Het is opleggen, ergens toe dwingen, maar je wilt ook dat ze erover nadenken. Daar maak ik keuzes in. Dan roep ik voor een extra middagtraining zeven man op. Bewust noem ik er een of twee niet. Dan ga ik kijken en wachten of ze zelf komen: 'Trainer, mag ik vanmiddag ook naar buiten?' Als iemand niet komt van wie ik dat wel had verwacht of gehoopt, vraag ik hem daar de volgende dag naar. Dan gaat hij daarover nadenken en hoop ik voor hem dat hij de volgende keer uit zichzelf komt."

Welk cijfer geef je PSV?

"Dat kan ik nog niet zeggen. Dat is voor mij nog van de laatste wedstrijden afhankelijk. Als we die goed doorkomen, krijgen we een hoog cijfer. We moeten het jaar goed afmaken."

Er zat toch een teleurstellend aantal wedstrijden tussen waarin PSV minder controle had dan de cijfers doen vermoeden.

"Dat is iets waar deze groep nog moeite mee heeft. Het kan door een tegendoelpunt nog onrustig worden. Je moet de controle en scherpte vasthouden, doen wat je daarvoor ook deed."

Dat is een saaie boodschap voor jonge voetballers.

"Ja." Hij zucht. "De overtuiging moet er zijn dat iedereen het best functioneert als we dat doen. Maar dat blijven doen, ja, de een heeft daar meer moeite mee dan de ander."

Hier spreekt een van Nederlands beste teamspelers en -denkers ooit. Hij is streng over de weerloosheid waarmee PSV zich in de Europa League liet uitschakelen door Zenit St. Petersburg. "We waren ooit al geplaatst voor de volgende ronde van de Champions League. Verloren we met 4-1 van Panathinaikos. Dan kan ik helemaal uit mijn dak gaan. Dit zijn podia, voor de club en voor de speler. Dan kan het niet zo zijn dat je zó kansloos bent.

"Een aantal spelers was rond Zenit-uit in hun achterhoofd al bij de wedstrijd erna tegen Ajax. Dat ervaar je na de wedstrijd. Dan laat ik ze weten dat dat niet kan, als ze verder willen in hun carrière. Als we volgend jaar in een vergelijkbare situatie terechtkomen, mag dat niet nog een keer gebeuren."

De beeldvorming: de vier kampioenschappen van Ajax waren van De Boer, PSV wordt kampioen omdat het simpelweg de beste spelers heeft.

"Ik denk dat wij het als club moeten binnenhalen op de manier zoals wij het willen. We hebben voor een koers gekozen, voor de jeugd, ook vanwege de financiën. Dat was gewaagd, er is wezenlijk iets veranderd binnen de club en een beginnend trainer werd de kans geboden. De titel kan iedereen stimuleren om die lijn door te trekken. We hebben een van de jongste selecties van Nederland. In denkwijze zijn we aardig op weg."

Laatste beeld: Memphis Depay, de individualistische topscorer, gaat zijn eigen gang, of Cocu op de bank zit of niet.

"Dat zullen sommigen denken. Er zijn genoeg mensen die weten dat het niet zo is. Ik denk dat Memphis aardig in de teamdiscipline speelt. Het is logisch dat wij als team zijn kwaliteiten veelvuldig zoeken. Maar hij is ook bereid om voor het elftal veel te doen.

"Je moet van al die meningen niet wakker liggen. Moet ik er tegenin gaan? Dan denk ik: hoe zou dat overkomen? Je doet het met z'n allen. Het is mooi om te zien dat iedereen hier vorig seizoen in die moeilijke fase bij elkaar is gebleven. Als je dan wat wint, heb je het ook samen gedaan. Ik heb nog veel te leren, veel te bewijzen. Dat wil ik hier graag doen."

Phillip Cocu

Speler

1988-1990: AZ

1990-1995: Vitesse

1995-1998: PSV

1998-2004: Barcelona

2004-2007: PSV

2007-2008: Al-Jazira

5x landskampioen

2x KNVB-beker

3x halve finale Champions League

101 interlands

EK 1996, EK 2000 (halve finale), EK 2004 (halve finale)

WK 1998 (halve finale), WK 2006

Trainer

2008-2012:

assistent Oranje

(finale WK 2010),

jeugdtrainer en assistent PSV

maart-mei 2012

interimcoach PSV

(KNVB-beker)

2012-2013: jeugdtrainer PSV

Sinds 2013: hoofdtrainer PSV

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden